Borgoinako dukerria

Borgoinako dukerria Ducatus Burgundiae
843 – 1477 Dukerria
Verdungo Hitzarmena	843
Nancyko gudua	1477
Hiriburua	Dijon (baita Brujas eta Gante)
Hizkuntza(k)	Latin Oïl hizkuntzak, Nederlandera
← Aurrekoa Karolingiar Inperioa Ondorengoak → Frantziako Erresuma Habsburgotarren Herbehereak

Borgoinako dukerria Erdi Aroko Europako Estatu nagusietariko bat izan zen, 880 eta 1482 artean burujabea izan zena. Dukearen feudoak egungo Borgoina ez ezik Herbehereetako zati bat ere bazuen. Nahiz eta de iure Frantziako erregeen basailu izan, dukeek bere politika mantentzen zuten.

Jatorrizko leinua 1026an Oto Gilen dukearekin batera desagertu zen. Hala ere, Henrike I.a Frantziakoak 1016an dukerria jadanik okupatuta dauka eta bere anaia zen Robertori eman zion, Kapeto leinua hasiz. Leinu honetakoa zen Alfontso Enrikez, Portugalgo lehendabiziko erregea izango zena. Azken kapetiarra Filipe Rouvreskoa izan zen, 1361ean izurriteak hilda. Berriro Frantziako koroara pasa eta Joanes II.a Frantziakoak Filipe bere semeari eman zion. Filipek Margarita III.a Flandriakoa ezkondu zuenean, dukerriak Flandriako konderria, Artois, Nevers, Rethel eta Brabante eta Linburgoko konderriekin bat egin zuen.

Borgoinako azken duke burujabea Maria Valoiskoa izan zen. Maximiliano I.a Austriakoarekin ezkondu zenean, dukerria bigarren semeak jarauntsiko zuela erabaki zuten. Baina Maria bigarren semea izan baino lehen hil baitzen, Borgoina Luis XI.a Frantziakoaren menpe geratu zen, eta Herbehereak (gaur egungo Benelux) eta Franche-Comté Habsburgo leinuaren esku .

Artea

Clunyko abadia

Erdi Aroan eragin handia izan zuten bi monako-orden esanguratsuek, Clunyk eta Citeauxek, Borgoinan izan zuten jatorria. Bertan, gaur egun ezagutzen diren tenplu erromanikoak eratzeko funtsezko esperientzia konstruktiboak garatu ziren. Clunyko fraideek abadia handitzeko beharra sentitu zuten eta Hugo abadeak hedatze-prozesua aurrera eramateko arduraduna izan zen. Tenplu monumental baten eraiketzeko gura zegoen orden guztietako kideen elkargunea izan zedin. Izan ere, kide guztiak bildu behar izan balira, eliza berrian denak zutik kabituko ziratekeela esan ohi da. Eliza honi Cluny III deitzen zaio eta 1085an aurreikusi zen eta Gaztelako Alfonso VI monarka izan zen elizako lehenengotariko mezenasa. Berak ehun mila talentu eman zizkion Hugo abadeari Toledoko errekonkista eskertzeko.

1095ko urriaren 25ean Urbano II aita-santu kluniatarrak elizako burualdearen bost aldareak donetsi zituen. Bost urteren buruan bi trantseptuak eraiki ziren eta 1107 - 1115 artean nabe nagusiaren mendebaldeko fatxada jaso zen. Datu hauetatik, 1095 eta 1130 artean eraiki zela esan daiteke baterakotasunez.

Artikulu hau Frantziako historiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.