Hizkuntza eranskari

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Hizkuntza eranskaria hitza monema independenteak elkartuz osatzen dituena da. Terminoa Wilhelm von Humboldtek sortu zuen 1836an, hizkuntzak morfologiaren arabera sailkatzeko. Halako hizkuntzetan, hitzak lexemaz eta hizkiz osatzen dira eta hizki bakoitzak esanahi ongi definitua du. Euskara, izen-sintagmari dagokionez, hizkuntza eranskaria da.

Haietan, hizki bakoitzak esanahi-unitate bat osatzen du (txikigarria, plurala, lehenaldia...). Hizki bakoitzak posizio jakina izan behar du beste hizkiekiko eta erroarekiko, hitzari behar den zentzua emango badio.

Euskaraz gainera, uralikoak, altaikoak, japoniera, koreera, dravidarrak, inuitera, swahilia, esperantoa eta hizkuntza mesoamerikar batzuk (nahuatlera, huasteka eta totonakera) eranskariak dira. Antzinateko hizkuntza hiletan ere badira eranskariak: adibidez, sumeriera eta elamera.

Eranskari ez direnak hizkuntza malgukariak edo flexiboak dira.

Euskara hizkuntza eranskaria denez, eta ez malgukaria, deklinatzeko orduan deklinagaia ez da batere aldatzen. Horretan dago desberdintasuna: hizkuntza klasiko asko, esate baterako latina, malgukariak dira: hondarkian agri diren adierazkien morfemak baturik daude, eta ez dago biderik morfemak osatzen dituzten elementuak elkarren artean bereizteko. Euskaraz, aldiz, morfema horiek guztiak hondarkian biltzen dira, kasu-marka ere bertan dela: lagun-a-rekin, lagun-a-ri, lagun-a-rentzat, eta abar.