Sequoyah

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Sequoyah
Sequoyah.jpg
Sequoyah, txerokien hizkuntzaren idazketa-sistemaren taula eskuanCommons-logo.svg Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotza Ipar Carolina eta Indiar Lurraldea, 1770
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Bizilekua Alabama
Talde etnikoa Txerokia
Lehen hizkuntza Txerokiera
Heriotza San Fernando (Kalifornia)1843ko abuztua (72/73 urte)
Familia
Aita Nathaniel Gist
Hezkuntza
Hizkuntzak Txerokiera
Jarduerak
Jarduerak silversmith (en) Itzuli, asmatzailea eta hizkuntzalaria

Sequoyah (Taskigi, egungo Tennessee, c. 1770 - San Fernando, Mexiko, 1843ko abuztua) txerokien hizkuntzaren idazketa-sistemaren sortzailea izan zen, ingelesez George Gist edo George Guess izenekin ere ezagutua. Aita, Nathaniel Gist, ingelesa zuen, baina ama txerokia zen, eta hark hezi zuen. Ez zuen inoiz ingelesez ikasi. Haren ustean, idazkerari esker ziren nagusi zuriak, eta 1809. urtean txerokien hizkuntzaren alfabetoa eta idazketa lantzen hasi zen. Alfabeto silabiko bat egituratu zuen, eta hartarako tradizio txerokieran oinarrituriko piktogramak eta ingeles, greko eta hebrear alfabetoetako letrak ere hartu zituen. 1821. urtean 86 ikurreko alfabeto bat aurkeztu zuen eta, txerokiek onartu ondoren, idazketa horretan hasi ziren haur txerokiak ikasten, eta liburuak eta kazetak argitaratu zituzten; kultura txerokiari abantaila handiak ekarri zizkion idazketa-molde hark.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]