Vaira Vīķe-Freiberga

Wikipedia, Entziklopedia askea
Vaira Vīķe-Freiberga
Ministru prezidenta tikšanās ar eksprezidenti (4108711953).jpg
Letoniako presidentea

1999ko uztailaren 8a - 2007ko uztailaren 8a
Guntis Ulmanis (en) Itzuli - Valdis Zatlers (en) Itzuli
Bizitza
JaiotzaRiga1937ko abenduaren 1a (83 urte)
Herrialdea Letonia
Familia
Ezkontidea(k)Imants Freibergs  (1960 -
Hezkuntza
HeziketaVictoria University (en) Itzuli
McGill Unibertsitatea
Torontoko Unibertsitatea
Hizkuntzakletoniera
Jarduerak
Jarduerakpolitikaria, psikologoa eta unibertsitateko irakaslea
Lantokia(k)Riga
Enplegatzailea(k)Montrealgo Unibertsitatea  (1965 -  1998)
Jasotako sariak
KidetzaLetoniako Zientzien Akademia
Sinesmenak eta ideologia
Alderdi politikoabaliorik ez
vvf.lv
Vaira Vike Freiberga signature.svg

Vaira Vīķe-Freiberga (1937ko abenduaren 1a). Vaira Vīķe, unibertsitateko irakaslea eta Letoniako gobernaburua izan zen, 1999tik 2007rarte. Herrialde horretako estatu-buruzagitza izan zuen lehen emakumea izan zen.


Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haurtzaro korapilatsua izan zuen: zazpi urte zituenean, familiak ihes egin behar izan zien Baltikoko erasoaldian bere jaioterria okupatu zuten sobietar tropei.

Lübeckeko errefuxiatu-esparru batean amaitu zuen, Alemanian, bere ahizpa gazteenaren heriotza eragin zuten baldintza txarretan. Bigarren Mundu Gerraren amaieran, bertan jarraitu zuten 1949an Casablancara joan ziren arte, Marokoko frantziar protektoratura. 1954an, familia Toronton (Kanada) kokatu zen behin betiko, 44 urtez.

Letoniako nazionalitatea eta Kanadako herritartasuna luzaroan mantendu zituen, bigarrenari uko egin behar izan zion arte, Letoniako ardura karguak betetzeko.

Arlo pertsonalean, Imants Freibergs letoniarrarekin ezkondu zen, Montrealgo Quebeceko Unibertsitateko konputazio zientzietako irakaslea, Torontoko Letoniako ikasleen klubean ezagutu zuena. Bi seme-alaba izan dituzte: Kärlis eta Indra.

Ibilbide akademikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vaira Torontoko Unibertsitateko Victoria Collegen Psikologian matrikulatu zen, 1958an graduko titulua eta 1960an maisutza lortuz. Ikasketak CIBCen, Kanadako bost banketxe handietako batean, eta Branksome Halleko emakume eskolako ikuskatzaile gisa, egin zituen. 21 urte betetzean, bost hizkuntza menperatzen zituen: letoniera (ama-hizkuntza), ingelesa, frantsesa, alemana eta gaztelania. Horri esker, itzultzaile eta gaztelaniako irakasle gisa aritu ahal izan zen Ontarioko emakumeen institutuan.

Torontoko Ospitale Psikiatrikoan psikologo kliniko gisa lan egin zuen arren, 1961ean utzi zuen Montrealgo McGill Unibertsitatean ikasketak hasi eta Concordia Unibertsitatean eskolak emateko. 1965ean psikologia esperimentaleko doktoregoa lortu zuen McGill Unibertsitatean, Donald O. Hebb biopsikologiaren aitzindariaren ikuskaritzapean.

Letoniako presidentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1999ko uztailaren 8tik 2007ko uztailaren 8ra Letoniako presidentea izan da. Kargua Estatuko buruzagitza da, botere exekutibo mugatuak dituen ordezkaritza-funtzioa. Bere agintaldian sei lehen ministro izan ziren: Vilis Krištopans (1999), Andris Šķēle (1999-2000), Andris Bērziņš (2000-2002), Einars Repše (2002-2004), Indulis Emsis (2004) y Aigars Kalvītis (2004-2007).

Vaira hautagai independente bezala aukeratzea Letoniako parlamentuaren (Saeima) adostasunezko irtenbide bat izan zen Guntis Ulmanis ordezkatzeko. Lehen ministrorako hauteskundeak ez bezala, sufragio unibertsalaren bidez egiten baitira, presidentearen hautaketak Saeimaren gehiengo absolutua behar du, lehen bozketan lortu zuena. Horrela, Vaira Baltikoko herrialdeetan Estatu buruzagitza beteko zuen lehen emakumea izango zen, baita alderdi politiko bati atxiki gabeko lehen presidente letoniarra ere.

Presidentearen agintaldia Letonia Europar Batasunari atxikitzea eta Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean (NATO) sartzea lortzea izan zen.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]