Chur

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Chur
Suitza Suitzako udalerria
Chur Juni 2010.jpg
Chur wappen.svg
Administrazioa
Herrialdea  Suitza
Kantonamendua  Grisonia
Barrutia Plessur
Udalerria Chur
Postakodea 7000
Suitzako
udal kodea
3901
Geografia
Koordenatuak 46° 51′ 00″ N, 9° 31′ 59″ E / 46.85°N,9.5330555555556°E / 46.85; 9.5330555555556Koordenatuak: 46° 51′ 00″ N, 9° 31′ 59″ E / 46.85°N,9.5330555555556°E / 46.85; 9.5330555555556
Karte Gemeinde Chur 2010.png
Chur hemen kokatua: Suitza
Chur
Chur
Garaiera 593 Metro m.
Eremua 28,09 km²
Demografia
Biztanleria 34.547 biztanle
Dentsitatea 1.229,87 bizt/km²
Bestelako informazioa
Telefono aurrizkia 081
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Chur (alemanez Chur, erromantxez Cuira, italieraz Coira, frantsesez Coire) Suitzako ekialdeko hiria da, Grisonia kantonamenduaren hiriburua. Plessur ibaiaren ertzean dago, Rhin harana. Hizkuntza ofizialak erromantxea eta alemana dira. Apezpikutegi katolikoa du.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Chur hiriaren ikuspegia, udalerriko tontorrik altuenetik ikusita.

Curia Rhaetorum erromatar hiria apezpiku egoitza zen V. mendean. Churko apezpikuek V. mendetik XV. mende arte agindu zuten hirian, Habsburgokoekin batera. XV. mendean Alemaniar Inperioko hiri bihurtu zen. 1803. urtean, Suitzako Grisonia kantonamenduko hiriburu bihurtu zen Chur.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Chur, 1981-2010)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 4.7 6.4 11.2 15.1 19.9 22.7 24.8 24.0 20.0 16.0 9.4 5.3 15.0
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.4 1.5 5.7 9.4 14.0 16.9 18.9 18.2 14.6 10.6 4.9 1.5 9.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -3.0 -2.4 1.3 4.2 8.6 11.5 13.4 13.3 10.0 6.2 1.4 -1.7 5.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 51 47 55 49 71 93 109 112 81 56 70 55 849
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 7.3 6.6 8.1 7.5 9.9 11.2 11.0 11.2 8.4 7.0 8.5 7.9 104.6
Elur egunak (≥ 1.0 cm) 4.8 3.9 2.5 0.4 0.1 0 0 0 0 0 1.6 4.1 17.4
Eguzki orduak 97 112 139 147 169 177 203 185 155 135 93 81 1692
Hezetasuna (%) 74.1 70.4 65.5 63.9 64.6 67.4 68.6 71.3 72.1 71.9 73.8 76.2 70.0
Iturria: MeteoSwiss [1]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turismogune garrantzitsua, negukoa batez ere. Ehungintza eta janari industria (txokolatea).

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Churko hizkuntza ofizialak erromantxea eta alemana dira. Aleman hiztunek garai batean erromantxerari Chur-Wälsch deitzen zioten, hau da, «Churko atzerritar hizkuntza». Izan ere, Chur garai hartan hizkuntza horren hiriburua zen, gaur egun alemana Churko mintzaira nagusia den arren.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XII-XIII. mendeetako katedrala, udaletxea (XIV. mendekoa), Erdi Aroko etxeak. Erretorromaniako museoa.

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Chur ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Climate Norm Value Tables, Federal Office of Meteorology and Climatology (MeteoSwiss), http://www.meteoswiss.admin.ch/web/en/climate/swiss_climate/tabellen.html. Noiz kontsultatua: 23 January 2013 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Chur Aldatu lotura Wikidatan