Edukira joan

Valdés

Wikipedia, Entziklopedia askea
Valdés
Valdés
Asturiasko kontzejua
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
AutonomiaAsturiasko Printzerria
ProbintziaAsturiasko probintzia
AlkateaÓscar Pérez Suárez (en) Itzuli
Izen ofizialaValdés
Jatorrizko izenaValdés
Posta kodea33700
INEk ezarritako kodea33034
HerriburuaḶḷuarca
Geografia
Koordenatuak43°29′05″N 6°28′16″W / 43.4847°N 6.4712°W / 43.4847; -6.4712
Mapa
Azalera353,9 km²
MugakideakNavia, Villayón, Tineo, Salas eta Cudillero
Demografia
Biztanleria10.776 (2025)
alt_left 5.458 (%50,7) (%49,3) 5.305 alt_right
Dentsitatea30 bizt/km²
MatrikulaO
ayto-valdes.es

Valdés Asturiesko ipar-mendebaldean dagoen udalerria edo conceyua da, Kantauri itsasoaren kostaldean kokatutakoa.

Ḷḷuarca gaztelaniaz edo Ḷḷuarca asturieraz bertako udalerria edo conceyuaren parrokia nagusia da.

Azken erroldaren arabera 10.776 biztanle zituen 353,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Navia, Villayón, Tineo, Salas eta Cudillero.

Mapa
Valdés eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea10.00011.00012.00013.00014.00015.00016.000200020052010201520202025ValdésBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 5.305 gizon, 5.458 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.06
 
100+
 
0.16
0.21
 
95-99
 
1.25
1.60
 
90-94
 
3.10
2.92
 
85-89
 
4.75
4.88
 
80-84
 
5.51
6.62
 
75-79
 
7.59
7.28
 
70-74
 
6.96
8.90
 
65-69
 
8.48
9.05
 
60-64
 
9.33
8.54
 
55-59
 
7.99
7.95
 
50-54
 
7.71
7.56
 
45-49
 
6.43
6.16
 
40-44
 
5.53
5.18
 
35-39
 
4.20
3.52
 
30-34
 
3.70
3.60
 
25-29
 
3.10
3.75
 
20-24
 
2.93
3.69
 
15-19
 
3.44
3.49
 
10-14
 
3.37
2.98
 
5-9
 
2.44
2.05
 
0-4
 
2.03
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 70,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 47,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 7,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5,7 —probintzian % 11,5—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Asturiasko mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 70,4Probintzia berean · % 16,3Beste erkidegoa · % 7,7Estatutik kanpo · % 5,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 618 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 58,3)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Paraguai, Venezuela, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 58,3Europa · % 30,6Afrika · % 10,2Asia · % 1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
19
Paraguai
32
20
Venezuela
25
13
Errumania
24
11
Brasil
23
10
Kuba
24
24
Maroko
8
17
Peru
15
9
Kolonbia
21
18
Argentina
10
19
Frantzia
8
10
Honduras
14
18
Senegal
3
12
Erresuma Batua
8
11
Portugal
6
7
Alemania
9
7
Mexiko
8
5
Suitza
9
3
Ukraina
11
3
Dominikar Errepublika
10
8
Herbehereak
4
4
Uruguai
8
6
Ekuador
4
3
Txile
6
2
Italia
6
5
Ameriketako Estatu Batuak
2
3
Polonia
3
0
Nikaragua
5
1
Bolivia
3
2
Txina
2
3
Errusia
0
1
Ginea
1
0
Kanada
2
0
Lituania
2
2
Mali
0
1
Aljeria
0
0
Bulgaria
1
0
Irlanda
1
0
Moldavia
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 9.163 etxebizitza zeuden: 4.584 (% 50,0) nagusiak eta 4.579 (% 50,0) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 1.233 (% 13,5) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 2.169 (% 23,7) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 134 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 671 plazarekin (5,01 plaza etxebizitzako).[6]

9.163etxebizitza
4.584etxegune
2.169hutsik (% 23,7)
134etxebizitza turistiko (2026) Asturiasko mapa

Etxebizitza multzoa Asturiasko mapa

4.584
4.579
Etxebizitza nagusia (4.584)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (4.579)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Asturiasko mapa

5.761
1.233
2.169
Okupatuak (5.761)Noizbehinkakoak (1.233)Hutsik (2.169)

Guztira 4.584 etxegune zeuden, eta horietatik 1.369 (% 29,9) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 11.369
2 pertsona1.353
3 pertsona920
4 pertsona574
5 edo gehiago368

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 9.977 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 26,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 30,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 23,5.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 24,0 zen 2021ean eta % 26,0 2024an; beraz, 2,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 27,3 izatetik % 23,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,4 ziren, eta gizonen artean % 23,6; 4,8 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,8 eta gizonen % 19,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

9.977biztanle 15 urte edo +, 2024
% 26,0goi-mailako ikasketak+2,0 puntu 2021etik mapa
% 23,5lehen hezkuntza edo gutxiago−3,8 puntu 2021etik mapa
% 7,4ikasten ari dira, 2024
% 23,5
% 30,4
% 20,1
% 26,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 23,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 30,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 20,1Goi-mailako ikasketak · % 26,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Asturiasko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 59,0 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 41,0 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 53 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 53,5 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 46,5. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,6 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,6
Lehen hezkuntza
% 19,8
DBH eta antzekoak
% 30,4
Batxilergoa
% 10,7
Erdi-mailako LH
% 9,4
Goi-mailako LH
% 10,7
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 7,5
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 4,9
Masterrak eta espezialitateak
% 2,4
Doktoretzak
% 0,5
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Valdés, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak2.598% 26,01.152% 23,61.446% 28,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa2.005% 20,11.083% 22,2922% 18,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)3.033% 30,41.725% 35,31.308% 25,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago2.341% 23,5928% 19,01.413% 27,8
Guztira9.977% 100,04.888% 100,05.089% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Valdés, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 24,0% 18,8% 29,9% 27,310.279
2022% 24,9% 19,1% 30,2% 25,810.138
2023% 25,5% 19,6% 30,4% 24,610.026
2024% 26,0% 20,1% 30,4% 23,59.977

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 7,4 ikasten ari zen (737 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 50,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 26,5 batxilergoan, % 17,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,6 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 54,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 46,3; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 19,6 eta emakumeen % 14,9. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 87,9 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 50,8 eta 25–29 urtekoen % 11,5; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,9 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 53,8 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 38,1.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 87,9
20–24 urte
% 50,8
25–29 urte
% 11,5
30–34 urte
% 10,0
35–39 urte
% 4,7
40–44 urte
% 4,3
45–49 urte
% 4,3
50–54 urte
% 3,0
55 urte edo +
% 0,4
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,9
Goi-mailako ikasketak
% 50,9
Erdi-mailako LH
% 17,1
Batxilergoa
% 26,5
DBH eta antzekoak
% 4,6
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 94,7 estatuan jaio zen, eta % 5,3 atzerrian.[8] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 23,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 18,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 28,9 eta % 23,6, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 28,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 31,0 eta % 22,4, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 23,3
Goi-mailakoak
% 28,9
% 22,1
Batx. / erdi LH
% 22,8
% 35,8
DBH
% 24,8
% 18,7
Lehen H. edo gutx.
% 23,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 28,3
Goi-mailakoak
% 31,0
% 17,4
Batx. / erdi LH
% 29,9
% 26,2
DBH
% 16,7
% 28,1
Lehen H. edo gutx.
% 22,4
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 7,4 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,2.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 51,8 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 34,2 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.957 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 33.324 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.784 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 16.319 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 43,8[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 33,8), beste diru-sarrerak (% 15,2), langabezia-prestazioak (% 1,4), beste prestazioak (% 5,9).

44%
34%
15%
Soldata · % 43,8Pentsioak · % 33,8Langabezia · % 1,4Beste prestazioak · % 5,9Beste sarrerak · % 15,2
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 26,3 da, probintziakoaren (29,4; Asturiasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5; Asturiasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Valdés udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 4.501 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 45,5; gainerako % 54,5 inaktibo zeuden (erretiratuak % 65,3, beste inaktiboak % 26,6 eta ikasleak % 8,1).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,0 zen eta emakumezkoena % 41,1; langabezia-tasa, aldiz, % 8,8 eta % 10,4 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 4.040 zen 2023ean, 2021eko 4.027etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 45,4 osatzen dute, eta gizonek % 54,6.

4.040okupatu, 2023+% 0,3 2021etik
% 45,4emakumeak okupatuen artean
% 45,5jarduera-tasa, 2024
% 9,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 41,1
% 35,6
% 14,5
Okupatuak · % 41,1Langabeak · % 4,3Ikasleak · % 4,4Erretiratuak · % 35,6Beste inaktiboak · % 14,5
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Valdés, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak4.072% 41,12.210% 45,61.862% 36,9
Langabeak429% 4,3214% 4,4215% 4,3
Inaktiboak5.397% 54,52.422% 50,02.975% 58,9
Guztira9.898% 100,04.846% 100,05.052% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 66,1), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 14,1), industria (% 11,7) eta eraikuntza (% 8,0).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 15,8), ondoren nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 14,1) eta manufaktura-industria (% 10,6) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Asturiasko mapa
% 14,1
% 11,7
% 8,0
% 66,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 14,1Industria · % 11,7Eraikuntza · % 8,0Zerbitzuak · % 66,1
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 15,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 14,1
Manufaktura-industria
% 10,6
Ostalaritza
% 9,8
Eraikuntza
% 8,0
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 7,4
Administrazio publikoa
% 7,0
Hezkuntza
% 5,6
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Garraioa eta biltegiratzea
% 5,3
Jarduera profesionalak
% 3,8
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 2,7
Beste zerbitzu batzuk
% 2,2
Etxeetako jarduerak
% 2,0
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,8
Informazioa eta komunikazioak
% 1,4
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,3
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,8
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,2
Higiezinen jarduerak
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 63,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 24,3), eta oinarrizko okupazioak % 9,2.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 67,4 eta emakumeen % 59,4).

% 24,3
% 63,7
% 9,2
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 24,3Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 63,7Oinarrizko okupazioak · % 9,2Ez dago jasota · % 2,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Valdés, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak983% 24,3488% 22,1495% 27,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak2.575% 63,71.487% 67,41.088% 59,4
Oinarrizko okupazioak370% 9,2169% 7,7201% 11,0
Ez dago jasota112% 2,863% 2,949% 2,7
Guztira4.040% 100,02.207% 100,01.833% 100,0

Okupatuen % 66,9 besteren konturako langileak dira, eta % 33,1 norberaren konturakoak.[17]

% 28,0
% 58,0
% 8,9
Norberaren kontura, langileak dituena · % 5,2Norberaren kontura, langilerik gabe · % 28,0Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 58,0Besteren kontura, aldi baterakoa · % 8,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Valdés, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.339% 33,1786% 35,6553% 30,2
Besteren kontura2.701% 66,91.421% 64,41.280% 69,8
Guztira4.040% 100,02.207% 100,01.833% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 95,3 estatuan jaio zen, eta % 4,7 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,2 okupatuak dira, % 40,8 erretiratuak, % 5,5 bestelako inaktiboak, % 4,3 langabeak eta % 4,1 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,0 okupatuak dira, % 30,3 bestelako inaktiboak, % 10,9 erretiratuak, % 9,0 langabeak eta % 4,7 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 36,2 okupatuak dira, % 32,9 erretiratuak, % 21,6 bestelako inaktiboak, % 4,9 ikasleak eta % 4,4 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,4 bestelako inaktiboak dira, % 33,7 okupatuak, % 10,3 erretiratuak, % 8,8 langabeak eta % 5,7 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 45,2
Okupatuak
% 45,0
% 4,3
Langabeak
% 9,0
% 4,1
Ikasleak
% 4,7
% 40,8
Erretiratuak
% 10,9
% 5,5
Beste inakt.
% 30,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 36,2
Okupatuak
% 33,7
% 4,4
Langabeak
% 8,8
% 4,9
Ikasleak
% 5,7
% 32,9
Erretiratuak
% 10,3
% 21,6
Beste inakt.
% 41,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 95,5 estatuan jaio zen, eta % 4,5 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 67,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 7,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 17,9 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 59,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 17,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 22,1
Goi eta erdi maila
% 22,1
% 67,8
Langile kualifikatuak
% 57,9
% 7,2
Oinarrizko okup.
% 17,9
% 2,9
Ez dago jasota
% 2,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 27,5
Goi eta erdi maila
% 17,0
% 59,9
Langile kualifikatuak
% 47,7
% 9,9
Oinarrizko okup.
% 33,0
% 2,7
Ez dago jasota
% 2,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,6 zerbitzuetan ari dira, % 17,1 industrian, % 16,1 nekazaritzan eta % 14,2 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 56,8 zerbitzuetan ari dira, % 20,0 nekazaritzan, % 15,8 eraikuntzan eta % 7,4 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 81,7 zerbitzuetan ari dira, % 11,8 nekazaritzan eta % 5,8 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 93,2 zerbitzuetan ari dira, % 4,5 nekazaritzan eta % 2,3 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 16,1
Nekazaritza
% 20,0
% 17,1
Industria
% 7,4
% 14,2
Eraikuntza
% 15,8
% 52,6
Zerbitzuak
% 56,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 11,8
Nekazaritza
% 4,5
% 5,8
Industria
% 2,3
% 0,6
Eraikuntza
% 0,0
% 81,7
Zerbitzuak
% 93,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 526 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 9.639 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 353,9 km² denez, NAE lurraldearen % 27,2 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 82,4 larre iraunkorrak (7.943 ha, 496 ustiategitan), % 12,5 lur goldagarria (1.208 ha, 229 ustiategitan), % 5 arbolak (479 ha, 65 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (4,7 ha, 6 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (3,8 ha, 178 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
27%
73%
NAE · 9.639 ha (% 27,2)Gainerako azalera · 25.751 ha (% 72,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
13%
82%
Lur goldagarria · 1.208 ha (% 12,5)Larre iraunkorrak · 7.943 ha (% 82,4)Arbolak · 479 ha (% 5)Baratzeak · 3,8 ha (< % 0,1)Berotegiak · 4,7 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 18.449 behi (probintziako 3. kopururik handiena), 1.336 ardi eta ahuntz, 1.012 txerri (probintziako kopururik handiena) eta 254 hegazti zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 7.606 gidari zeuden erroldatuta: 4.397 gizon (% 57,8) eta 3.209 emakume (% 42,2)[22]. Biztanleen % 70,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 11.579 ibilgailuk osatzen zuten: 7.445 turismo, 1.252 motozikleta, 875 furgoneta, 768 ziklomotor eta 687 kamioi[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 692 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (525) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,6 urtekoa zen; turismoen % 4,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,4k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,1 diesel zen eta % 40,4 gasolinazko; 26 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,2; probintzian % 0,7). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
26%
30%
41%
0 etiketa · 46 (% 0,4)ECO · 223 (% 2)C etiketa · 3.009 (% 26,4)B etiketa · 3.447 (% 30,2)Etiketarik gabe · 4.671 (% 41)
Turismoak, adinaren arabera
11%
22%
43%
20%
< 4 urte · 331 (% 4,4)4–8 urte · 816 (% 11)8–15 urte · 1.613 (% 21,7)15–25 urte · 3.166 (% 42,5)≥ 25 urte · 1.519 (% 20,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Parrokiak[23]

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portua

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arrantza portu nabarmena dauka Ḷḷuarcak.

Pertsonaia ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Asturias.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Asturias.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Asturias.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Asturias.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q695499.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  23. ↑ Valdés udalerriko izen ofizialak onartzen dituen dekretua, Asturiasko Printzerriko Aldizkari Ofizialean argitaratua.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Valdés&oldid=11786559"(e)tik eskuratuta