Anbulo

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Anbulo
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Kladoa: Angiosperma
Kladoa: Liliopsida
Ordena: Asparagales
Familia: Xanthorrhoeaceae
Azpifamilia: Asphodeloideae
Generoa: Asphodelus
(L.) Burm.f.
Fruitu kapsularreko adibidea da, oraindik heldugabea, bere pedizel artikulatu eta brakteatuarekin Asphodelus fistulosus batean

Anbuloak (Asphodelus spp.) landare iraunkorrak eta belarkarak direnen artean genero bat osatzen dute; bienalak edo bizikorrak dira, Europako erdialde edo hegoaldetik datoz baina gaur egun mundu osoan zabaldu dira; landare apaingarriak, beren loreak handiak dira errazak dira lantzeko; nutriente gutxirekin, hezetasun txikian eta argi askorekin ondo moldatzen dira.

Antzinako porrusaldak, landatutako porruez edo basa-porruez gain landare honekin ere egiten omen ziren. Gaur egun ordea ganadua elikatzeko bakarrik erabiltzen da, asfodelina izeneko sustantzia kaltegarria baitauka.[1]

Etimologia

Asphodelus: izen arrunta, eratorria antzinako grezieratik.[2]

Espezie onartuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Asphodelus acaulis Desf.
  • Asphodelus aestivus Brot.
  • Asphodelus albus Mill.
  • Asphodelus ayardii Jahand. eta Maire
  • Asphodelus bakeri Breistr.
  • Asphodelus bento-rainhae P. Silva
  • Asphodelus cerasifer Gay
  • Asphodelus cerasiferus J. Gay
  • Asphodelus fistulosus L.
  • Asphodelus gracilis Braun-Blanq. eta Maire
  • Asphodelus lusitanicus Cout.
  • Asphodelus macrocarpus Parl.
  • Asphodelus microcarpus Salzm. eta Viv.
  • Asphodelus ramosus L.
  • Asphodelus refractus Boiss.
  • Asphodelus roseus Humbert & Maire
  • Asphodelus serotinus wolley area-Dod
  • Asphodelus tenuifolius Cav.
  • Asphodelus viscidulus Boiss.[3]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzinako Grezian, anbuluak (asfodeloak) hildakoen hilobietan jartzen ziren, eta hiletetako zeremonietan erabiltzen ziren, hildakoari Eliseo Zelaietara heltzeko laguntzen ziotelakoan, gainera zelai horiek anbuluz beteta omen zeuden.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Anbulo
Wikispezieetan informazioa gehiago aurki dezakezu: Asphodelus