Gaztelugatxe

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Gaztelugatxe
San Juan de Gaztelugatxe II - WLE Spain 2015.jpg
Kokapena
Herrialdea  Euskal Herria
Probintzia  Bizkaia
Herria Bermeo
Ur-masa Ozeano Atlantikoa
Koordenatuak 43° 26′ 49″ N, 2° 47′ 06″ W / 43.447°N,2.785°W / 43.447; -2.785Koordenatuak: 43° 26′ 49″ N, 2° 47′ 06″ W / 43.447°N,2.785°W / 43.447; -2.785

Gaztelugatxe Bizkaiko kostaldeko arrokazko uhartetxo bat da, eta hara zubi bat pasatuz iritsi daiteke. Bermeoko lurretan dago,[1] herri horren ipar-mendebaldean; hala ere, hurbilago du Bakioko herria, uhartetik lau kilometro hego-mendebaldera. Uhartetxoaren gorenean dagoen baselizari Gaztelugatxeko Doniene[2] edo San Juan Gaztelugatxekoa[3] deritzo, eta Euskal Herriko interesgune turistiko garrantzitsua da. 241 eskailera-maila igo behar dira baselizaraino heltzeko.

Ohituraren arabera, hara igotzen denak ezkila hiru aldiz jo behar du, eta desio bat eskatu. Horrela, eskailerak igotzen egindako esfortzua ordaintzen da. Aipatzekoa da Oskorri euskal folk talde ospetsuak leku honi buruzko Gaztelugatxe izeneko abestia sortu zuela.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Doniene edo San Joan (Donibane bezalaxe, San Joanen euskal izenetariko bat zen Done Ibanetik ei dator Doniene izena) Euskal Herriko santutegi garrantzitsuenetarikoa da. Aspalditik inguruko biztanleen eta arrantzaleen erromesaldien leku izan da. Katolikoek San Joanen jaiotza ekainaren 24an eta martirioa abuztuaren 29an ospatzen dituzte.

Bizkaiko jaunak, 1053. urtean, Jakatik (Huesca) hurbil dagoen San Juan de la Peña monasterioari eman zion santutegia. XVIII. mendetik aurrera, San Juan de Gaztelugache erdal izenarekin ageri da dokumentuetan, eta Doniene izen herrikoitzat[2] mantendu zen.

1927. urtean, Bakiok Zubiaur eta San Pelaio auzoak bereganatu zituen Bermeorengandik. Bakiok eskatu zuen muga Gaztelugatxe baino ekialderago jartzea; hala ere, Gaztelugatxeko Donieneko baseliza bermeotarren gurtze handiko lekua izanik eta Bermeotik kanpo jartzeak istilu gogorrak ekar zitzakeela kontuan hartuta, Bermeo izaten jarrai zezala erabaki zen.[4]

Sutea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1978. urteko urriaren 10ean tenpluari sua eman zioten eta sakrilegio-egileek santuaren burua haitzetatik behera bota zuten. Doniene Santutegiko Zaintzaile Taldea sortu zen horren ondorioz, eta bi urte igarota tenplua berreraiki zen. Hegaluze saria jaso zuen talde horrek.

Harrizko eskailera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Igoerako eskailerak, baselizatik ikusita

241 maila ditu ermitara daraman harrizko eskailerak.

Jaiak eta elizkizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Ekainaren 24a (Donibane eguna). Bermeotik baselizara oinezko erromeria egin ohi da goizaldetik Aurrera. Batzuk oinutsik joan ohi dira, promesa moduan. Mezak, 06:00etatik 13:30 arte; eta 17:00etan beste bat.
  • Uztailaren 31 (San Ignazio). Arrietatik hango Birjina ekartzen dute mendian zehar, Gaztelugatxen meza egiteko.
  • Abuztuaren 29a (Eneperi). Meza, 11:00etatik 13:00ak arte.
  • Abenduaren 30a. Meza, 17:00etan.

Musika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Gaztelugatxe (abestia)»

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko urriaren 8an Microsofteko Bing bilatzailearen webguneak Gaztelugatxeren irudi bat izan zuen azal gisa.[5]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Ikus Bakioren eta Bermeoren arteko muga, Bizkaiko Foru Aldundiaren 2004ko gida kartografikoan.
  2. a b Nahiz eta Bizkaian gaur egun ia desagertuta egon, Doniene izan da San Joan izendatzeko erabili den izena. Horren adibide dugu Gaztelugatxeko baseliza: gaur egun Bakion adineko batzuek besterik ez dute ezagutzen Doniene izena, eta inguru hartako ia euskaldun guztiek San Juan esaten dute, gaztelaniaren eraginez. (Mikel GORROTXATEGI NIETO eta Sofia SUSO OTXOA DE ERIBE: Getxoko leku izenak, Getxoko Udala, 2004. Ikus 113. orrialdea.)
  3. Irune ALLIKA eta Bitor URIARTE: «Gaztelugatxe», Bermeoko toponimia, Bermeoko Udala.
  4. Irune ALLIKA eta Bitor URIARTE: Bermeoko toponimia, Bermeoko Udala, 2007. Ikus 148. eta 149. orrialdeak.
  5. Albistea, euskadi.net webgunean (Euskaraz) (Gaztelaniaz)

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gaztelugatxe Aldatu lotura Wikidatan