Zaldi Ero

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Zaldi Ero
Crazy Horse drawn in 1934 by a mormon missionnary.jpg
tribal chief


war chief

Bizitza
Jaiotza Hego Dakota1840ko hamarkada
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Talde etnikoa Oglala Lakota
Lehen hizkuntza Siouxa
Heriotza Fort Robinson1877ko irailaren 5a (27/37 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak Siouxa
Jarduerak
Jarduerak politikaria eta tribal chiefa
Zerbitzu militarra
Gatazka Red Cloud's War
Great Sioux War of 1876

Zaldi Ero —jatorrizko izena Tȟašúŋke Witkó edo Tasunka Witko (lakotazko izen horren euskarazko ahoskera Taxunka Uitko da gutxi gorabehera, eta hitzez hitz «haren zaldia erotuta dago» edo «haren zaldia eroa da» esan nahi du), ingelesez Crazy Horse— (Gaurko Rapid City, AEB, 1840ko abenduaren 4a? - Nebraska, AEB, 1877ko irailaren 5a) oglala leinuko siux tribu indiarreko buruzagia izan zen. Tribu hori bere kideek guduetan erakusten zuen kemenagatik famatu zen. XIX. mendeko Estatu Batuetako indiar erresistentziaren buru handienetako bat izan zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1865. urtean zurien aurkako borrokari ekin zion, Montanako urre tokietara iristeko errepidea zabaltzearen aurka azaldu zenean.

1866an W. J. Fetterman kapitainaren eta harekin ziren 80 gizonen hilketan esku hartu zuen Wyomingen. Siouxei eskainitako erreserbei uko eginez (1868), betiko ehiza lurraldeetara jo zuen, gobernuaren osteekin borroka etengabean arituz.

1874an Dakotan urrea aurkitu zela eta, urreketariak indiarren erreserba zabaletan sartu ziren.

Zaldi Erok, txeieneekin elkar harturik, eraso egin zion Crook jeneralari eta atzera eragin zion 1876ko ekainaren 17an, Rosebud Riverko guduan. Iparraldera egin zuen gero eta Tatanka Yotankaren gidaritzapean ziren sioux gehienekin elkartu zen. Urte berean, ekainaren 25ean, Little Big Horngo guduan parte hartu zuen. Azken horretan, Custer jenerala eta Zalditeriako 7. Erregimentuko gizon guztiak hil ziren. Berriz ere mendialdera jo zuen bere leinukoekin, Estatubatuar Armada (Crook jeneralaren soldaduak) atzetik zuela eta, azkenean amore eman behar izan zuen; goseak eta hotzak ahuldurik, Nebraskan Crook jeneralari errenditu zitzaion. Preso hartu zuten eta Fort Robinson gotorlekuan sartu zuten. Handik hilabete gutxira baionetaz eta traizioz bizkarraldean sastakaturik erail zuten, ihes egiteko saioan, agidanez.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zaldi Ero Aldatu lotura Wikidatan