Euskaldun berriaren balada

Wikipedia, Entziklopedia askea
Euskaldun berriaren balada
Oskorriren eta Fermin Muguruzaren lan/konposizio musikala
EgileaOskorri eta Fermin Muguruza
Sorrera-urtea1992
Argitaratze-data1992
Ezaugarriak
Genero artistikoafolk musika
Hizkuntzaeuskara
DiskoetxeaElkar
Deskribapena
Honen parte da25 kantu urte
HitzakJon Sarasua
Bestelako lanak
MusikagileaNatxo de Felipe

Euskaldun berriaren balada Jon Sarasuaren hitzak eta Natxo de Feliperen musika dituen euskal abesti famatu bat da. Badok hamahiru diskoan argitaratu zuen Oskorri taldeak 1992an.[1]

Oskorriren abesti ezagunenetako bat da. 1996an, Getxoko Fadura frontoian, Oskorrik zuzeneko 25 kantu-urte diskoa grabatu zutenean, luxuzko laguntzarekin interpretatu zuten kantu hau: Fermin Muguruzak berak interpretatu zuen, garai hartan euskaldun berri berria zela.

Gau ahaztezin hartan Kukubiltxo antzerki-taldeak ere parte hartu zuen, eta luxuzko musikari eta bestelako gonbidatu batzuek ere bai: Martin Carthy, Niko Etxart, Joserra Fernandez, Pedro Guerra, Gwendaleko kide batzuk, Kepa Junkera, Mikel Laboa, Fermin Muguruza, Liam O'Flynn, Ruper Ordorika, Juan Carlos Perez, Albert Pla, Anton Reixa, Jon Sarasua, Joseba Tapia, Patrick Vaillant eta Gabriel Yacoub.

Euskaldun berriaren hizkera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara ikasteko duen motibazioa aipatzen du bertsoak: "euskaraz bazekien nire bisabueloak", "daukat paro obrero... lan on bat bilatzeko..."

AEKren prekariotasuna zela-eta ikasteak beste "jarduera" batzuk ere egin behar zituela ere islatzen du: "Pegatak ipintzen, eta dirua biltzen, Nola sartu nintzen? Ez dut konprenitzen."

Bertsoan erabiltzen diren hitzak eta esateko moduak euskaldun berriarenak dira. Sarasuak ondo jaso du hori ere. Aipatzen du "bisabuelo" eta ez "birraitona". Erabiltzen du "inutila", "fazila", eta ez "alferrikakoa" edo "erraza". "Euskaltegira noa ni egunero" dio eta ez "Euskaltegira joaten naiz ni egunero".

Hitzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hona hemen abestiaren hitzak:[2]

Barakaldokoa naiz eta
daukat paro obrero
horregatik euskaltegira
noa ni egunero
euskaraz bazekien nire
bisabueloak edo
baina ni roilo hon(e)taz
orain arte zero
Goizero goizero
AEKn bezero
batzuetan ero
besteetan bero
baina ez dut milagro
handirik espero
...
...
...
...
egun askotan pentsatzen dut
hau dala inutila
...
...
...
...
...
...
esaten dute baina
ez da hain fazila
...
...
baina batzutan ez naiz hemen
gehiegi dibertitzen
...
...
...
...
Pegatak ipintzen
(e)ta dirua biltzen
...
...
lan on bat bilatzeko
ez badu zerbitzen

Euskaldun berriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara ikasteko Euskalduntzen metodo berritzailea (1972).[3]

Baladaren protagonista euskara ikasten ari den pertsona "makarra" bat da eta euskaltegian jasotzen dituen esperientziak eta penak azaltzen ditu berak, modu ausart eta ezkor zirikatzailearekin.

1980ko hamarkadatik aurrera heldu asko eta askok euskara ikasi du, horiek dira euskaldun berriak. Euskaltegi izena esleitu zien helduak euskalduntzea helburu zuten ikastegiei. Ordura arte eskolak erdaraz izaten ziren maiz, eta oso ikuspuntu erabat gramatikal batetik bideratuak. Harrezkero eskola guztiak euskaraz izango ziren, elkarrizketa eta komunikazioa sustatuz. Euskalduntzen eta Hitz egin! euskara ikasteko liburuek hobekuntza nabarmena ekarri zuten. Euskaldunen kopuru handia osatzen dute gaur egun euskaldun berriek, nagusiki erdara nagusi den eremu eta hiriguneetan, abestiko Barakaldon bezala.

« “Barakaldokoa naiz eta ez daukat paro obrero…”. Testu bikaina, benetan. Hamar urtez aritu nintzen Barakaldon euskarazko eskolak ematen gau eskoletan, AEKn eta HABEn, eta banekien zer suposatzen zuen nere herriko erdaldun batentzat horrelako erronkari aurre egiteak. »

—Joseba Martin[4]

2002an Garzon epailea AEK begiz jota zuenean (beste hainbat bezala, Euskaldunon egunkaria, Elkar, ikastolak... ; dena omen zen ETA garai hartan), ikuskera ero harekin jolasten zuen Luistxo Fernandezek Sustatu albistegian. Txantxetan zioen abesti ezkor zirikatzaile hau Garzonek froga gisa erabiltzeko modukoa zela, primeran frogatzen zuelako "zelako presioak egiten zitzaizkien Barakaldoko erdaldunei euskara ikasteko".[2]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «Badok hamahiru» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-11).
  2. a b Luistxo. «Barakaldokoa naiz eta, daukat paro obrero» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-11).
  3. «Euskarazko irakasmaterialaren idazkuntzaren garapena. Amaitu gabeko historia kolektiboaren atal baten bertsio pertsonala. (Jose Ramon Etxebarriaren hitzaldia) — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net (Noiz kontsultatua: 2019-06-20).
  4. (Gaztelaniaz) Taldea, elkar. «Oskorriri zor dioguna - PostData» postdata.elkar.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-11).

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]