Tiumen

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Tiumen

Tiumen
bandera

armarria

Izen ofiziala Тюмень
Estatua ErrusiaErrusia
Oblast-a Tiumen
Koordenatuak

57°09′N 65°32′E / 57.150°N 65.533°E / 57.150; 65.533Koordenatuak: 57°09′N 65°32′E / 57.150°N 65.533°E / 57.150; 65.533

Tiumen non dagoen adierazten duen Errusia-ko/-go/-eko mapa
Tiumen
Eremua 235 km²
Garaiera 270 m
Biztanleria 581.758 bizt. (2010)
Dentsitatea 2.475,57 bizt./km²
Sorrera 1586
Telefono aurrizkia 3452
http://www.tyumen-city.ru/

Tiumen[1] (errusieraz: Тюмень, Tiuméñ) Errusiako hiri bat da, Tiumen oblast-eko hiriburua, Mendebaldeko Siberiako eskualdean. Siberiako lehenengo errusiar hiria izan zen. Tiumen, Tobol ibaira ura isurtzen duen Tura ibaiaren ertzean dago. Tiumendik Moskura bitartean 1.725 km daude.

Trenbide Transiberiarra hiritik igarotzen da. Nazioarteko aireportua dago, baita eskualderakoa ere. Izan ere, petrolio- eta gas-ekoizpen handia dago Tiumenen; horregatik hiria Errusiako gunerik garrantzitsuenetarikoa da, ekoizpenez eta garraioz oso estrategikoa delako, baita industriari, politikari eta kulturari dagokionez ere. Besteak beste, 2009. urtean hirurogei banketxek egoitzak zituzten Tiumenen.

1586. urtean sortu zuten herria errusiarren hedapena indartzeko, eta hiri-izaera 1782. urtean eman zioten.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tiumenen klima kontinental hezea dago: uda beroak eta hezeak dira, eta neguak oso hotzak eta luzeak. Eguraldia sarri aldatzen da. Urtarrileko batez besteko tenperatura −16,7ºC da; baina jaso duten hotzena 1951. urteko otsailekoa da, -50ºC. Uztaileko batez besteko tenperatura 18,6ºC-koa da, eta jaso duten beroena, 38ºC.

Datu klimatikoak (Tiumen)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 5.6 7.0 17.1 30.7 34.9 36.2 37.5 37.4 31.2 24.1 12.8 6.7 37.5
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -10.7 -8.1 0.1 9.4 17.7 23.3 24.5 21.2 14.7 7.3 -3.5 -9.1 7.2
Batez besteko tenperatura (ºC) -15.0 -13.3 -5.3 3.7 11.3 17.1 18.8 15.8 9.6 3.1 -7.0 -13.0 2.2
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -46.2 -43.7 -38.4 -29.5 -10.2 -1.9 0.7 -2.7 -8.6 -26.7 -41.0 -49.2 -49.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -19.2 -18.1 -10.4 -1.3 5.4 11.3 13.6 11.1 5.4 -0.4 -10.4 -16.9 -2.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 25 15 17 23 45 55 89 60 57 38 34 27 485
Euri egunak (≥ 1 mm) 0.4 0.2 2 9 16 17 17 19 19 13 4 0 117
Elur egunak (≥ 1 mm) 24 19 15 8 4 0.2 0 0 2 11 20 23 126
Eguzki orduak 67.1 122.0 181.2 231.4 280.7 301.4 304.7 233.1 161.9 101.4 68.4 51.1 2104.6
Hezetasuna (%) 80 76 70 62 58 65 72 77 77 77 80 80 73
Iturria (1): Pogoda.ru.net[2]
Iturria (2): Weatherbase (eguzki-orduak)[3]

Biztanleria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIX. mendean Trenbide Transiberiarra Tiumen ingurura heldu zenean hiria nabarmen hazi zen, XX. mende hasieran 30.000 biztanle inguru zituela. Bigarren Mundu Gerraren ostean Erdialdeko Errusiako langileen etorrerarekin hiria are gehiago hazi zen, 150.000 biztanlera iritsiz.

1969. urtean Mendebaldeko Siberian petrolioa eta gasa aurkitu zutenean, hiria berriro langile etorkinez hazi zen, eta hamarkada horretan 250.000 biztanle izatera iritsi ziren Tiumenen. Handik aurrera biztanleria egonkortu egin zen, eta 1985-1991 krisialdia gorabehera, biztanleriak gora egin zuen: 1989. urtean 476.869 biztanle zeuden. Ekonomia-gune garrantzitsua denez, hiriak hazten jarraitu izan du: 581.758 biztanle zeuden 2010. urtean.

Tiumengo biztanle gehienak errusiarrak, ukrainarrak eta tatariarrak dira.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tiumen Aldatu lotura Wikidatan