Qufu
| Qufu | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Konderri mailako hiria | |||||||||||
 | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe |  Txinako Herri Errepublika | ||||||||||
| Txinako probintzia | Shandong | ||||||||||
| Prefektura mailako hiri | Jining | ||||||||||
| Izen ofiziala | 曲阜市 曲阜县 | ||||||||||
| Posta kodea | 273100 | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 35°36′N 116°59′E / 35.6°N 116.98°E | ||||||||||
 | |||||||||||
 | |||||||||||
| Azalera | 814,75 km² | ||||||||||
| Altitudea | 65 m | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 621.971 (2020) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 763 bizt/km² | ||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||
| Hiri senidetuak | Davis, Santiago de Compostela eta Umeå udalerria | ||||||||||
| qufu.gov.cn | |||||||||||
Qufu (qv1.fu4 ahoskatua ; pinyinez: Qūfù) Txinako Shandong probintzian dagoen herri bat da. Qufu ospetsua da Konfuzio filosofoaren jaioterria izateagatik. "Konfuzioren tenplu eta hilerria eta Kong familiaren etxea Qufun" izenarekin UNESCOk Gizateriaren Ondare zerrendan gehitu zuen 1994an.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Qufu Lu estatuko hiriburua izan zen Udaberri eta Udazkenen garaian. Lu hiriburuko harresiak, gaur egungo hiri harresituaren (Ming dinastiakoa) eremua ez ezik, lurralde esanguratsua ere inguratzen zuen haren ekialdean eta iparraldean.
Tang dinastiaren eta Song dinastiaren lehen egunetan, hiria gaur egun Zhou dukearen tenplua denaren inguruan zentratzen zen, gaur egun hiri harresitua denaren ipar-ekialdeko ertzean. 1012an, Qufu Xianyuan Konderria (仙源县) bezala berrizendatu zuten, eta gaur egungo hiri harresitutik lau kilometro ekialdera dagoen toki berrian birkokatua, Enperadore Horia eta Shaohao bere semearen hilobitik gertu. Han, Enperadore Horiaren omenezko tenplu bat eraiki zuten; gaur egun geratzen den guztia bi hilarri erraldoi direlarik (Shou Qiu aztarnategia).[1]
Jurchenek iparraldeko Txina konkistatu ondoren, Jin dinastia berriak Xianyuan berriro Qufu bezala birbataiatu zuen (1142an), baina hiria Son izeneko tokian egoten jarraitu zuen. Ming dinastiako (1522) Jiajing enperadorearen erregealdia arte ez zuten egungo hiriaren harresia eraiki. Hiriaren lekua 1012-1522 urtean gaur egungoa da.[1]
1948an, Txinako Gerra Zibilean, Qufuk paper txikiagoa izan zuen Yanzhouko kanpainan. Qufuko leku historikoek kalte handia jasan zuten Iraultza Kulturalean, Pekingo Unibertsitate Normaleko 200 langile eta ikasle inguru, Tan Houlan Iraultza Kulturaleko bost ikasle buru boteretsuetako batek gidaturik, Qufura joan zirenean eta 1966ko azaroan balio historikoko 6000 objektu baino gehiago suntsitu zituztenean.[2][3][4]
Ondarea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Qufuko erdigune historiko txikia Ming dinastiaren garaian zaharberritutako hiriko harresiaz eta ibai edo hobiez inguratuta dago. Danbor-dorrea (pinyinez: Gulou) hiri harresituaren erdian dago; Konfuzioren tenplua (Kong Miao), Konfuzioren etxea (Kong Fu) eta Yan Huiren tenplua (Yan Miao) harresiaren barruan daude.[5]
Konfuzioko hilerria (Kong Lin) hiri harresitutik 1,3 km iparraldera dago. Hiriaren erdigune modernoa harresitutako hiriaren hegoaldean dago. Meskita bat eta auzo eta merkatu musulman bat ere badaude, harresitutako hiriaren mendebaldeko portadatik kanpo.
Qufuko tren-geltokia eta industria-gune nagusiak ekialdean daude, hiri historikotik kilometro gutxi batzuetara. Shaohaoren hilobia (pinyinez: Shǎo hào Líng) eta Shou Qiu aztarnategi historikoa (pinyinez: Shòu Qiū, Enperadore Hori mitikoaren ustezko jaiolekua) Qufu modernoaren kanpoaldean daude, ekialdean, Jiuxian herritik gertu.
Banaketa administratiboa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Izena | Pinyinez | Hanziz | Mota |
|---|---|---|---|
| Lucheng | Lǔchéng Jiēdào | 鲁城街道 | Azpibarrutia |
| Shuyuan | Shūyuàn Jiēdào | 书院街道 | Azpibarrutia |
| Shizhuang | Shízhuāng Jiēdào | 时庄街道 | Azpibarrutia |
| Xiaoxue | Xiǎoxuě Jiēdào | 小雪街道 | Azpibarrutia |
| Wucun | Wúcūn Zhèn | 吴村镇 | Herria |
| Yaocun | Yáocūn Zhèn | 姚村镇 | Herria |
| Lingcheng | Língchéng Zhèn | 陵城镇 | Herria |
| Nishan | Níshān Zhèn | 尼山镇 | Herria |
| Wangzhuang | Wángzhuāng Zhèn | 王庄镇 | Herria |
| Xizou | Xīzōu Zhèn | 息陬镇 | Herria |
| Shimenshan | Shíménshān Zhèn | 石门山镇 | Herria |
| Fangshan | Fángshān Zhèn | 防山镇 | Herria |
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]  Datu klimatikoak (Qufu (1991–2020 bataz bestekoak, 1981–2024 muturrekoak))  | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 16.1 | 23.1 | 27.5 | 32.7 | 36.7 | 39.4 | 41.0 | 38.8 | 36.2 | 35.6 | 26.0 | 18.8 | 41 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 5.1 | 8.9 | 14.9 | 21.6 | 27.1 | 31.6 | 32.2 | 31.1 | 27.5 | 21.7 | 13.6 | 6.8 | 20.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 0.0 | 3.4 | 9.3 | 15.9 | 21.6 | 26.2 | 27.7 | 26.6 | 22.2 | 15.8 | 8.1 | 1.8 | 14.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -3.8 | -1.0 | 4.3 | 10.5 | 16.2 | 21.0 | 23.8 | 22.8 | 17.8 | 11.2 | 4.0 | -1.9 | 10.4 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -17.8 | -13.7 | -9.8 | -1.7 | 4.0 | 11.5 | 16.6 | 12.7 | 7.0 | -2.0 | -11.9 | -14.8 | -17.8 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 7.6 | 11.8 | 16.6 | 35.9 | 55.9 | 87.8 | 196.3 | 172.3 | 65.7 | 31.0 | 28.4 | 9.9 | 719.2 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 2.8 | 3.7 | 3.5 | 5.4 | 6.2 | 7.6 | 11.6 | 10.5 | 6.9 | 5.2 | 4.9 | 3.3 | 71.6 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 2.4 | 2.6 | 0.7 | 0.1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0.8 | 1.6 | 8.2 |
| Eguzki orduak | 156.5 | 158.3 | 205.1 | 230.6 | 251.0 | 227.6 | 202.5 | 201.8 | 188.3 | 185.0 | 160.7 | 154.8 | 2322.2 |
| Hezetasuna (%) | 61 | 57 | 53 | 56 | 59 | 60 | 75 | 77 | 71 | 67 | 68 | 65 | 64.1 |
| Iturria: | |||||||||||||
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 Bo Chonglan et al (2002), p. 109
- ↑ (Ingelesez) Cultural revolution in Current Events. Weekly Reader Corp. 2006-9-29.
- ↑ Wang Liang, "The Confucius Temple Tragedy of the Cultural Revolution," en Thomas A. Wilson, ed., On Sacred Grounds, (Cambridge: Harvard University Press, 2002)
- ↑ Sang Ye y Geremie R. Barmé (2009): The Fate of the Confucius Temple, the Kong Mansion and Kong Cemetery, China Heritage Quarterly, n.º 20, 2009ko abendua
- ↑ (Ingelesez) Schinz, Alfred. (1996). The magic square: cities in ancient China. Edition Axel Menges, 116 or. ISBN 3-930698-02-1..
