Apatxe

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Apatxeak
Apache portraits.jpg
Biztanleak guztira 56.060 (bere burua apatxetzat dutenak)[1]
Biztanleria nabarmena duten eskualdeak  Ameriketako Estatu Batuak: Arizona, Mexiko Berria eta Oklahoma
Hizkuntza Chiricahua, Jicarilla, Lipan apatxera, Ordokietako apatxera, Mescalero, Mendebaldeko apatxera
Erlijioa Kristautasuna eta sinismen tradizionalak
Zerikusia duten beste giza taldeak Navajo, dene

Apatxeak Estatu Batuetako Arizona, Mexiko Berria eta Oklahoman kokatutako amerindiarrak dira. Apatxe hitza zuñeraz “etsaia” esan nahi du eta espainolek jarri omen zieten. Bere buruari apatxeak Ndee deitzen dio. Arrantzaleak, ehiztariak eta nekazariak ziren. Talde txikitan bizi ziren, eta siuxen eta cheyenneen antzeko ohiturak zituzten.

Oso talde indartsua eta borrokatzailea izan zen gizaki zurien kontra errenditu arte. 1900ean, 17.000 mila apatxe bizi ziren eta bere talde burua ospetsuena Jeronimo izan zen. Orain erreserbetan bizi dira eta ez dira 6.000 baino gehiago.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Apatxe hitza gaztelerazko apachetik dator, baina horren jatorria ez da ezaguna. Apatxe gehienek euren burua dine edo inde dietzen dute, hau da, "pertsona".

Lehenengo aldiz Juan de Oñatek idatzi zuen 1598an. Jatorriaren azalpenik hedatuenak dio zuni hizkuntzako ʔa·paču hitzetik datorrela, eta honek "Navajo" esan nahi duela, paču hitzaren plurala. Beste teoria batek dio Yabapai hizkuntzako ʔpačə hitzetik datorrela, "etsaia".

Gaztelerazko lehenengo erabilera "Apachu de Nabajo" da, 1620ko hamarkadan, eta Rio Chamako eskualdeko pertsonak izendatzeko erabili zen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Apatxe Aldatu lotura Wikidatan
  1. Census.gov Census 2000 PHC-T-18. American Indian and Alaska Native Tribes in the United States: 2000. Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoa 2000


Antropologia Artikulu hau antropologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.