Azerbaijandar manat

Wikipedia, Entziklopedia askea

Manata (ISO: AZN) Azerbaijango erabilera legaleko dirua da. 100 qəpik-etan banatzen da. Manat hitza монета errusiar hitzaren mailegua da, "dirua" esan nahi duena. Sobietar errublo ohiari manat ere deitzen zitzaion, bai Azerbaijanen, bai Turkiar hizkerako errepublika ohietan.

Manat-en ikurra Azeri manat symbol.svg da, Unicode formatuak ezarria izan arte, m edo man erabiltzen dira .

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen manata (1919 - 1923)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azerbaijango Errepublika Demokratiko ohiak, Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialistaren aurrekariak, bere monetak jaulki zituen 1919 eta 1923 artean. Moneta manat-a zen (Azerbaijaneraz : منات, errusieraz : рубль) bi hizkuntzatan idatzitako denominazioekin eta baita frantsesez billeteetarako ere. Manat honek lehen errublo transkaukasiarra ordezkatu zuen eta berriro errublo transkaukasiarrak ordezkatua izan zen Azerbaijan Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialistako kide bilakatu zenean. Ez zen jaulki frakziorik, eta paperezko dirua soilik zegoen.

Errepublika Demokratikoaren garaian 25, 50, 100, 250 eta 500 manateko billeteak jaulki ziren, eta 5, 100, 1.000, 5.000, 10.000, 25.000, 50.000, 100.000, 250.000, 1.000.000 eta 5.000.000 manateko billeteak sobietar garaian.

Bigarren manata (1992 - 2006)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bigarren manata 1992ko abuztuaren 15ean jaulki zen. ISO 4217 AZM kodea eman zitzaion eta Sobietar errubloa 10 errublo = 1 manat truke aldatu zuen.

2002ko hasieratik 2005era arte, truke tasa nahiko egonkor mantendu zuen, 4.770 eta 4.990 arteko manat dolarreko aldatzen. 2005eko udaberriaren hasieran, manatak dolarraren kontrako gehikuntza txiki baina etengabea izan zuen. Horregatik, petrodolar gehiago herrialdera sartu ziren, munduko merkatuan petrolioaren prezio altuak lagunduta. 2005aren amaieran, dolar batek 4.591 manat balio zuen. 100 manat baino gutxiagoko billeteak zirkulaziotik desagertu ziren, baita qəpik-etan deituriko txanponak ere.

Txanponak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1992 eta 1993 urteen artean dataturiko 5, 10, 20 eta 50 qəpik-eko txanponak egin ziren. Kupronikela eta letoia 1992ko jaulkipenetarako erabili bazuten ere, 1993an aluminioz ordezkatu zuten.

2006an egindako azken txanpon serieak hauek dira: 1, 3, 5, 10, 20 eta 50 qəpik.

billeteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1992an, 1, 5, 10 eta 250 manateko billeteak jaulki ziren, eta ondoren, 1993an 1, 5, 10, 50, 100, 500 eta 1.000 manateko jaulkipen berriak egin ziren.

Azken jaulkipenak 10.000 manatekoak ziren 1994an eta 50.000 manatekoak 1996an. 2001ean ere 1.000 manateko diseinu berri bat jaulki zen.

2006an, manat berria ezartzearekin batera, 1, 5, 10, 20, 50 eta 100 manateko billeteak jaulki zituzten. Diseinatzailea Robert Kalina izan zen, euroko billeteen diseinuaren arduraduna.

Hirugarren manata (2006)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2006ko urtarrilaren 1ean, manat berria (ISO 4217: AZN) jaulki zuten 1 AZN = 5.000 AZM trukearekin. 2005eko urritik aurrera, trantsizioa errazteko manat zaharretan eta manat berrietan adierazten ziren prezioak. Moneta berriarekin berriro sartu dira qəpik-en izendapenak dituztenak, 1993tik erabili gabe zirenak inflazioaren eraginez. Manat zaharra 2006ko abenduaren 31ra arte erabilera legaleko dirua izan zen.[1] Zirkulazioan dauden billeteak 1, 5, 10, 20, 50, 100 eta 200 manat dira. Robert Kalina Austriako billeteen diseinatzaileak diseinatu zituen, egungo euroko eta libera siriarrako billeteak ere diseinatu zituena. Billeteak euroaren antzekoak dira eta motiboen aukeraketa euroko billeteetan inspiratu zen.

Egungo txanponak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Irudia [2] Balio nominala diametroa

(mm)

Lodiera

(mm)

Masa

(g)

deskribapena Jaulkipen data
aurkia atzealdea
bat 16.25 1.9 2.8 Gaia: Kultura.

Tresna tradizionalak

erabiltzen da

musika emanaldia

moduzko-mugham.

Azerbaijango mapa

herrialdearen izena eta balioa

2006ko urtarrila
3 18 2.15 3.45 Gaia: Idazmena eta literatura.
5 19,75 2.2 4.85 Gaia: Historia.

Neskaren dorrea .

10 22.25 1.95 5,25 Gaia: Karabakh .
hogei 24,25 2.1 6.6 Gaia: Hezkuntza eta etorkizuna.
Berrogeita hamar 25,5 2.2 7.7 Gaia: Ekonomia eta aurrerapena.

2009ko billeteetako aldaketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Azərbaycan Milli Bankı (Azerbaijango Banku Nazionala) Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı (Azerbaijango Banku Nagusia) izenera aldatu zen. 2010ean, manat 1eko billetea izen berriarekin jaulki zuten, 2012an 5 manateko billetea jaulki zuten bankuaren izen berriarekin, eta 2017an 2013ko datarekin 100 manateko billetea. urtearekin batera. Banku jaulkitzailearen izen berria. 2018an, 200 manateko billetea jaulki zuten bankuaren izen berriarekin.

Irudia Balioa Dimentsioak Kolore nagusia Deskribapena Urtea
Aurkia Atzealdea Aurkia Atzealdea
1 Azerbaijani manat in 2005 Obverse.jpg
1 Azerbaijani manat in 2005 Reverse.jpg
1 ₼ 120 × 70 mm Grisa Gaia: Kultura

Azerbaijani folk music instruments (daf, kamancheh, tar)

Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak 2005
1 Azerbaijani manat in 2017 Obverse.jpg
1 Azerbaijani manat in 2017 Reverse.jpg
2009, 2017
5 Azerbaijani manat in 2005 Obverse.jpg
5 Azerbaijani manat in 2005 Reverse.jpg
5 ₼ 127 × 70 mm Laranja-kolorea Gaia: Writing and literature

Azerbaijango antzinako idazleak, poetak eta liburuak, himno nazionala eta garaikideko azerbaijanerako alfabetoko letrak.

Labar-marrazkiak 2005
5 Azerbaijani manat in 2017 Obverse.jpg
5 Azerbaijani manat in 2017 Reverse.jpg
2009, 2017
10 Azerbaijani manat in 2005 Obverse.jpg
10 Azerbaijani manat in 2005 Reverse.jpg
10 ₼ 134 × 70 mm Berde urdinxka Gaia: Historia

Baku zaharra, Shirvanshahs jauregia eta Maiden dorrea [Icheri Sheher]] hormaren atzeko planoan

Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak 2005
10 Azerbaijani manat 2018 Obverse.jpg
10 Azerbaijani manat 2018 Reverse.jpg
2018
20 Azerbaijani manat in 2005 Obverse.jpg
20 Azerbaijani manat in 2005 Reverse.jpg
20 ₼ 141 × 70 mm Berdea Gaia: Karabakh

Botere seinaleak (ezpata, kaskoa eta armarria)

Bakearen sinboloa (harybulbul) 2005
50 Azerbaijani manat in 2005 Obverse.jpg
50 Azerbaijani manat in 2005 Reverse.jpg
50 ₼ 148 × 70 mm Horia Gaia: Historia eta etorkizuna

Gaztetasuna, eskailerak (aurrerapen ikur gisa), eguzkia (indarraren eta argiaren ikur gisa) eta sinbolo kimiko eta matematikoak (zientziaren seinale gisa)

Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak 2005
100 Azerbaijani manat in 2005 Obverse.jpg
100 Azerbaijani manat in 2005 Reverse.jpg
100 ₼ 155 × 70 mm Malba-kolorea Gaia: Ekonomia eta garapena

Arkitekturako sinboloak antzinatik gaur egun arte, manat monetaren sinboloa (₼) eta hazkunde ekonomikoaren sinboloak dira

Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak 2005
100 Azerbaijani manat in 2013 Obverse.jpg
100 Azerbaijani manat in 2013 Reverse.jpg
2013
200 Azerbaijani manat in 2018 Obverse.jpg
200 Azerbaijani manat in 2018 Reverse.jpg
200 ₼ 160 × 70 mm Urdina Gaia: Arkitektura modernoa

Heydar Aliyev Gunea, Baku

Azerbaijango alfonbra zaharren apaingarriak 2018

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

kanpoko estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]