Edukira joan

Ronda

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ronda
Ronda
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Andaluzia
ProbintziaMálagako probintzia
AlkateaPablo Santiago Ramos Pérez (en) Itzuli
Izen ofizialaRonda
Jatorrizko izenaRonda
Posta kodea29400
INEk ezarritako kodea29084
HerriburuaRonda
Geografia
Koordenatuak36°44′14″N 5°09′53″W / 36.737222222222°N 5.1647222222222°W / 36.737222222222; -5.1647222222222
Mapa
Azalera385 km²
Altitudea724 m
MugakideakAlcalá del Valle, Alpandeire, Cañete la Real, Cuevas del Becerro, El Burgo, Yunquera, Tolox, Parauta, Cartajima, Júzcar, Benaoján, Montejaque, Grazalema, Olvera, Torre Alháquime, Setenil de las Bodegas, Arriate, Montecorto eta Serrato
Demografia
Biztanleria33.671 (2025)
alt_left 17.367 (%51,5) (%48,5) 16.341 alt_right
Dentsitatea87 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakCastiglion Fiorentino, Cuenca, Xauen, Ontinyent eta Chartres
MatrikulaMA
ronda.es

Ronda (gaztelaniaz estandarrean ˈronda ahoskatua) Andaluziako udalerria da, Málagako probintziakoa. Cádizko probintziarekin muga egiten du. Azken erroldaren arabera 33.671 biztanle zituen 385 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Rondaren ikuspegia.

Ronda izen bereko mendilerroaren ondoan dago, Guadalevin ibaiaren ertzean. Bi muinoetan dago herria, erdian arroila sakona duela (Tajo de Ronda, 80 m. sakon).

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alcalá del Valle, Alpandeire, Cañete la Real, Cuevas del Becerro, El Burgo, Yunquera, Tolox, Parauta, Cartajima, Júzcar, Benaoján, Montejaque, Grazalema, Olvera, Torre Alháquime, Setenil de las Bodegas, Arriate, Montecorto eta Serrato.

Mapa
Ronda eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Acinipo izena zuen erromatarren garaian; VIII. mendetik XV. mendea arte musulmanen mende egon zen.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea33.00034.00035.00036.00037.000200020052010201520202025RondaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 16.341 gizon, 17.367 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.05
0.15
 
95-99
 
0.29
0.65
 
90-94
 
1.17
1.21
 
85-89
 
2.44
2.53
 
80-84
 
3.41
3.83
 
75-79
 
4.33
4.47
 
70-74
 
4.93
6.02
 
65-69
 
6.41
7.67
 
60-64
 
7.45
8.51
 
55-59
 
8.12
8.00
 
50-54
 
7.86
7.71
 
45-49
 
7.11
7.17
 
40-44
 
7.04
6.71
 
35-39
 
6.55
5.55
 
30-34
 
5.40
5.20
 
25-29
 
5.05
5.75
 
20-24
 
5.37
5.78
 
15-19
 
5.33
4.96
 
10-14
 
4.53
4.44
 
5-9
 
4.04
3.68
 
0-4
 
3.12
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 65,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 42,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 8,9 —probintzian % 24,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Málagako mapa
Udal
Prob
Erki
Esta
Udalerri berean · % 65,3Probintzia berean · % 9,9Erkidegoan · % 9,5Beste erkidegoa · % 6,3Estatutik kanpo · % 8,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 3.011 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 40,5)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Argentina, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 40,5Europa · % 35,2Afrika · % 18,9Asia · % 5,4Ozeania · % 0,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
242
Maroko
250
131
Argentina
132
89
Kolonbia
143
85
Alemania
93
85
Frantzia
82
71
Erresuma Batua
75
69
Belgika
73
52
Venezuela
76
37
Peru
47
35
Ukraina
47
39
Errumania
37
37
Txina
39
32
Kuba
39
15
Paraguai
56
19
Nikaragua
45
31
Italia
26
25
Herbehereak
25
14
Brasil
28
17
Ameriketako Estatu Batuak
23
17
Ekuador
23
16
Honduras
19
7
Dominikar Errepublika
24
27
Pakistan
4
19
Suitza
11
18
Uruguai
12
11
Mexiko
14
8
Txile
11
8
Errusia
10
8
Bolivia
9
10
Aljeria
5
10
India
5
8
Suedia
6
6
Irlanda
6
7
Portugal
4
8
Senegal
2
4
Ginea Ekuatoriala
5
3
Kanada
6
2
Polonia
7
5
Danimarka
1
0
Bulgaria
4
0
Finlandia
4
2
Norvegia
2
3
Gambia
0
3
Mauritania
0
3
Nigeria
0
0
Filipinak
2
1
Lituania
1
0
Moldavia
2
0
Ghana
1
1
Ginea
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 19.462 etxebizitza zeuden: 13.282 (% 68,2) nagusiak eta 6.180 (% 31,8) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 1.574 (% 8,1) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 2.388 (% 12,3) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 615 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 2.913 plazarekin (4,74 plaza etxebizitzako).[6]

19.462etxebizitza
13.282etxegune
2.388hutsik (% 12,3)
615etxebizitza turistiko (2026) Málagako mapa

Etxebizitza multzoa Málagako mapa

13.282
6.180
Etxebizitza nagusia (13.282)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (6.180)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Málagako mapa

15.500
1.574
2.388
Okupatuak (15.500)Noizbehinkakoak (1.574)Hutsik (2.388)

Guztira 13.282 etxegune zeuden, eta horietatik 3.572 (% 26,9) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 13.572
2 pertsona3.581
3 pertsona2.897
4 pertsona2.455
5 edo gehiago777

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 29.314 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 35,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,4.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 26,4 zen 2021ean eta % 28,5 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 17,5 izatetik % 15,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 31,3 ziren, eta gizonen artean % 25,5; 5,8 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 17,5 eta gizonen % 13,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

29.314biztanle 15 urte edo +, 2024
% 28,5goi-mailako ikasketak+2,1 puntu 2021etik mapa
% 15,4lehen hezkuntza edo gutxiago−2,0 puntu 2021etik mapa
% 11,7ikasten ari dira, 2024
% 15,4
% 35,0
% 21,1
% 28,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 15,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 35,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,1Goi-mailako ikasketak · % 28,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Málagako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 70,8 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 29,2 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 170 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 56,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 44,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 5,1 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 5,1
Lehen hezkuntza
% 10,4
DBH eta antzekoak
% 35,0
Batxilergoa
% 11,8
Erdi-mailako LH
% 9,3
Goi-mailako LH
% 8,3
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 10,2
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 6,0
Masterrak eta espezialitateak
% 3,3
Doktoretzak
% 0,6
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Ronda, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak8.363% 28,53.595% 25,54.768% 31,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa6.174% 21,13.169% 22,53.005% 19,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)10.249% 35,05.472% 38,84.777% 31,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago4.528% 15,41.860% 13,22.668% 17,5
Guztira29.314% 100,014.096% 100,015.218% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Ronda, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 26,4% 20,9% 35,2% 17,529.121
2022% 27,4% 20,9% 35,2% 16,629.026
2023% 27,8% 21,2% 35,0% 16,029.090
2024% 28,5% 21,1% 35,0% 15,429.314

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,7 ikasten ari zen (3.443 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 47,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 26,4 batxilergoan, % 17,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 6,0 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 43,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 19,9 eta emakumeen % 15,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 87,5 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 48,0 eta 25–29 urtekoen % 15,0; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,7 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 48,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 34,9.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 87,5
20–24 urte
% 48,0
25–29 urte
% 15,0
30–34 urte
% 8,2
35–39 urte
% 6,3
40–44 urte
% 4,6
45–49 urte
% 3,7
50–54 urte
% 2,0
55 urte edo +
% 0,8
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,8
Goi-mailako ikasketak
% 47,5
Erdi-mailako LH
% 17,7
Batxilergoa
% 26,4
DBH eta antzekoak
% 6,0
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,6
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,5 estatuan jaio zen, eta % 8,5 atzerrian.[8] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 25,1 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 30,1 eta % 19,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 30,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 35,8 eta % 20,3, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 25,1
Goi-mailakoak
% 30,1
% 22,2
Batx. / erdi LH
% 25,7
% 40,1
DBH
% 24,5
% 12,6
Lehen H. edo gutx.
% 19,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 30,9
Goi-mailakoak
% 35,8
% 19,2
Batx. / erdi LH
% 25,1
% 32,6
DBH
% 18,8
% 17,3
Lehen H. edo gutx.
% 20,3
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,3.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 48,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 33,8 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza (garia, garagarra, olibondoak, patata, erremolatxa, artoa, zerri-, ardi- eta zaldi-azienda) da ekonomia-jarduera nagusia.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.057 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 32.294 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (12.950 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 15.541 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 57[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 22,1), beste diru-sarrerak (% 12,3), langabezia-prestazioak (% 2,3), beste prestazioak (% 6,3).

57%
22%
12%
Soldata · % 57Pentsioak · % 22,1Langabezia · % 2,3Beste prestazioak · % 6,3Beste sarrerak · % 12,3
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 30 da, probintziakoaren (32,7; Málagako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,8; Málagako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ronda udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 16.033 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,4; gainerako % 44,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 44,4, beste inaktiboak % 39,3 eta ikasleak % 16,2).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 17,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,0 zen eta emakumezkoena % 52,1; langabezia-tasa, aldiz, % 13,4 eta % 21,3 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 13.059 zen 2023ean, 2021eko 12.226etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 46,3 osatzen dute, eta gizonek % 53,7.

13.059okupatu, 2023+% 6,8 2021etik
% 46,3emakumeak okupatuen artean
% 55,4jarduera-tasa, 2024
% 17,3langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 45,8
% 9,6
% 19,8
% 17,5
Okupatuak · % 45,8Langabeak · % 9,6Ikasleak · % 7,2Erretiratuak · % 19,8Beste inaktiboak · % 17,5
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Ronda, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak13.259% 45,87.105% 51,16.154% 41,0
Langabeak2.774% 9,61.104% 7,91.670% 11,1
Inaktiboak12.899% 44,65.699% 41,07.200% 47,9
Guztira28.932% 100,013.908% 100,015.024% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 82,7), eraikuntza (% 9,4), industria (% 4,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 2,9).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 16,2), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 13,8) eta ostalaritza (% 13,3) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Málagako mapa
% 9,4
% 82,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 2,9Industria · % 4,9Eraikuntza · % 9,4Zerbitzuak · % 82,7
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 16,2
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 13,8
Ostalaritza
% 13,3
Eraikuntza
% 9,4
Administrazio publikoa
% 9,3
Hezkuntza
% 7,5
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,9
Jarduera profesionalak
% 4,0
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Manufaktura-industria
% 3,9
Beste zerbitzu batzuk
% 3,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 2,9
Garraioa eta biltegiratzea
% 2,7
Informazioa eta komunikazioak
% 2,2
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 2,1
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,0
Etxeetako jarduerak
% 1,0
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,9
Higiezinen jarduerak
% 0,6
Erauzketa-industriak
% 0,1
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 55,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 31,2), eta oinarrizko okupazioak % 9,9.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,5 eta emakumeen % 50,7).

% 31,2
% 55,4
% 9,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 31,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 55,4Oinarrizko okupazioak · % 9,9Ez dago jasota · % 3,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Ronda, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak4.075% 31,22.000% 28,52.075% 34,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak7.239% 55,44.178% 59,53.061% 50,7
Oinarrizko okupazioak1.288% 9,9580% 8,3708% 11,7
Ez dago jasota457% 3,5258% 3,7199% 3,3
Guztira13.059% 100,07.016% 100,06.043% 100,0

Okupatuen % 79,9 besteren konturako langileak dira, eta % 20,1 norberaren konturakoak.[17]

% 15,2
% 65,3
% 14,5
Norberaren kontura, langileak dituena · % 4,9Norberaren kontura, langilerik gabe · % 15,2Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 65,3Besteren kontura, aldi baterakoa · % 14,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Ronda, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura2.631% 20,11.539% 21,91.092% 18,1
Besteren kontura10.428% 79,95.477% 78,14.951% 81,9
Guztira13.059% 100,07.016% 100,06.043% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 92,1 estatuan jaio zen, eta % 7,9 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,3 okupatuak dira, % 25,3 erretiratuak, % 8,2 langabeak, % 7,7 bestelako inaktiboak eta % 7,6 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 46,0 okupatuak dira, % 31,4 bestelako inaktiboak, % 11,9 erretiratuak, % 7,7 langabeak eta % 3,0 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 40,8 okupatuak dira, % 23,7 bestelako inaktiboak, % 15,9 erretiratuak, % 11,9 langabeak eta % 7,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,2 bestelako inaktiboak dira, % 37,5 okupatuak, % 14,8 langabeak, % 7,2 erretiratuak eta % 2,4 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 51,3
Okupatuak
% 46,0
% 8,2
Langabeak
% 7,7
% 7,6
Ikasleak
% 3,0
% 25,3
Erretiratuak
% 11,9
% 7,7
Beste inakt.
% 31,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 40,8
Okupatuak
% 37,5
% 11,9
Langabeak
% 14,8
% 7,8
Ikasleak
% 2,4
% 15,9
Erretiratuak
% 7,2
% 23,7
Beste inakt.
% 38,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 92,8 estatuan jaio zen, eta % 7,2 atzerrian.[16] Okupazio-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 54,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 29,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 12,3 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 29,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 18,9 oinarrizko okupazioetakoak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,4
Goi eta erdi maila
% 29,5
% 59,9
Langile kualifikatuak
% 54,6
% 8,0
Oinarrizko okup.
% 12,3
% 3,7
Ez dago jasota
% 3,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 34,7
Goi eta erdi maila
% 29,4
% 50,9
Langile kualifikatuak
% 47,2
% 11,1
Oinarrizko okup.
% 18,9
% 3,2
Ez dago jasota
% 4,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egitura antzekoa da jatorri bien artean.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 73,0 zerbitzuetan ari dira, % 16,2 eraikuntzan, % 7,0 industrian eta % 3,8 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 74,1 zerbitzuetan ari dira, % 13,0 eraikuntzan, % 7,4 nekazaritzan eta % 5,3 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 93,7 zerbitzuetan ari dira, % 2,8 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 96,4 zerbitzuetan ari dira.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 3,8
Nekazaritza
% 7,4
% 7,0
Industria
% 5,3
% 16,2
Eraikuntza
% 13,0
% 73,0
Zerbitzuak
% 74,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 1,6
Nekazaritza
% 1,1
% 2,8
Industria
% 1,3
% 1,7
Eraikuntza
% 1,3
% 93,7
Zerbitzuak
% 96,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 983 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 25.297 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 385 km² denez, NAE lurraldearen % 65,7 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 56,9 larre iraunkorrak (14.405 ha, 252 ustiategitan), % 26,1 lur goldagarria (6.599 ha, 566 ustiategitan), % 16,9 arbolak (4.287 ha, 780 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (5,3 ha, 223 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,15 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
66%
34%
NAE · 25.297 ha (% 65,7)Gainerako azalera · 13.203 ha (% 34,3)
NAE, lur-erabileraren arabera
26%
57%
17%
Lur goldagarria · 6.599 ha (% 26,1)Larre iraunkorrak · 14.405 ha (% 56,9)Arbolak · 4.287 ha (% 16,9)Baratzeak · 5,3 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,15 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.436 behi (probintziako kopururik handiena), 43.027 ardi eta ahuntz (probintziako 2. kopururik handiena), 12.057 txerri eta 134 hegazti zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 22.144 gidari zeuden erroldatuta: 12.517 gizon (% 56,5) eta 9.627 emakume (% 43,5)[22]. Biztanleen % 65,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 29.496 ibilgailuk osatzen zuten: 18.764 turismo, 3.754 motozikleta, 2.221 furgoneta, 1.941 kamioi eta 1.794 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 557 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (524) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,5 urtekoa zen; turismoen % 7,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,4k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 50,4 diesel zen eta % 49 gasolinazko; 139 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 32,2k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
36%
28%
32%
0 etiketa · 246 (% 0,8)ECO · 893 (% 3,1)C etiketa · 10.387 (% 35,6)B etiketa · 8.240 (% 28,3)Etiketarik gabe · 9.383 (% 32,2)
Turismoak, adinaren arabera
15%
23%
40%
14%
< 4 urte · 1.489 (% 7,9)4–8 urte · 2.789 (% 14,9)8–15 urte · 4.311 (% 23)15–25 urte · 7.466 (% 39,8)≥ 25 urte · 2.709 (% 14,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Monumentuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Rondako zubia.

Espainiako hiririk zaharrenetakoa da, eta garai askotako monumentuak gorde dira. Aipagarriak dira erromatarren garaiko antzokia, musulmanen garaiko hiru bainuetxe, dorre bat eta etxe bat (XIV. mendea), XIII-XIV. mendeetako meskita baten gainean eraikitako eliza nagusia (XVI. mendea), Errenazimentuko Mondragon jauregia eta ibaiaren gaineko XVIII. mendeko zubia.

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Málaga.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Málaga.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Málaga.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Málaga.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Málaga.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q13153.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Málaga.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Málaga.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Andaluzia
 Artikulu hau Andaluziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ronda&oldid=11789514"(e)tik eskuratuta