Chrétien de Troyes

Chrétien de Troyes
	; Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotza	Troyes, 1130(e)ko hamarkada
Herrialdea	Frantzia
Lehen hizkuntza	frantsesa
Heriotza	Flandria, 1180(e)ko hamarkada (36/55 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak	antzinako frantsesa; frantsesa
Jarduerak
Jarduerak	idazlea, olerkaria eta eleberrigilea
Lan nabarmenak	ikusi Erec and Enide (en) ; Yvain, the Knight of the Lion (en) ; Cligès (en) ; Pertzeval, Grialaren ipuina; Lancelot, the Knight of the Cart (en) ;

Chrétien de Troyes (Troyes, c. 1135 - Flandria, c. 1183) frantses olerkaria izan zen. Champagneko gortean bizi izan zen. Erdi Aroko poesia epikoaren sortzailetzat hartua izan da. Pertsonaiak bretoien epikatik hartuak diren arren, bere lanetan agertzen dituen ohiturak gorteko gizarteari dagozkio erabat. Haren lan nagusiak: Lancelot ou le Chevalier à la charrette, Yvain ou le Chevalier au lion, Perceval ou le Conte du Graa.

Biografia

Gauza gutxi ezagutzen dira Chrétien de Troyes biziaren gain. Dena den, bere lanetan bertan aurkitzen ditugu informazio gehienak: bere izena, lan zerrendak eta lan horien idazpen datu mugak. Informazio honen gain oinarrituz, kritikariek eraiki dute biografia bat, segurtasun eta zalantzen artean dagoen elementuekin.

Hipotesi gehienak segurtarazten dute Chrétien de Troyes idazlearen jaioa Troyes hirian, edo behintzat Champagne lurraldean, 1130 K.o. inguruan. Hori frogatuta da idazlearen lanetan Champagne-eko dialektoren aztarnen bitartez.^[1]

Literaturazko lehen lanak agertzen dira 1160 K.o. inguruan, Publio Ovidio olerkariaren lan batzuen itzulpenekin. Érec et Énide erromanikoa idazten du 1162 K.o. inguruan, eta Cligès ou la fausse morte 1164 K.o geroztik. Hala ere, beste datu batzuk proposatuak izan dira : 1170 K.o Érec et Énide erromanikoarentzat, eta 1176 K.o. Cligès lanarentzat. Hori nabartzen du dagoen zailtasuna datu zehatzak azaltzeko.^[2]

Idazlearen lan batzuen sarrerak aipatzen dituzte mezenas batzu. Chevalier de la charrette erromanikoa, Marie de Champagne-ek eskatu dio idazleari.^[3] Badirudi Pertzeval, Grialaren ipuina, hura ere eskatuta izan dela Philippe d'Alsace-en bitartez.^[4]

Bi mezenas horiek dira noblezia gorako irudiak, eta eskaintzen digute zehaztasunak idazte datuak mugatzeko. Batez ere, 1164 K.o (Marie de Champagne ezkontzea) eta 1191 K.o (Phillipe d'Alsace-en heriotza) bitartean.^[5]

Chrétien de Troyes-ren heriotzak informazio gutxi eskaintzen digu berriro. Baina dirudi bere heriotza izan dela Pertzeval, Grialaren ipuina amaiera eskasaren arrazoi nagusia.^[6] Adituen artean, Jean Frappier-ek daturik ez du zehaztatzen, baina Jean-Marie Fritz eta Martin Aurell kritikariek proposatzen dute 1190 K.o. datua.^[7]

Erreferentziak

Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2020/8/16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Artikulu honen edukiaren zati bat Chrétien de Troyes frantses wikipedia artikuluatik itzulia izan da 2026/3/24 egunean.

Ikus, gainera

Mahai Biribileko zaldunak

Kanpo estekak

Datuak: Q4302
Multimedia: Chrétien de Troyes / Q4302

Artikulu hau Frantziako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

↑ (en) Leslie T. Topsfield, , Cambridge University Press, 1981, 376 p. (ISBN 978-0-521-15529-8).
↑ Valentino Bompiani et Robert Laffont, , vol. 1, Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1990, 813 p. (ISBN 2-221-50150-0), p. 612-613.
↑ Philippe Walter, , Paris, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1997, 127 p. (ISBN 978-2-13-048388-5). 6. orria
↑ Chrétien de Troyes et Virginie Barrabès, , Gallimard, coll. « Folioplus classiques », 24 juin 2010, 287 p. (ISBN 978-2-07-042654-6), p. 236 :
« L'auteur, en effet, ressent la nécessité de mentionner un pré-texte : un "livre" que lui aurait remis son commanditaire, Philippe de Flandre. Pour autant, aucune trace de cette source. On est là dans la tradition, le topos littéraire médiéval, un exercice très codifié mais qui permet à Chrétien de Troyes de s'émanciper en même temps qu'il joue avec les attentes du lecteur. »
↑ Philippe Walter, , Paris, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1997, 127 p. (ISBN 978-2-13-048388-5). 6-8. orriak
↑ Philippe Walter, , Paris, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1997, 127 p. (ISBN 978-2-13-048388-5). 19. orria
↑ Françoise Pont-Bournez, , Paris, L'Harmattan, 2010, 190 p. (ISBN 978-2-296-12549-0, lire en ligne [archive]). 7. orria

[1] (en) Leslie T. Topsfield, , Cambridge University Press, 1981, 376 p. (ISBN 978-0-521-15529-8).

[2] Valentino Bompiani et Robert Laffont, , vol. 1, Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1990, 813 p. (ISBN 2-221-50150-0), p. 612-613.

[3] Philippe Walter, , Paris, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1997, 127 p. (ISBN 978-2-13-048388-5). 6. orria

[4] Chrétien de Troyes et Virginie Barrabès, , Gallimard, coll. « Folioplus classiques », 24 juin 2010, 287 p. (ISBN 978-2-07-042654-6), p. 236 :
« L'auteur, en effet, ressent la nécessité de mentionner un pré-texte : un "livre" que lui aurait remis son commanditaire, Philippe de Flandre. Pour autant, aucune trace de cette source. On est là dans la tradition, le topos littéraire médiéval, un exercice très codifié mais qui permet à Chrétien de Troyes de s'émanciper en même temps qu'il joue avec les attentes du lecteur. »

[5] Philippe Walter, , Paris, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1997, 127 p. (ISBN 978-2-13-048388-5). 6-8. orriak

[6] Philippe Walter, , Paris, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1997, 127 p. (ISBN 978-2-13-048388-5). 19. orria

[7] Françoise Pont-Bournez, , Paris, L'Harmattan, 2010, 190 p. (ISBN 978-2-296-12549-0, lire en ligne [archive]). 7. orria

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]