Luis XI.a Frantziakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Luis XI.a
Luis XI.a Frantziakoa

1461eko uztailak 22 – 1483ko abuztuak 30
Aurrekoa Karlos VII.a
Ondorengoa Karlos VIII.a

Jaiotza 1423eko uztailaren 3a
Bourges, Frantziako erresuma
Heriotza 1483ko abuztuaren 30a
Plessis-lèz-Tourseko jauregia, La Riche, Frantziako erresuma
Ezkontidea Margarita Eskoziakoa
Karlota Savoiakoa
Senideak Aita: Karlos VII.a
Ama: Maria Anjoukoa
Erlijioa Katolikoa
CoA France (1469-1515).svg

Luis XI.a Frantziakoa (Bourges, 1423ko uztailaren 3a - Plessis-lèz-Tourseko jauregia, La Riche, 1483ko abuztuaren 30a), Zuhurra (frantsesez: le Prudent) ezizenaz ezaguna, 1461-1483 bitartean Frantziako erregea izan zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karlos VII.a eta Maria Anjoukoa izan zituen gurasoak. 1440an aitaren aurka matxinatu zen Praguerie deitutako jaun-matxinadan. Barkatu egin zion aitak eta Dauphiné aldera bidali zuen gobernari. 1455ean aitaren aurka jo zuen berriro eta Filipe III.a Borgoinako dukearen babesa behar izan zuen.

1461ean errege koroatua izan ondoren jaun nobleen aurka jo zuen, baina haien baldintza asko onartu behar izan zituen, anaia Karlos Berrykoari bereziki. 1466an Borgoinako eta Bretainiako dukeak matxinatu zitzaizkion. 1468an preso hartu zuen Karlos Borgoinakoak eta, Champagne Karlos Berrykoaren eskuetan ezarri eta Liejako altxamenduaren aurkako errepresioan parte hartuko zuelako agindua eman arte ez zuen aske utzi.

1475ean Picquignyko bakea sinatu zuen Eduardo VI.a Ingalaterrako erregearekin, Ehun Urteko Gerrari amaiera emateko, eta haren laguntzaz borrokatu zen jaurerri batzuen aurka (Armagnac, Alençon, Saint-Pol, Nemours). 1472an, Karlos Borgoinakoak Pikardian sartu baina huts egin zuen Beauvaisen. 1477an hil zen Borgoinako dukea eta Luis XI.ak, oinordekotzan lortu ez zuen arren, Borgoinaz jabetu zen 1482ko Arrasko hitzarmenean. Era berean, Anjou, Maine eta Proventza Frantziako koroaren mende geratu ziren 1480-1481 urteetan.

Luis XI.a izan zen Frantzia modernoko lehen errege handia; politikari eta militar trebeak hartu zituen eta errege aginpidea sendotu zuen, Frantziako erresumaren mugak guztiz zabaldu zituen (bere agintaldian bermatu zen Frantziako koroaren agintea Lapurdin eta Zuberoan), zentralizatu zituen justizia eta armada, parlamentuak (erregeari loturiko instituzio eragileak) sortu zituen Grenoblen, Bordelen eta Dijonen, eta bultzada handia eman zion ekonomia alorrari. Karlos VIII.a semea izan zuen ondorengo.

Ezkontza eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Luis 1436an Margarita Eskoziakoarekin ezkondu zen. Ez zuten seme-alabarik izan. 1451an Karlota Savoiakoarekin ezkondu eta zortzi seme-alaba izan zituzten:

  • Luis (1458–1460)
  • Joakim (1459)
  • Luisa (1460)
  • Ana (1461−1522)
  • Joana (1464-1505)
  • Frantzisko (1466)
  • Karlos (1470–1498)
  • Frantzisko (1472–1473)

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Aurrekoa
Karlos VII.a Frantziakoa
Frantziako erregea
1461-1483
Ondorengoa
Karlos VIII.a Frantziakoa
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Luis XI.a Frantziakoa Aldatu lotura Wikidatan