Lehendakari
Artikulu hau orokorrean karguari buruzkoa da; bereziki Eusko Jaurlaritzakoa gaitzat duena beste hau da: Eusko Jaurlaritzako lehendakaria; eta Nafarroakoa: Nafarroako Gobernuko lehendakaria
Lehendakaria edo presidentea erakunde publiko nahiz pribatu bateko, enpresa bateko, elkarte bateko edo, oro har, talde bateko burua da.
Lehendakari edo presidentea, errepublika batean, estatuburu da; beste zenbait sistematan, berriz, gobernuburu da.
Eduki-taula |
Hitzak [aldatu]
Presidente (latinetik prae sedere, "aurrean eseri dena") lehendabizikoz Ameriketako Estatu Batuetako Konstituzioan erabili zuten eta harrezkero munduan zehar erabili dute.
Lehendakari hitza XX. mendearen hasieran sortutako neologismoa da, Euskadi, Eusko eta Jaurlaritza bezala. Lehendabiziko hitzaren hasierako zatiari -ari atzizkia gehituz sortuz zen,[1] eta, hasieratik bertatik, edozein erakundetako (publikoa nahiz pribatua) edo taldetako burua izendatzeko erabili da. Hartara, Orotariko Euskal Hiztegiko lehenengo adibidea (1911. urtekoa) hauxe da: «Euzko-Antzerti-Bazkunaren Lendakarijari» (Euskal Herriko Antzerki Elkartearen lehendakariari).
Lehendakari motak [aldatu]
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria [aldatu]
1936an Eusko Jaurlaritza sortu zenez geroztik, euskaraz lehendakari titulua eman izan zaio erakunde horren buruari, hau da, Euskal Autonomia Erkidegoko gobernuburuari.
Nafarroako Gobernuko lehendakaria [aldatu]
Nafarroako Foru Erkidegoko gobernuburua da 1982/13 Lege Organikoa gainditu zenetik. Lehendakaria 4 urteko eperako hautatzen du Nafarroako Parlamentuak.
Errepublikako presidentea [aldatu]
Errepublikak diren herrialdeetako gobernuetan, Estatu-burua, edo gobernu-buruak Presidente titulua jasotzen du. Normalean, herritarrek hautatzen dituzte hauteskundeetan, eta parlamentuak izendatzen ditu 4-8 urte bitarterako (herrialdearen arabera).
Gobernuko presidentea [aldatu]
Monarkia parlamentarioa duten herrialde batzuetan, lehen ministroari Gobernuko Presidente titulua ematen zaio, adibidez, Espainiaren kasuan.
