Psikolinguistika

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Psikolinguistika, hizkuntzaren psikologiaren, hizkuntzaren psikologia alderdien azterketa da. Psikolinguistikaren aztergai nagusia haurren hizkuntza ikasketa-prozesua da; prozesu horren azterketaren bidez batetik ezagutza eta ikasketa-prozesuen nondik norakoa, eta bestetik hizkuntzaren eta pentsamenduaren arteko loturak ezagutzea dira helburu nagusiak. 1960-1970 inguruan Noam Chomskyren transformazio-ereduetan oinarritu ziren psikolinguistikako ikerketa gehienak, baina gaur egun harena baztertu eta beste eredu batzuk lantzen hasi dira.

Kontzeptuaren jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Psikolinguistika Gustave Guillaume (1883-1960) linguista frantsesarekin sortu zen; horregatik XX. mendeko hasieran guillaumismo bezala ezagutu zen. Guillaumek haren teoriari Psikosistema deitu zion eta haren bidez elementu linguistikoak eta psikologikoak lotu zituen. Ezaguna izan da baita ere Lengoaiaren psikomekanika bezala.[1]

Prozesu psikolinguistikoen kategoriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diziplina honek gizaki-komunikazioarekin zerikusia duen edozein prozesu aztertzen du (edozein izanda; ahozkoa, idatzizkoa...). Bi kategoria nagusitan desberdindu daiteke, alde batetik kodifikaziozkoa deritzoguna (hizkuntz sortzailea) eta beste aldetik deskodeketakoa (hizkuntza ulermenarekin loturikoa). Lehendabizikoan, lexikotik eta gramatika egituretatik abiatuta gramatikalki zuzenak diren perpausak sortzeko erabiltzen ditugun prozesuak aztertzen dira. Prozesu hauei kodifikazioa deritzegu.

Psikolinguistikak dekodifikazioan eragina duten faktoreak ere aztertzen ditu, beste era batera esanda, espresioak, hitzak, perpausak, testuak eta abar ulertzeko gaitzen gaituzten egitura psikologikoak dira. Gizaki-komunikazioa etengabeko pertzepzio- eta ulermen-produkzio prozesutzat uler daiteke. Hizkuntzaren aberastasunak sekuentzia hau hainbat modutara garatzea ahalbidetzen du. Hori dela eta, kanpo-estimuluaren ikus-entzunezko modalitatearen arabera, pertzepzioaren etapa sentsorialak desberdinak izango dira. Hizkuntzaren eraketan ere aldakortasuna dago, alegia, hitz eginez, keinuak eginez edo idatziz adieraz dezakegu. Amaitzeko, informazioaren unitatea hitza, perpausa edo hitzaldia den arabera esanahia ere aldakorra da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, baita ere[aldatu | aldatu iturburu kodea]