Manzikerteko gudua

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Manzikerteko gudua
Bizantziar-Seljukar Gerrak
131 Bataille de Malazgirt.jpg
XV. mendeko frantziar miniatura
Data 1071ko abuztuaren 26a
Lekua Manzikert, Bizantziar Armenia (egungo Malazgirt, Turkia)
Emaitza Seljukarren garaipena
Gudulariak
Bizantziar Inperioa
Mertzenario franko, ingeles, normandiar, georgiar, armeniar, bulgariar, turkiar petxenego eta kumanoak
Seljukar Inperioa
Mertzenario turkiar petxenego eta kumanoak
Buruzagiak
Romano IV.a Diogenes
Nikeforos Brienios
Teodoro Alyates
Andronikos Doukas
Alp Arslan
Afshin
Artuk
Suleiman Shah
Indarrak
~40.000 – 70.000[1] ~20.000[2] – 30.000
Galerak
~2.000 – 8.000[2] hildako
~4.000 preso
Ezezagunak

Manzikerteko gudua (persieraz/turkieraz: ملازگرد, Malazgirt Meydan Savaşı; armenieraz: Մանազկերտի Ճակատամարտը, Manazkerti Jakatamartu) 1071. urteko abuztuaren 26an izan zen, Bizantziar Inperioko tropek eta seljuktar turkoen tropek elkarren kontra jardun zuten Manzikert inguruan (gaurko Turkiako Muş probintziako Malazgirt). Alp Arslanen esanetara zeuden turkoak izan ziren garaile, eta Romano IV.a Diogenes agintaria (basileus-a) bahitu egin zuten.

Handik aurrera, Bizantziar Inperioaren etengabeko gainbehera etorri zen. Bestalde, turkoak Anatolian sartzeko eta indarra hartzen joateko bidea ere izan zen.

Romano IV.a Diogenes bahituta egon zen denboran bere kargutik kendu egin zuten, eta Mikel VII.a Doukas jarrita zegoen basileus. Gainera, Romano IV.ari zigor fisiko gogorrak ezarrita eta babesik gabe utzita, hark turkoei agindutakoak ez betetzea erabaki zuen enperadore berriak. Horrenbestez, seljuktarrak ere hitzarmenetatik aske zeudelakoan, 1073. urtean Anatolian sartzen hasi ziren, eta oztoporik ere gutxi aurkitu zuten. Izan ere, bizantziarrek kostaldeko lurraldeak bakarrik gorde ahal izan zituzten. Horregatik bizantziar kronikariek Manzikerteko guduari egun ikaragarri hura esan izan zioten aurrerantzean.

Koordenatuak: 39°08′41″N 42°32′21″E / 39.14472°N 42.53917°E / 39.14472; 42.53917

Aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Siria eta Egiptoren galerekin bi eremuk osatzen zuten bizantziar inperioa VII mendetik, batez ere: Balkanak eta Anatolia (edo Asia Txikia). Azken hau inperioaren aletegi nagusia zen eta baita bizantziar armadaren errekrutatze eremurik handiena ere. Basilio II.aren garaietan bi eskualdeen jabetza finkatu zen. Izan ere, ekialdeko muga bat ezarri zen islamaren munduarekin Antiokiatik Armeniaraino zihoana. Defentsa hori lurralde haietako gizon libreengan zeutzan.

Mazedoniar leinuaren amaierako krisiak bi alderen borroka ekarri zuen: militarrena eta funtzionario zibilena. Funtzionarioen garaipenak soldadu kopuruaren murriztea eta ekialdeko mugaren defentsaren zati handi baten eraistea eragin zituen. Hori zela eta, seljuktar turkoen erasoaldietarako irekita geratu zen muga eta Alp Arslan buru zutela Armenia menderatu zuten.  

Romano IV.a Diogenes, militarra bera, tronura igotzeak 70.000 soldaduko armada eratzea ekarri zuen, turkoen mesedetan galdutako lurraldeak berreskuratzeko asmoz.

1071n Roberto Guiscardo normandiarrak Bari hiria konkistatu zuen. Hiri hura Italiako hegoaldean zegoen

azken gotorleku bizantziarra zen. Beraz, Romano IV.a enperadorea Italiari galdutzat iritzi zion eta turkoei aurre egiteaz konformatu zen. Ekialderantz abiatu zen 60.000 soldaduko armadarekin, zalditeria astuna barne, hau da, katafraktoak. Haiez gain, infanteriako talde asko, horien erdiak baino ez zirenak bizantziarrak, gainerakoak mertzenarioak eta turkoak zirelarik.

Borroka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Seljuktar armada, batez ere, zaldun arinek osatzen zuten; haiek ez ziren bizantziar zaldun astunen eraso baten aurka eusteko gai, baina trebeagoak ziren eta, beraz, hobeto egiten zituzten mugimenduak.

Alp Arslan 1071ko abuztuaren 25ean heldu zen Manzikertera. Etsaiak begiztatu orduko, Romano IV.ak zaldunei turkoei oldartzeko agindu zien, horrela, bizantziar estrategiaren oinarriko arau bat apurtu zuen: izan ere, inoiz ez zen bidali behar zaldun astunak zaldun arinen jazartzera, ibai edo beste oztopo batek ez bazien traba egiten, behintzat. Jazarpen haiek zaldiak ahitzen zituzten eta kontraerasoen aurka ahul bilakatzen zituzten. Eta halaxe gertatu zen: turkiarrek zuhur jokatu zuten; alde egin zuten bizantziarrek harrapa ez zitzaten eta urrutitik geziez eraso zieten. Enperadoreak haren tropak lur jota zebiltzala ikusi zuenean atzera egiteko agindua eman zuen. Bizantziarrak kanpamentu bat ezartzen saiatzen ari zirela ilundu zuen eta turkiarrek matxarda mugimendu handi batean alde guztietatik eraso egin zieten. Borroka hartan, Romanok abangoardia gidatzen zuen bitartean, mertzenario normandiarrek parte ez hartzeko erabaki zuten. Aldi berean, atzealdean, Androniko Ducas hanka egin zuen bere basileus bakarrik utzita eta Bizantziora itzuli zen haren interese politikoen alde egitera. 

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]