Aminoazido

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Aminoazido baten oinarrizko egitura

Aminoazidoa amino taldeaz (NH2) eta karboxilo taldeaz (-COOH) osaturiko gai elkartua da eta proteinak osatzen dituzten monomeroak deritze.

Inguru zelularrean, pH=7 egoeran, aminoazidoek ionizazio dipolarra dute Egoera ioniko hori aldatu egiten da pH-aren arabera. Gluzidoak bezalaxe L eta D motakoak daude NH2 taldearen kokapenaren araberakoa, eskuinean egonez gero D eta ezkerrean L. Naturan aurki daitezkeen 20 aminoazidoak L motakoak dira.

Gai elkartu hauek solido, kristalino eta hidrosolugarriak dira. Aktibitate optikoa ere badute, hau da, argi polarizatua desbideratzeko gai dira. Propietate kimiko bereziak dituzte, adibidez, disoluzio basikoetan azidoak bailira jokatzen dute, eta azidoetan alderantziz.

Egitura kimikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Amminoacido alanina formula.svg
(+) Alanina (Ala, A)
Amminoacido arginina formula.svg
(+) Arginina (Arg, R)
Amminoacido asparagina formula.svg
(—) Asparagina (Asn, N)
Amminoacido acido aspartico formula.svg
(+) Azido aspartikoa (Asp, D)
Amminoacido cisteina formula.svg
(—) Zisteina (Cys, C)
Amminoacido glicina formula.svg
Glizina (Gly, G)
Amminoacido acido glutammico formula.svg
(+) Azido glutamikoa (Glu, E)
Amminoacido glutammina formula.svg
(+) Glutamina (Gln, Q)
Amminoacido istidina formula.svg
(—) Histidina (His, H)
Amminoacido isoleucina formula.svg
(+) Isoleuzina (Ile, I)
Amminoacido leucina formula.svg
(—) Leuzina (Leu, L)
Amminoacido lisina formula.svg
(+) Lisina (Lys, K)
Amminoacido metionina formula.svg
(—) Metionina (Met, M)
Amminoacido fenilalanina formula.svg
(—) Fenilalanina (Phe, F)
Amminoacido prolina formula.svg
(—) Prolina (Pro, P)
Amminoacido serina formula.svg
(—) Serina (Ser, S)
Amminoacido treonina formula.svg
(—) Treonina (Thr, T)
Amminoacido triptofano formula.svg
(—) Triptofanoa (Trp, W)
Amminoacido tirosina formula.svg
(—) Tirosina (Tyr, Y)
Amminoacido valina formula.svg
(+) Balina (Val, V)

Jokabide kimikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aminoazidoak anfoteroak dira, hots, inguruneko pH-aren arabera azido edo base bezala jardun dezakete.

Inguruneko pH-a azido denean, aminoazidoak base bezala jarduten du, protoi-hartzaile baita. Karga positiboa du, eta katioia da.

Inguruneko pH-a basikoa bada, aminoazidoak azido moduan jarduten du, protoi-emailea baita. Karga negatiboa du, eta anioia da.

Aminoazido bakoitzak pH espezifikoa du (puntu isoelektriko) non karga positiboak eta negatiboak neutralizatzen diren, aminoazidoa neutroa izanik (zwitterion).

Zuiterrionball.svg

Sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egitura kimikoaren arabera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

R erradikalaren arabera bi taldetan sailka ditzakete:

Polaritatearen arabera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aminoazidoek R erradikal polarra ala ez-polarra eduki dezakete:

  • R polarra: serina, treonina, zisteina, asparagina, glutamina eta tirosina
  • R ez-polarra: alanina, balina, leuzina, isoleuzina, prolina, fenilalanina, triptofano eta glizina.

Haien beharraren arabera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizakiak aminoazido batzuk dietaren bitartez hartu behar ditu, ez baita gai horiek sintetizatzeko. Aminoazido horiek esentzialak dira, eta gizakiaren kasuan hauek ditugu: balina, leuzina, treonina, lisina, triptofano, histidina, fenilalanina, isoleuzina, arginina eta metionina.

Landareek ez dute aminoazido esentzialik, denak sintetizatzen baitituzte. Bakterioek eta animaliek, ordea, aminoazido batzuk dietaren bidez berenganatu behar dituzte.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Aminoazido Aldatu lotura Wikidatan