Edukira joan

«Nicole-Reine Lepaute»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
(74.194.5.137 (eztabaida) wikilariaren 6474200 berrikuspena desegin da)
Etiketa: Desegin
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}'''Nicole-Reine de la Briere Lepaute''', '''Hartense Lepaute''' edo '''Hortense Lepaute''' bezala ere ezaguna ([[1723]]ko [[urtarrilaren 5]]a - [[1788]]ko [[abenduaren 6]]a) frantses [[Astronomia|astronomoa]] eta [[Matematikari|matematikariamatematikari]]a izan zen. [[Halley kometa]]ren buelta iragarri zuen eta [[Bézierseko barrutia|Beziers-eko]] Akademia Zientifikoaren kide izan zen.
 
== Biografia ==
[[Nicole-Reine Lepaute]], Luxemburgoko palazioan jaio egin zen, [[Paris|Parisen]]en kokatuta dago, Jean Etableren alaba bezala. Bere haurtzaroaren garaian, denbora gehiena [[Louise Élisabeth d'Orléans|Louise Élisabeth d'Orléansekin]]ekin pasatu zuen. [[1749|1749an]]an, [[Jean-André Lepaute|Jean-André Lepauterekin]]rekin ezkondu egin zen, hau erlojugile erreala zen, palazioaren erlojuak erreparatzen zituen [[Luis XV.a Borboikoa|Luis XV.]] garaian. [[Nicole-Reine Lepaute|Nicole Lepaute]] erloju bat funtzio astronomikoekin eraiki zuen bere emaztearekin. Erlojua Frantziako Zientzia akademian aurkeztu zuten [[1753|1753an]]an, [[Jérôme Lalande]] aprobatu zuen eta hortik aurrera Lepaute Frantziako Zientzia Akedemian sartu egin zen.
 
[[Jérôme Lalande]], [[Alexis Clairaut|Alexis Clairault]] matematikariarekin, gomendatu zioten [[Halley kometa|kometa Halley-ren]] buelta kalkulatzea eta Jupiterren eta Saturnoren grabitatea kalkulatzea ere gomendatu zioten. Lan handia egin eta gero, Lepaute [[1758|1758an]]an [[Azaroa|azaroanazaroa]]n, bere lana entregatu zuen esanez kometa Halley [[1759|1759ko]]ko [[Apirilarenapirilaren 13|apirilaren 13an]]an helduko zela. Bere kalkuloak ia zuzenak izan ziren, kometa justu hilabeta bat lehenago pasatu zen ([[1759|1759ko]]ko [[Martxoarenmartxoaren 13|martxoaren 13an]]an). [[Alexis Clairaut|Clairault]] ez zuen bere lana aitortu baina, [[Jérôme Lalande]] bere lana aitortu zuen artikulu batean.
 
[[1759|1759an]]an, berriro [[Jérôme Lalande]]-rekin egin zuen lan, [[Artizarra|Venusen Igarotzearen]] urteurrena kalkulatzeko. Ez zen izan era pertsonalean erantsi zitzaion dokumentua baina [[1761|1761an]]an, bera ezagutu egin zuten ohorezko kide bezala Béziers-eko Akademia Zientifikoan.
 
[[1762|1762an]]an, Lepaute kalkulatu zuen zenbat iraunduko zen [[1764|1764ko]]ko [[Eklipse|eklipse solarra]]. Artikulu bat idatzi zuen honen inguruan hitz egiten, eta esan zuen eklipsea 15 minutu iraun egin zuela Europa mailan.
 
Nicole 1788an hil egin zen, hilabete batzuk lehenago bere senarra baino.
 
{{biografia zirriborroa|Frantzia}}
 
{{bizialdia|1723ko|1788ko|Lepaute, Nicole-Reine}}
 
[[Kategoria:Frantziako matematikariak]]
[[Kategoria:Emakume matematikariak]]