Ilargialdi

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Eguzkiaren, Ilargiaren eta Lurraren kokapenak.
Ilargialdiak:
1 - ilberria
3 - ilgora
5 - ilbetea
7 - ilbehera
Ilberri hitzak artikulu honetara dakar. Agian Hilberri hitza bilatzen ari zara.

Ilargialdia Ilargia itxuraz aldatzen den denbora-tartea da. Itxura hau Eguzkiak argitutako Ilargi zatia da, Lurretik ikusia.

Eguzkiak Ilargiaren azaleraren erdia argitzen du (ilargi eklipseetan izan ezik) eta horregatik da distiratsua. Baina ikusgai den hemisferio argituaren zatia aldagarria da %100 (ilbetea) eta %0 (ilberria) artean.

Ilargialdiak ziklikoak dira, Lurraren, Eguzkiaren eta Ilargiaren kokapenen arabera. Hori dela-eta, ilargialdiek denbora neurtzeko erabili izan dira antzinatik, eta egutegiak sortzeko erabili.

Izenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lau dira ilargialdiek duten izenak euskaraz:

  • Ilberria (edo Ilargi berria): alde ikusgaia iluna (ikusgaitza)
  • Ilgora: egunez egun argituz[1]
  • Ilbetea (edo Ilargi betea edo Ilargi zaharra[2]): alde ikusgaia argitua
  • Ilbehera: egunez egun ilunduz[1]

Iraupena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi ilbeteren arteko iraupena 29 egun 12 ordu 44 minutu eta 2,9 segundo da, hau da, 29,53 egun inguru (zehatzago \frac{1}{\frac{1}{27,322}-\frac{1}{365,25}} Kopernikok aurkitutako formularen arabera). Ilargiaren periodo sinodikoa da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b Ilgora eta ilbehera, Euskaltzaindia
  2. Ilargi sarrera Harluxet hiztegi entziklopedikoan.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ilargialdi Aldatu lotura Wikidatan