Lisina
Lisina (Lys) konposatu organikoa da, C6H14N2O2 formula duena, aminoazidoen klasekoa. Lisinak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: L-lisina eta D-lisina. L-Lisina aminoazido proteinogeno esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain karnitinaren sintesian ere parte hartzen du. D- Lisina bakterioen eta onddoen metabolitoa da. Lisina solidoa da. Uretan disolbagarria da, baina disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan[1][2][3].
| Lisina | |
|---|---|
 | |
| Formula kimikoa | C6H14N2O2 |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | Nitrogeno eta karbono |
| Mota | aminoazido |
| Masa molekularra | 146,105528 Da eta 146,106 Da |
| Erabilera | |
| Elkarrekintza | G protein-coupled receptor class C group 6 member A (en)  |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | KDXKERNSBIXSRK-UHFFFAOYSA-N |
| CAS zenbakia | 70-54-2 |
| ChemSpider | 843 |
| PubChem | 866 |
| Reaxys | 1616991 |
| Gmelin | 25094 |
| ChEBI | 279284 |
| ChEMBL | CHEMBL28328 |
| EC zenbakia | 200-740-6 |
| ECHA | 100.000.673 |
| UNII | AI4RT59273 |
| KEGG | C16440 |
L-Lisina AAA eta AAG kodoien bidez adierazten da.
 |
 |
|---|---|
| L-lisina | D-lisina |
Sintesia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]L-Lisina lortzeko bi bide nagusi daude: proteinen hidrolisia eta melazaren hartzidura Corynebacterium glutamicum edo Brevibactrium lactofermentum legamiak usatuz[4].
Erabilera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]L-Lisina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri moduan pertsonen eta animalien elikagaietan[5]. Aromatizatzaile eta kosmetikoen osagai gisa ere usatzen da[6][7].
Iturriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Dietako L-lisinaren iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, arrautzak, soja, lekaleak eta fruitu lehorrak dira.
Errefentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Lisina. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopopedikoa. Elhuyar fundazioa.
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «L-Lysine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-17).
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «D-Lysine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-17).
- ↑ Gerhartz,, W. (exec ed.). (1985). Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. 5th ed.Vol A1. VCH Publishers, 71 or..
- ↑ «Lysine - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2025-12-17).
- ↑ S13 | EUCOSMETICS | Combined Inventory of Ingredients Employed in Cosmetic Products (2000) and Revised Inventory (2006). .
- ↑ «WHO | JECFA» apps.who.int (kontsulta data: 2025-12-17).
| Autoritate kontrola |
|
|---|
