Edukira joan

Torre Pacheco

Koordenatuak: 37°44′35″N 0°57′14″W / 37.7431°N 0.9539°W / 37.7431; -0.9539
Wikipedia, Entziklopedia askea
Torre Pacheco
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Murtziako Eskualdea
AlkateaAntonio León Zapata
Izen ofizialaTorre-Pacheco
Posta kodea30700
INEk ezarritako kodea30037
HerriburuaTorre-Pacheco
Geografia
Koordenatuak37°44′35″N 0°57′14″W / 37.7431°N 0.9539°W / 37.7431; -0.9539
Map
Azalera189 km²
Altitudea40 m
MugakideakMurtzia, San Javier, Los Alcázares, Cartagena eta Fuente Álamo de Murcia
Demografia
Biztanleria41.479 (2025)
alt_left 17.199 (%41,5) (%44,5) 18.477 alt_right
Dentsitatea219 bizt/km²
Informazio gehigarria
Ordu eremuaUTC+01:00 eta UTC+02:00
torrepacheco.es

Torre Pacheco (torepaˈtʃeko ahoskatua), Torre-Pacheco ere deitua, Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 29.187 biztanle ditu.

Herria Itsaso Txikiaren eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren ekialdean, eta erkidegoko hiriburutik 10 kilometrora.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian, Homo neanderthalensis espezieko banakoak Behe Paleolitoan zeudela erakusten duten ebidentzia paleontologikoak daude. Hondarrak Las Palomas leizean daude, eta Europan neandertalak aztertzeko garrantzi handiko aztarnategitzat jotzen da. 120tik gora hezur aurkitu dira, K.a. 15.000tik K.a. 35.000ra artekoak, eta gutxienez bederatzi gizabanako desberdini dagozkie.[1]

Erromatarren garaian, marmola ateratzen zuten Cabezo Gordoko harrobietatik, Carthago Novan erabiltzeko. Egungo udalerrian izan ziren beste jarduera ekonomiko batzuk nekazaritza eta abeltzaintzakoak izan ziren. Lurralde honetako lurren emankortasunak nekazaritza eta abeltzaintza bultzatzen zituen.[2] Garai honetan ez dago udalerrian herririk zegoenik, baina erromatar villak ohikoak ziren.[2]

1243an, garai hartan infantea zen Alfontso X.a Jakitunak lurraldea Gaztelako Koroan integratu zuen, Alcarazeko Tratatuari jarraiki. Itun horren bidez sortu ziren Torre-Pachecori buruzko lehen iturri historikoak.

Behe Erdi Aroan lur-jabeen familiak bertaratzen hasi ziren, eta haien abizenek zenbait herritako toponimoak sortu zituzten. Saavedrak Galiziatik zetozen (1330), Arrada Nafarroatik (1374) eta Pacheco Portugaletik (1472). 1478ko azaroaren 7an, Murtziako kontzejuak dohaintza-gutun bat bidali zion Petri Pachecori, Torre Pachecoren sortzaileari. Berak eraikitako kortijo eta dorrea izan ziren gaur egungo hiribilduaren jatorria. Honek, gainera, fundatzailearen abizena hartu zuen izentzat. Familia horiek lurrak erosi zituzten eta laborantza-etxeak eraiki zituzten nekazaritza eta abeltzaintzako jarduerak kontrolatzeko. Eraikin horien inguruan baserri txikiak sortzen ziren landaren erdian. Haien babes bakarra, gaztelu eta mendiekiko urruntasuna zela eta, defentsa-dorreak ziren. Biztanle gutxi eta anitzekin komunikatzeko balio zuten, eta, batez ere, XIII. eta XVIII. mendeen artean biztanleria mehatxatu zuten berbereen erasoaldietatik babesteko.[3]

XVI-XVIII. mendeetan Balsicas, Roldán, Dolores eta Lo Ferro bezalako herriak sortu ziren. Azken izen hori Murtzian finkatutako genoar familia batetik dator, eskualde horretan lurrak erosi zituena. XVII. mendean ermita batzuk eraiki zituzten eta hauetako batzuk San Cayetano eta Dolores bezalako herriei izena eman zieten. 1603an Torre-Pachecoko parrokia sortu zen.

1266tik Murtziako udalerriaren barruan dago, eta Cartagena udalerriarekin muga egiten duen Albujóngo arrabolak sortuz.[4] 1836an banandu, eta Torre-Pacheco parrokia sortu zen.

1900. urtean 8549 pertsona bizi ziren udalerrian. Urte horietan, zerealak, almendrondoa, mahatsondoa eta olibondoak lehorreko laborantzan bakarrik bizi ziren. 1979an, Tajo-Segura isuraldatzeko lanen amaierak lurralde horretako paisaia eta ekonomia aldatu zituen neurri handi batean. Lehorreko milaka hektarea ureztatu zituzten.[5]

1983an, Los Alcázares udalerria sortu zenean, izen bereko alkate-eliza zaharrean, Torre-Pachecok Itsaso Txikirako irteera galdu zuen.

Gaur egun, teknologia modernoak eta atzerriko eskulan ugariak Torre Pacheco eta bere eskualdeko motor ekonomiko bihurtu dute nekazaritza industriala. Orburu, letxuga, brokoli, sandia eta meloi laboreak nabarmentzen dira, besteak beste.[5]

2025eko udan, kaleko istilu bortitzak izan ziren ultraeskuindar eta magrebat immigranteen artean.[6][7]

Lurralde antolaketa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleria guneak
Entitatea Biztanleria (2021)[8]
Torre-Pacheco (udalerria) 37 299
Torre-Pacheco (herria) 18 608
Roldán 7154
Balsicas 3292
Dolores de Pacheco 2354
Los Olmos-Hoyamorena 1608
San Cayetano 1323
El Jimenado 1262
Hortichuela 679
Los Meroños 400
El Albardinal 286
Santa Rosalía 182
Los Camachos 152

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Torre Pachecoren biztanleriaren bilakaera[9]

Jaiak eta ospakizunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Nuestra Señora del Rosario

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Historia de Torre Pacheco- Prehistoria - Región de Murcia Digital» www.regmurcia.com.
  2. ↑ a b (Gaztelaniaz) «Historia de Torre Pacheco- Antigüedad - Región de Murcia Digital» www.regmurcia.com.
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Historia de Torre Pacheco- Edad Media - Región de Murcia Digital» www.regmurcia.com.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Historia de Torre Pacheco- Edad Moderna - Región de Murcia Digital» www.regmurcia.com.
  5. ↑ a b (Gaztelaniaz) «Historia de Torre Pacheco- Edad Contemporánea - Región de Murcia Digital» www.regmurcia.com.
  6. ↑ (Ingelesez) «Several hurt in anti-migrant unrest in Spanish town»] Alarabiya 2025/07/13.
  7. ↑ (Ingelesez) Deccan Herald 2025/07/13.
  8. ↑ https://econet.carm.es/inicio/-/crem/sicrem/PU_TorrePachecoCifras/P8016/sec8.html
  9. ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842. .
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Los molinos de viento hermanan a Campo de Criptana y Torre Pacheco» ABC.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Torre_Pacheco&oldid=10354471"(e)tik eskuratuta