Welsh Not

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Welsh Not (euskaraz: Galeserarik ez) edo Welsh Note (euskaraz: Galeserazko oharra) XIX. mendean zenbait eskolatan galeseraz mintzatzen zuten umeen lepoetan zintzilik zeramatena eta "WN" letrak grabaturik zituen zurezko pieza izan zen. "Not" pieza galeseraz hitz egiten harrapaturiko edozein umeri ematen zioten, eta horrek galeseraz mintzatzen harrapaturiko beste ikaskideri eman behar zion. Eskolak amaitutakoan, "not" seinalearen jabeak zigorrada jasaten zuen. "Not" piezaren helburua ikasleek ama hizkuntzaz ez hitz egitea zen, orduan ingelesa hezkuntzarako hizkuntza egoki bakartzat hartzen zutelako[1].

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ezaguna den "not" seinalearen lehen erabilera XVIII. mendean izan zen: garai hartan, galeseraz cwstom eta ingelesez Welsh stick ("galeserazko makila") edo Welsh lead ("galeserazko beruna") izenak zituen[2]. Jardutea 1847ko Reports of the commissioners of enquiry into the state of education in Wales agirian aipatu zen. Nahiz eta agiria Galesko kulturaren zenbait alderekiko kritikoa izan, ikuskatzaile batzuek "not" seinalearen erabilera bidegabe eta ankertzat jo zuten. Era berean, agiriak ez zuen erabilera ontzat eman eta galeserazko hiztunak gehiengoa ziren eskualdeetan hezkuntza galeseraz zela adierazi zuen[3].

XIX. mendeko azken hamarkadetan, hezkuntza derrigorrezko bilakatu zenean, eskola gutxi batzuek baino ez zuten "not" seinalea erabiltzen. 1888ko Tokiko Gobernuaren Legea ezarri ondoren, konderrien gobernuek eskolen eskuduntza lortu zutenean, lehen mailako irakaskuntza galeseraz izan zen, eskualderen batean galeserazko hiztunak gehiengoa baziren[4]. Bigarren mailan, nahiz eta erabiltzen zuten hizkuntza ingelesa izan, ez zuten berriro "not" seinalea erabili.

Antzeko politikak beste herrialdeetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Euskararen debekua»

Ikus,gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   BBC Welsh and 19th century education .
  2.   Academi Gymreig (2006) The Welsh Academy Encyclopedia of Wales Cardiff: University of Wales Press .
  3.   Llyfrgell Genedlaethol Cymru - Galesko Liburutegi Nazionala (2007) The Blue Books of 1847 .
  4.   Davies, John (1994) A History of Wales Penguin 455 or. ISBN 0-1401-4581-8 .
  5.   Estornes Lasa, Bernardo (1968) Notas sobre el euskera roncalés .
  6.   Erkizia, Tasio (2009-VII-27) «Memoria histórica y euskara» Gara .
  7.   Poignant, Bernard (1998-VII-1) Langues et cultures regionales chez.com .
  8.   de la Casinière, Nicolas (1998-10-1) Ecoles Diwan Ecoles Diwan, la bosse du breton .
  9.   Booth, William (1998-02-22) «One Nation, Indivisible: Is It History?» The Washington Post Myth of the Melting Pot: America's Racial and Ethnic Divide: A1 .