Edukira joan

Gabaldón

Wikipedia, Entziklopedia askea
Gabaldón
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaCuencako probintzia
AlkateaJosé Vicente López Pardo
Izen ofizialaGabaldón
Posta kodea16214
INEk ezarritako kodea16092
HerriburuaGabaldón
Geografia
Koordenatuak39°37′34″N 1°56′42″W / 39.6262°N 1.945°W / 39.6262; -1.945
Mapa
Azalera84 km²
MugakideakAlarcón, Almodóvar del Pinar, Campillo de Altobuey, Motilla del Palancar, Valverdejo, Barchín del Hoyo eta Solera de Gabaldón
Demografia
Biztanleria146 (2025)
alt_left 61 (%41,5) (%58,5) 86 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaCU

Gabaldón Cuencako udalerria da, La Manchuela eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 146 biztanle zituen 84 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alarcón, Almodóvar del Pinar, Campillo de Altobuey, Motilla del Palancar, Valverdejo, Barchín del Hoyo eta Solera de Gabaldón.

Mapa
Gabaldón eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea140150160170180190200210220200020052010201520202025GabaldónBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 86 gizon, 61 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
1.64
1.16
 
90-94
 
3.28
0.00
 
85-89
 
3.28
2.33
 
80-84
 
4.92
3.49
 
75-79
 
3.28
9.30
 
70-74
 
9.84
8.14
 
65-69
 
11.48
10.47
 
60-64
 
4.92
6.98
 
55-59
 
11.48
6.98
 
50-54
 
3.28
9.30
 
45-49
 
4.92
8.14
 
40-44
 
8.20
10.47
 
35-39
 
4.92
3.49
 
30-34
 
3.28
6.98
 
25-29
 
3.28
4.65
 
20-24
 
4.92
3.49
 
15-19
 
8.20
2.33
 
10-14
 
1.64
0.00
 
5-9
 
0.00
2.33
 
0-4
 
3.28
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 36,1 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 50,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,1 —probintzian % 16,3—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Cuencako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 36,1Probintzia berean · % 44,2Erkidegoan · % 4,1Beste erkidegoa · % 11,6Estatutik kanpo · % 4,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 6 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 50)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Paraguai, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 50Europa · % 33,3Afrika · % 16,7
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Kolonbia
0
1
Maroko
0
0
Paraguai
1
0
Polonia
1
1
Portugal
0
1
Uruguai
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 142 etxebizitza zeuden: 75 (% 52,8) nagusiak eta 67 (% 47,2) ez-nagusiak.[4]

142etxebizitza
75etxegune

Etxebizitza multzoa Cuencako mapa

75
67
Etxebizitza nagusia (75)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (67)

Guztira 75 etxegune zeuden, eta horietatik 30 (% 40,0) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 130
2 pertsona17
3 pertsona17
4 pertsona7
5 edo gehiago4

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 152 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 42,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,1.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 18,9 zen 2021ean eta % 18,4 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 25,2 izatetik % 21,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 19,0 ziren, eta gizonen artean % 18,0; 1,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 25,4 eta gizonen % 18,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

152biztanle 15 urte edo +, 2024
% 18,4goi-mailako ikasketak−0,4 puntu 2021etik mapa
% 21,1lehen hezkuntza edo gutxiago−4,1 puntu 2021etik mapa
% 21,1
% 42,1
% 18,4
% 18,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 21,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 42,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,4Goi-mailako ikasketak · % 18,4
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Cuencako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Gabaldón, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak28% 18,416% 18,012% 19,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa28% 18,420% 22,58% 12,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)64% 42,137% 41,627% 42,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago32% 21,116% 18,016% 25,4
Guztira152% 100,089% 100,063% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Gabaldón, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 18,9% 17,0% 39,0% 25,2159
2022% 17,7% 15,0% 41,5% 25,9147
2023% 16,3% 16,3% 43,1% 24,2153
2024% 18,4% 18,4% 42,1% 21,1152
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.853 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 29.000 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (12.725 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 15.943 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 53,3[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 24,3), beste diru-sarrerak (% 14,4), langabezia-prestazioak (% 1,4), beste prestazioak (% 6,6).

53%
24%
14%
Soldata · % 53,3Pentsioak · % 24,3Langabezia · % 1,4Beste prestazioak · % 6,6Beste sarrerak · % 14,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 26,2 da, probintziakoaren (30,1; Cuencako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2 da, probintziakoaren (2,5; Cuencako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Gabaldón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 82 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 53,9; gainerako % 46,1 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,3 zen eta emakumezkoena % 49,2; langabezia-tasa, aldiz, % 7,8 eta % 9,7 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 62 zen 2023ean, 2021eko 73etik behera.[11] Emakumeek okupatuen % 32,3 osatzen dute, eta gizonek % 67,7.

62okupatu, 2023−% 15,1 2021etik
% 32,3emakumeak okupatuen artean
% 53,9jarduera-tasa, 2024
% 8,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 49,3
% 46,1
Okupatuak · % 49,3Langabeak · % 4,6Inaktiboak · % 46,1
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Gabaldón, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak75% 49,347% 52,828% 44,4
Langabeak7% 4,64% 4,53% 4,8
Inaktiboak70% 46,138% 42,732% 50,8
Guztira152% 100,089% 100,063% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 53,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 24,2), eraikuntza (% 11,3) eta industria (% 11,3).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Cuencako mapa
% 24,2
% 11,3
% 11,3
% 53,2
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 24,2Industria · % 11,3Eraikuntza · % 11,3Zerbitzuak · % 53,2

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,2; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 19,4), eta oinarrizko okupazioak % 17,7.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 57,1 eta emakumeen % 45,0).

% 19,4
% 53,2
% 17,7
% 9,7
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 53,2Oinarrizko okupazioak · % 17,7Ez dago jasota · % 9,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Gabaldón, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak12% 19,46% 14,36% 30,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak33% 53,224% 57,19% 45,0
Oinarrizko okupazioak11% 17,77% 16,74% 20,0
Ez dago jasota6% 9,75% 11,91% 5,0
Guztira62% 100,042% 100,020% 100,0

Okupatuen % 72,6 besteren konturako langileak dira, eta % 27,4 norberaren konturakoak.[13]

% 27,4
% 72,6
Norberaren kontura · % 27,4Besteren kontura eta beste egoera bat · % 72,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Gabaldón, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura17% 27,413% 31,04% 20,0
Besteren kontura45% 72,629% 69,016% 80,0
Guztira62% 100,042% 100,020% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.078 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 84 km² denez, NAE lurraldearen % 48,6 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 59,5 lur goldagarria (2.427 ha, 41 ustiategitan), % 35,8 larre iraunkorrak (1.459 ha, 5 ustiategitan), % 4,7 arbolak (192 ha, 18 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,05 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
49%
51%
NAE · 4.078 ha (% 48,6)Gainerako azalera · 4.322 ha (% 51,4)
NAE, lur-erabileraren arabera
60%
36%
Lur goldagarria · 2.427 ha (% 59,5)Larre iraunkorrak · 1.459 ha (% 35,8)Arbolak · 192 ha (% 4,7)Baratzeak · 0,05 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.944 ardi eta ahuntz zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 104 gidari zeuden erroldatuta: 67 gizon (% 64,4) eta 37 emakume (% 35,6)[17]. Biztanleen % 70,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 226 ibilgailuk osatzen zuten: 145 turismo, 24 kamioi, 21 furgoneta, 16 motozikleta eta 10 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 986 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (605) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,3 urtekoa zen; turismoen % 2,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 16,6k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 70,9 diesel zen eta % 29,1 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41,7k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
21%
36%
42%
ECO · 3 (% 1,3)C etiketa · 46 (% 20,6)B etiketa · 81 (% 36,3)Etiketarik gabe · 93 (% 41,7)
Turismoak, adinaren arabera
10%
24%
47%
17%
< 4 urte · 4 (% 2,8)4–8 urte · 14 (% 9,7)8–15 urte · 35 (% 24,1)15–25 urte · 68 (% 46,9)≥ 25 urte · 24 (% 16,6)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Cuenca.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Cuenca.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Cuenca.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Cuenca.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Cuenca.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1768695.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Cuenca.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Cuenca.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Gabaldón&oldid=11798075"(e)tik eskuratuta