Ayyubtarren dinastia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ayyubtarren dinastia
ایوبیان
الأيوبيون
1171 – 1341
Sultanerria

Ayyubid leinuko bandera

Ayyubid leinuko armarria

AyyubidGreatest.png
Aiubtar Sultanerriaren hedadurarik handiena, 1188 inguruan.
Geografia
Hiriburua Kairo (1171-1174)
Damasko (1174-1218)
Kairo (1218-1250)
Damasko (1250-1260)
Hama (1260-1341)
Kultura
Hizkuntza(k) Arabiera
Erlijioa Islam sunita
Historia
Sorrera 1171
Amaiera 1341
Aurrekoak
Rectangular green flag.svgFatimatar kalifaldia
Black flag.svgZengid leinua
Ondorengoa
Mamelukoen SultanerriaMameluke Flag.svg

Ayyubtarrak[1] (kurdueraz: ایوبیان, Eyûbiyan) leinu kurdu sunita izan zen[2], Egiptoko fatimitarrak eta Siriako Zengid leinua agintetik eraitsi zituena; XII. eta XIII. mendeetan Ekialde Hurbila gobernatu zuen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aiub eta Shirkuh anaiak soldaduak izan ziren, Zengid leinuaren zerbitzuan borrokatu zirenak; baina Aiuben seme Saladinek independentzia lortu zuen. 1171n, Al-Adid kalifa hil eta fatimatar kalifaldia amaitu zenean, Saladinek Egiptoko sultan izendatu zuen bere burua. Hamarkada bat borrokan igaro eta gero, 1183. urterako, Siria, iparraldeko Mesopotamia, Hiyaz, Yemen eta Iparraldeko Afrika egungo Tunisiaraino konkistatuak zituen. 1187an, Hattingo gudua eta gero, Jerusalemgo Erresuma Latindarraren gehiena ere okupatu zuen[3].

Saladin hil zenean, bere oinordekoak saiatu ziren lurraldeak atxikitzen. Hala ere, 1230eko hamarkadan, Siriako agintariek independentzia adierazi zuten[4]. 1250ean, As-Salih Aiub hil zenean, jeneral mamelukoek Egipto hartu zuten, eta 1260an Mongolen Inperioa jabetu zen Alepoz. Azken printzerria, Hama, 1341ean galdu zuten.

Barneko ezinkonponduak zuzentzeko gai izan ez baziren ere, aiubtarrak administratzaile onak, merkatari abilak eta eraikitzaile trebeak izan ziren. Erlijioari dagokionez, gartsu eutsi zioten sunismoaren ortodoxiari[5], hiri nagusietan madrasa asko eraikiz.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindia (PDF) 182. arauaː Dinastien izenak.
  2. Özoğlu, Hakan, Kurdish notables and the Ottoman state, (State University of New York, 2004), 46. orr.
  3. Lyons, M. C.; Jackson, D.E.P. (1982) Saladin: the Politics of the Holy War Cambridge University Press ISBN 978-0-521-31739-9.
  4. Humphreys, Stephen (1977) From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193-1260 SUNY Press ISBN 0873952634, 9780873952637.
  5. Ayyubiar Lur Hiztegi Entziklopediakoa euskara.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2016-06-19.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ayyubtarren dinastia Aldatu lotura Wikidatan