Odaliska

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Mendebaldean odaliskaren irudi sexuala zabaldu da.
Jules Joseph Lefebvreren margolana, 1874. Odasliskak nesken biluztasuna erakusteko aitzakia bihurtu ziren.

Odalisca (turkieraz: 'odalık') Otomandar inperioan sultanaren haremeko neska esklaboa zen. Sultanaren ohaideen eta emazteen laguntzailea zen. Denborarekin ere bera ohiadea izateko aukera izaten zuen edota, zorte handiz, emaztea. Nahiz eta mendebaldean zabaldu den irudi sexuala, berez haremeko zerbitzaria zen.[1]

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaldean zabaldu den «odaliska» hitza frantsesetik dator, odalisque, eta hau, halaber, turkieratik, odalık. Turkierako hitzat bi elementu biltzen ditu: oda ('logela') eta lık ('andereño'); literalki «gelazian» zen baina denboraz «ohaide» esanahia hartu du.

Egungo esanahia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun «odaliska» hitzak esanahi anbiguoa du. Odaliska bat aberats baten ohaidea izan daiteke, baina baita ere sabel dantzariak. Indian ere devadasiekin nahasten da kontzeptua.

Egoera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Odaliska harem barruan ez zen ohaidea, hasieran behintzat ez. Haremen ierarkian berarena maila baxuena zen, hau da, ez zen gizonen zerbitzaria beste emakumeena baizik.[2] Askotak sultanei eta aberatseei opari gisa ematen zizkieten esklabo hauek. Odaliska "Sultan Ama" edo "Sultán Valide" agindupean zegoen (turkieraz: 'والده سلطان').

Odaliska bat oso ederra bazen edota abesteko edo dantzatzeko habilidade bereziak bazituen, denborarekin sultanaren ohaidea izateko aukera izango luke. Behin ohaidea gisa onartuta eta seme-alaba bat baldin bazuen, haurra sultanak onartu ezkero, neska automatikoki emaztea bihurtuko zen (legalki sultan batek lau emazte izateko gai zen).

Artean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaldeko artean, XIX. mendean, batez ere margolaritzan baina baita ere eskulturan, odaliska neska gaztea eta ederra zen, sexua eskaintzen zuen haremeko gaztea; irudiak nesken biluztasuna erakusteko aitzakia zen. Joera hori Orientalismo barruan kokatzen zen eta gaiaren inguruan margolan erotiko ugari sortu ziren.[3] Beste askoren artean margolari hauek landu zuten gaia: Ingres, Manet, Matisse, Pierre-Auguste Renoir‎, Mariano Fortuny... Errepresentazio horiek ez zuten errealitatearekin lotura handirik.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. https://definicion.de/odalisca/
  2. https://educalingo.com/es/dic-es/odalisca
  3. DelPlato, Joan (2002). Multiple Wives, Multiple Pleasures: Representing the Harem, 1800–1875. Fairleigh Dickinson University Press. 9 or. ISBN 0838638805.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]