Atharratze-Sorholüze

Wikipedia(e)tik

Atharratze-Sorholüze
Zuberoa
Izen ofiziala	Tardets-Sorholus
Antolaketa Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia Kantonamendua	Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak (64) Oloroe-Donamaria Atharratze-Sorholüze (burua)
Alkatea	Arnaud Villeneuve (2008-2014)
Herritarra	Atharraztar
Koordenatuak	43°07′N 0°51′W / 43.117, -0.85 (Atharratze-Sorholüze) Koordenatuak: 43°07′N 0°51′W / 43.117, -0.85 (Atharratze-Sorholüze)
Eremua	14,99 km2
Garaiera	209 (min)-793 (max) m.
Distantzia	? km Maulera
Postakodea	64470 64533 (INSEE kodea)
Biztanleria	613 bizt (2006)
Dentsitatea	40,9 bizt/km²
Sorrera	1859 (Atharratze eta Sorholüze batu)

Atharratze-Sorholüze Zuberoako bosgarren udalerri nagusiena da, Maule, Sohüta, Barkoxe eta Bildoze-Onizpea ondoren. Halaber, Basabürüako hiriburua da.

Udalerri mugakide hauexek ditu: Barkoxe iparraldean, Aloze eta Iruri mendebaldean, Montori hego-ekialdean eta Liginaga-Astüe hegoaldean.

656 biztanle zituen 1999an. Probintziako beste udalerrien moduan, galera demografiko etengabekoa jasan ditu azken mendean. Izan ere, 1896an, 1.100 lagun bizi ziren bertan.

Benito Lertxundi kantariak ezagunago egin zuen herria "Atharratzeko Jauregia" abestiagatik.

Eduki-taula 1 Geografia 1.1 Hidrografia 1.2 Udalerri mugakideak 2 Toponimia 3 Historia 4 Alkateak 5 Ekonomia 6 Biztanleriaren eboluzioa 7 Kultura 7.1 Ikustekoak 8 Atharraztar ezagunak 9 Ekipamenduak 9.1 Kirolak 9.2 Hezkuntza 10 Erreferentziak 11 Kanpo loturak

[aldatu] Geografia

[aldatu] Hidrografia

Udalerria Oloroeko ibaiaren ibaiadar batzuek zeharkatua da^[1]:

• Joos erreka eta bere ibaiadarrak:
  • Ibarra erreka
  • Sustaris erreka
• Uhaitzandi eta bere ibaiadarrak:
  • Batasse erreka
  • Etxeberri erreka eta bere ibaiadarrak:
    • Adacassé erreka
    • Erretzu erreka
    • Goienlepue erreka
  • Jaga erreka
  • Laritolle erreka eta bere ibaidarra:
    • Lauzibar erreka

[aldatu] Udalerri mugakideak

• Barkoxe iparraldean
• Aloze eta Iruri mendebaldean
• Montori hego-ekialdean
• Liginaga-Astüe hegoaldean

[aldatu] Toponimia

"Atharratze" toponimoak^[2] itxura hauek zituen: Tardedz (1249, Oloroeko notarioa^[3]), Tardetz (1385, Duchesne Bilduma CXIV Liburukia^[4]), Tarzedz (1310, Baionako kartularioa^[5]), Tardix (1692, Lextarreko Gortearen arautegia).

"Sorholüze" toponimoa^[2] 1520ko Zuberoako ohituran^[6] agertzen da. Agian euskarazko sorho edo "soro" hitzarekin lotura du.

Frantsesez eta okzitanieraz Tardets-Sorholus du izena.

[aldatu] Historia

1790, Atharratzeko Kantonamendua 10 herriek osatua izan zen: Hauze, Ligi-Atherei, Larraine, Liginaga-Astüe, Montori, Santa Grazi, Zalgize, Sorholüze, Atharratze eta Iruri^[2].

1859ko apirilaren 17an, Atharratze eta Sorholüze herriak batu eta Atharratze-Sorholüze udalerria sortu zuten, Onizegaine antzinako herriaren zati batekin batera (beste zatiak Aloze-Ziboze-Onizegaine sortu zuen). Segidan eliza berria eraikitzeari ekin eta 1866an bukatu zuten. Antzinako eliza 1883an bota zuten.

1905eko irailaren 1ean Oloroe-Maule trenbidearen Landa-Atharratze tartea ireki zuten.

[aldatu] Alkateak

Agintaldia	Alkatea	Alderdia	Lanbidea
1995-2001	Pierre Erbin
2001-2008	Pierre Erbin
2008-2014	Arnaud Villeneuve

[aldatu] Ekonomia

Udalerriko ekonomia laborantzan dago oinarritua (abelazkuntza, belardiak).

[aldatu] Biztanleriaren eboluzioa

Jean de Jaurgainen "Journal de Pierris Casalivetery" egunkariaren arabera^[7] Maule-Lextarreko notarioa zen Pierre Casaliveteryk zioen 1460 eta 1481 artean 7,5 su edo foguera zeudela Atharratzen eta 1540 eta 1548 artean 47, hau da, 41 eta 258 biztanle hurrenez hurren.

Biztanleriaren bilakaera 1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851 413 329 451 491 505 526 503 592 506 1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896 1.002 1.050 1.089 1.004 1.036 1.049 989 1.024 1.102 1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954 1.080 1.102 1.191 1.186 1.046 1.047 1.047 1.075 1.087 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2005 - - 1.107 915 818 787 704 656 628 - -

2005eko biztanleria INSEEk eginiko behin-behineko zenbaketa da

[aldatu] Kultura

Atharratze-Sorholüzeko jaiak abuztuaren 15aren inguruan izaten dira, pilota txapelketa, suzko zezena eta dantza tradizional zuberotarrak egoten direlarik bertan.

[aldatu] Ikustekoak

• Atharratzeko eliza (San Pedro)^[8] XIX. mendearen bukaerakoa da.
• Maidalena ermita, 793 metroko altueran, izen bereko mendian eta Barkoxeko mugan.

[aldatu] Atharraztar ezagunak

• Agosti Xaho (1811-1858), idazlea.
• Emmanuel Intxauspe (1815-1902), idazlea.

[aldatu] Ekipamenduak

[aldatu] Kirolak

Atharratzetik 2007ko Frantziako Tourraren 16. etapa igaro zuen, uztailaren 25ean egindakoa eta Orthezetik Aubisquera zihoana.

[aldatu] Hezkuntza

Atharratzek haur-eskola bat eta lizeo bat, Jaureguy^[9] izenekoa, ditu.

[aldatu] Erreferentziak

[aldatu] Kanpo loturak

• Atharratze Auñamendi entziklopedian

	Zuberoako udalerriak
Ainharbe • Aloze-Ziboze-Onizegaine • Altzai-Altzabeheti-Zunharreta • Altzürükü • Arrokiaga • Arüe-Ithorrotze-Olhaibi • Atharratze-Sorholüze • Barkoxe • Berrogaine-Larüntze • Bildoze-Onizepea • Domintxaine-Berroeta • Eskiula • Etxarri • Etxebarre • Ezpeize-Ündüreine • Gamere-Zihiga • Garindaine • Gotaine-Irabarne • Hauze • Idauze-Mendi • Iruri • Jeztaze • Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine • Larraine • Lexantzü-Zunharre • Ligi-Atherei • Liginaga-Astüe • Lohitzüne-Oihergi • Maule-Lextarre • Mendikota • Mitikile-Larrori-Mendibile • Montori • Muskildi • Ospitalepea • Ozaraine-Erribareita • Ozaze-Zühara • Pagola • Santa Grazi • Sarrikotapea • Sohüta • Urdiñarbe • Ürrüstoi-Larrabile • Zalgize-Doneztebe