Deabruaren nukleoa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
1946an Deabruaren Nukleoarekin izandako istripuaren errekreazioa. Esfera erdia ikus daiteke, pez oredea barneko nukleoa. Berilio hemisferioa bihurkinarekin altxatua dago.

Deabruaren nukleoa, ingelesez: Demon core, 1945 eta 1946an, Los Alamosko Laborategi Nazionalan, istripuz masa kritikora iritsitako 6,2 kiloko eta esfera itxurako plutonio masa subkritiko batek jasotako ezizena da. Istripu bakoitzak zientzialari batek askatutako erradiazio kopuru handia jasotzearen ondorioz pozoitu eta hiltzea suposatu zuen. Bigarren istripuaren ondorioz deabruaren nukleoa ezizena jaso zuen.

1945eko abuztuaren 21ean, plutonio nukleoak Harry Daghlian zuzenean jo zuen erradiazio-segida bat eragin zuen. Fisikariak plutonio nukleoarekin neutroien erreflexio esperimentuetan bakarka lan egitearen akatsa burutu zuen. Nukleoa neutroien islatzaileak ziren tungstenozko adreilu pila baten barnean ezarria izan zen, muntatzea masa kritikora hurbildu zedin. Muntatzearen inguruan adreilu bat jartzean ari zela, istripuz nukleoan erori zitzaion, horrek masa superkritiko batean bilakatu zuen. Adreilua berehala kendu arren, Daghlianek erradiazio dosi hilgarria jaso zuen.

Bederatzi hilabete beranduago, 1946ko maiatzaren 21ean, Louis Slotin kanadar fisikaria eta beste zientzialari batzuk Los Álamosko Laborategi Nazionalan bi beriliozko semiesfera (neutroien material islatzailea) aurrez Daghlian hil zuen plutonio esfera berdinaren inguruan jarriz fisio erreakzio bat sortzeko erakustaldi batean ari ziren. Slotinek eskuan bi hemisferioak banaturik baina partzialki itxirik mantentzen zituen bihurkina zeukan. Bapatean, bihurkinak irrist egin, hemisferioak guztiz itxi eta nukleoa maila superkritikora ailegatu zen, erradiazio kopuru handia askatuz. Slotinek berehala bi erdiak banatu zituen, kate-erreakzioa etenaz eta berarekin batera laborategian zeuden gainontzeko zientzialarien bizitzak salbatuz. Handik beredatzi egunera Louis Slotin jasotako erradiazioak pozoindurik hil zen.

Deabruaren nukleoa Japoniaren aurkako bonba atomikoan erabiltzeko aukera aztertu zen. Halere, azkenean, 1946ko uztailaren 1ean, Crossroads operazioko Able leherketa atomikoan erabilia izan zen.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Deabruaren nukleoa Aldatu lotura Wikidatan