Edukira joan

Matancia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Matancia
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaLeóngo probintzia
AlkateaMarcelo Alonso Perez
Izen ofizialaMatanza
Posta kodea24207
INEk ezarritako kodea24099
Geografia
Koordenatuak42°14′25″N 5°22′34″W / 42.240277777778°N 5.3761111111111°W / 42.240277777778; -5.3761111111111
Mapa
Azalera53,58 km²
Altitudea828 m
MugakideakCastilfalé, Villabraz, Matadeón de los Oteros, Valverde-Enrique, Mayorga eta Izagre
Demografia
Biztanleria157 (2025)
alt_left 78 (%49,4) (%50,6) 80 alt_right
Dentsitatea3 bizt/km²
MatrikulaLE
aytomatanzadelosoteros.es

Matancia (leonesez) edo Matanza (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Esla-Campos eskualdean dago, itsas mailatik 828 m metrora, eta 53.58 km²-ko azalera hartzen du. Azken erroldaren arabera 157 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Castilfalé, Villabraz, Matadeón de los Oteros, Valverde-Enrique, Mayorga eta Izagre.

Mapa
Matancia eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea150180210240270300200020052010201520202025MatanciaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 80 gizon, 78 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
2.50
 
95-99
 
1.28
0.00
 
90-94
 
8.97
3.75
 
85-89
 
2.56
8.75
 
80-84
 
5.13
7.50
 
75-79
 
10.26
7.50
 
70-74
 
3.85
6.25
 
65-69
 
10.26
13.75
 
60-64
 
8.97
7.50
 
55-59
 
5.13
10.00
 
50-54
 
11.54
5.00
 
45-49
 
7.69
5.00
 
40-44
 
1.28
5.00
 
35-39
 
2.56
6.25
 
30-34
 
2.56
2.50
 
25-29
 
3.85
2.50
 
20-24
 
2.56
3.75
 
15-19
 
2.56
0.00
 
10-14
 
6.41
0.00
 
5-9
 
1.28
2.50
 
0-4
 
1.28
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 44,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 42,7) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 8,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 10,8 —probintzian % 10,1—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Leóngo mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 44,3Probintzia berean · % 33,5Erkidegoan · % 3,2Beste erkidegoa · % 8,2Estatutik kanpo · % 10,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 17 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 82,4)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Bulgaria, Ekuador, Portugal dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 17,6Europa · % 82,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
4
Bulgaria
8
2
Ekuador
1
1
Frantzia
0
0
Portugal
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 322 etxebizitza zeuden: 92 (% 28,6) nagusiak eta 230 (% 71,4) ez-nagusiak.[4]

322etxebizitza
92etxegune

Etxebizitza multzoa Leóngo mapa

92
230
Etxebizitza nagusia (92)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (230)

Guztira 92 etxegune zeuden, eta horietatik 41 (% 44,6) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 141
2 pertsona33
3 pertsona13
4 pertsona3
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 166 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 17,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 25,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 24,1.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 13,4 zen 2021ean eta % 17,5 2024an; beraz, 4,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 28,0 izatetik % 24,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 20,8 ziren, eta gizonen artean % 14,6; 6,2 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,3 eta gizonen % 21,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

166biztanle 15 urte edo +, 2024
% 17,5goi-mailako ikasketak+4,1 puntu 2021etik mapa
% 24,1lehen hezkuntza edo gutxiago−4,0 puntu 2021etik mapa
% 24,1
% 33,1
% 25,3
% 17,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 24,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 25,3Goi-mailako ikasketak · % 17,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Leóngo mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Matanza, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak29% 17,513% 14,616% 20,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa42% 25,324% 27,018% 23,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)55% 33,133% 37,122% 28,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago40% 24,119% 21,321% 27,3
Guztira166% 100,089% 100,077% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Matanza, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 13,4% 22,0% 36,6% 28,0164
2022% 14,1% 22,4% 34,7% 28,8170
2023% 16,6% 23,1% 35,5% 24,9169
2024% 17,5% 25,3% 33,1% 24,1166
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.626 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 27.756 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.110 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 16.940 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 34,6[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,4), beste diru-sarrerak (% 25,5), langabezia-prestazioak (% 2,5), beste prestazioak (% 7).

35%
30%
26%
Soldata · % 34,6Pentsioak · % 30,4Langabezia · % 2,5Beste prestazioak · % 7Beste sarrerak · % 25,5
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 29,6 da, probintziakoaren (28,6; Leóngo mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2 da, probintziakoaren (2,4; Leóngo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Matanza udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 71 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 43,3; gainerako % 56,7 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 47,1 zen eta emakumezkoena % 39,0; langabezia-tasa, aldiz, % 7,3 eta % 3,3 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 69 zen 2023ean, 2021eko 62etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 44,9 osatzen dute, eta gizonek % 55,1.

69okupatu, 2023+% 11,3 2021etik
% 44,9emakumeak okupatuen artean
% 43,3jarduera-tasa, 2024
% 5,6langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 40,9
% 56,7
Okupatuak · % 40,9Langabeak · % 2,4Inaktiboak · % 56,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Matanza, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak67% 40,938% 43,729% 37,7
Langabeak4% 2,43% 3,41% 1,3
Inaktiboak93% 56,746% 52,947% 61,0
Guztira164% 100,087% 100,077% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 50,7), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 40,6), eraikuntza (% 4,3) eta industria (% 4,3).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Leóngo mapa
% 40,6
% 50,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 40,6Industria · % 4,3Eraikuntza · % 4,3Zerbitzuak · % 50,7

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,7), eta oinarrizko okupazioak % 18,8.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 52,6 eta emakumeen % 48,4).

% 21,7
% 50,7
% 18,8
% 8,7
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 21,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 50,7Oinarrizko okupazioak · % 18,8Ez dago jasota · % 8,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Matanza, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak15% 21,78% 21,17% 22,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak35% 50,720% 52,615% 48,4
Oinarrizko okupazioak13% 18,86% 15,87% 22,6
Ez dago jasota6% 8,74% 10,52% 6,5
Guztira69% 100,038% 100,031% 100,0

Okupatuen % 56,5 besteren konturako langileak dira, eta % 43,5 norberaren konturakoak.[13]

% 43,5
% 56,5
Norberaren kontura · % 43,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 56,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Matanza, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura30% 43,522% 57,98% 25,8
Besteren kontura39% 56,516% 42,123% 74,2
Guztira69% 100,038% 100,031% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.080 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 53,6 km² denez, NAE lurraldearen % 94,8 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 98,5 lur goldagarria (5.002 ha, 35 ustiategitan), % 1,3 larre iraunkorrak (64,2 ha, 8 ustiategitan), % 0,3 arbolak (14,1 ha, 8 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
95%
NAE · 5.080 ha (% 94,8)Gainerako azalera · 278 ha (% 5,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
98%
Lur goldagarria · 5.002 ha (% 98,5)Larre iraunkorrak · 64,2 ha (% 1,3)Arbolak · 14,1 ha (% 0,3)Baratzeak · 0,04 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 4.272 ardi eta ahuntz zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 95 gidari zeuden erroldatuta: 69 gizon (% 72,6) eta 26 emakume (% 27,4)[17]. Biztanleen % 60,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 224 ibilgailuk osatzen zuten: 144 turismo, 27 furgoneta, 16 ziklomotor, 14 motozikleta eta 11 kamioi[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 911 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (606) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,4 urtekoa zen; turismoen % 5,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,8k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 58,7 diesel zen eta % 40,8 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,5). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,9k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
16%
35%
46%
0 etiketa · 1 (% 0,5)ECO · 6 (% 2,8)C etiketa · 35 (% 16,1)B etiketa · 76 (% 34,9)Etiketarik gabe · 100 (% 45,9)
Turismoak, adinaren arabera
18%
48%
21%
< 4 urte · 8 (% 5,6)4–8 urte · 11 (% 7,6)8–15 urte · 26 (% 18,1)15–25 urte · 69 (% 47,9)≥ 25 urte · 30 (% 20,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria León.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria León.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta León.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente León.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera León.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q138304.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza León.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak León.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Matancia&oldid=11799033"(e)tik eskuratuta