Chur

Wikipedia, Entziklopedia askea
Chur
Chur
Suitzako udalerria
Chur Juni 2010.jpg
Chur wappen.svg
Administrazioa
Estatu burujabe Suitza
Suitzako kantonamendua Grisonia
District of the canton of GraubündenPlessur barrutia
Subdistrict of the canton of GraubündenChur subdistrict
Izen ofizialaChur
Jatorrizko izenaChur
Posta kodea7000
Udalerri kodea3901
Geografia
Koordenatuak46°51′08″N 9°31′47″E / 46.85212°N 9.52965°E / 46.85212; 9.52965Koordenatuak: 46°51′08″N 9°31′47″E / 46.85212°N 9.52965°E / 46.85212; 9.52965
Karte Gemeinde Chur 2010.png
Azalera28.09 km²
Altuera593 m
MugakideakHaldenstein, Trimmis, Churwalden, Domat/Ems, Maladers, Malix (en) Itzuli eta Felsberg
Demografia
Biztanleria35.038 (2017ko abenduaren 31)
Red Arrow Down.svg0 (2017)
Dentsitatea1.247,35 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia081
Ordu eremuaUTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuakBad Homburg vor der Höhe (en) Itzuli, Mondorf-les-Bains (en) Itzuli, Cabourg, Mayrhofen (en) Itzuli, Olathe, Terracina eta Engstingen
MatrikulaGR
chur.ch

Chur (alemanez Chur, erromantxez Cuira, italieraz Coira, frantsesez Coire) Suitzako ekialdeko hiria da, Grisonia kantonamenduaren hiriburua. Plessur ibaiaren ertzean dago, Rhin harana. Hizkuntza ofizialak erromantxea eta alemana dira. Apezpikutegi katolikoa du.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Chur hiriaren ikuspegia, udalerriko tontorrik altuenetik ikusita.

Curia Rhaetorum erromatar hiria apezpiku egoitza zen V. mendean. Churko apezpikuek V. mendetik XV. mende arte agindu zuten hirian, Habsburgokoekin batera. XV. mendean Alemaniar Inperioko hiri bihurtu zen. 1803. urtean, Suitzako Grisonia kantonamenduko hiriburu bihurtu zen Chur.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Chur, 1981-2010)   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 4.7 6.4 11.2 15.1 19.9 22.7 24.8 24.0 20.0 16.0 9.4 5.3 15.0
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.4 1.5 5.7 9.4 14.0 16.9 18.9 18.2 14.6 10.6 4.9 1.5 9.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -3.0 -2.4 1.3 4.2 8.6 11.5 13.4 13.3 10.0 6.2 1.4 -1.7 5.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 51 47 55 49 71 93 109 112 81 56 70 55 849
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 7.3 6.6 8.1 7.5 9.9 11.2 11.0 11.2 8.4 7.0 8.5 7.9 104.6
Elur egunak (≥ 1.0 cm) 4.8 3.9 2.5 0.4 0.1 0 0 0 0 0 1.6 4.1 17.4
Eguzki orduak 97 112 139 147 169 177 203 185 155 135 93 81 1692
Hezetasuna (%) 74.1 70.4 65.5 63.9 64.6 67.4 68.6 71.3 72.1 71.9 73.8 76.2 70.0
Iturria: MeteoSwiss [1]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turismogune garrantzitsua, negukoa batez ere. Ehungintza eta janari industria (txokolatea).

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Churko hizkuntza ofizialak erromantxea eta alemana dira. Aleman hiztunek garai batean erromantxerari Chur-Wälsch deitzen zioten, hau da, «Churko atzerritar hizkuntza». Izan ere, Chur garai hartan hizkuntza horren hiriburua zen, gaur egun alemana Churko mintzaira nagusia den arren.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XII-XIII. mendeetako katedrala, udaletxea (XIV. mendekoa), Erdi Aroko etxeak. Erretorromaniako museoa.

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Chur ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Climate Norm Value Tables. Federal Office of Meteorology and Climatology (MeteoSwiss) (Noiz kontsultatua: 23 January 2013).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]