Ornitorrinko

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Wikipedia:Taxotaula bat irakurtzeko eraTaxotaula bat irakurtzeko era
Ornitorrinko
Status iucn3.1 LC eu.svg

Iraute egoera: Arrisku Txikia

Fosilen hedapena: Kretazeo Berantiar-gaur egun

Platypus.jpg


Sailkapen zientifikoa
Erreinua: Animalia
Klasea: Mammalia
Ordena: Monotremata
Familia: Ornithorhynchidae
Generoa: Ornithorhynchus
Espeziea: O. anatinus
Shaw, 1799
Izen binomiala
'Ornithorhynchus anatinus'
Ornitorrinkoetako kokapena
Ornitorrinkoetako kokapena

Ornitorrinkoa (Ornithorhynchus anatinus) erdi urtarra den ugaztun espeziea da, Australiako ekialdean eta Tasmanian jatorria duena. Arrautzak erruten dituen ugaztun bakarrenetakoa da beste 4 espezierekin batera. Ahatearen antzeko mokoa dauka, kastorearen antzeko buztana eta igarabaren antzeko hankak ditu.

Arrek bere hanketan pozoia daukate. Pozoi horrengatik eta bere tamainagatik gizakiari min bizia eragin diezaiokete. Australian oso sartuta dago kulturan; haien 20 zentimoko txanponetan ornitorrinko bat agertzen da.

Morfologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kolorez marroia da, baina sabel grisa ala errubioa dute. Bere buztana kastorearena bezalakoa da, baina kastoreak uretan bere gorputza bultzatzeko erabiltzen du eta ornitorrinkoak aldiz maniobratzeko erabiltzen du. Buztana ere gantza gordetzeko erabiltzen du. Bere muturra eta hankak ahate batenak dirudite. Baina hegaztien mokoa bi partetan banatzen da, goikoa eta behekoa eta hauek banatuz ahoa agertzen da, aldiz ornitorrinkoaren mokoa ez da zabaltzen, mokoaren azpian ahoa du besterik gabe. Gainontzeko ugaztunekin konparatuta, usaimenaren jasotzaile erdia du besterik ez, baina aldean urpean usaintzeko gaitasuna du. Plazenta barruan jaiotzen diren ugaztun gehienak 38 gradu inguru izan ohi dute, ornitorrinkoak aldiz 31-32 aldera.

Arrek kilo 1etik 2,4 kilora bitarteko pisua daukate, gorputza 45-60 cm arteko neurria daukate, buztana 10,5-15,5 cm bitartekoa eta muturra 5,8cm-koa; emeek berriz, 0,7-1,6 kg bitartekoa daukate, gorputza 39-55cm bitartekoa daukate, buztana 8-12cm bitarteko neurria daukate eta muturra 5,2cm-koa daukate.

Ornithorhynchus.jpg

Ornitorrinkoa aldi berean hegaztia, ugaztuna eta narrastia zela pentsatu zuten ikusi zuten lehenek.

Elektrodetekzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animalia ugaztun bakarrak dira: monotremak elektrodetekzioa daukatenak. Harrapakinak erraz aski aurkitzen ditu, zelai elektrikoen detekzioren bidez. Badirudi harrapakinak mugitzen direnean giharretan bultzada elektroniko txiki txikiak sortzen direla. Elektrodetekzioa dituzten animaliek horrelako inpultsoak detekta ditzakete. Ornitorrinkoek muturrean daramate gaitasun bitxi hau. Marrazoek ere gaitasun hau dute.

Pozoia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arrak zein emeak pozoia ezproi batean gordetzen dute. Bere sistema immunitarioak sortzen du pozoia eta animali txikiak hiltzeko gai da, txakur bat agian, baina ez da gizaki bat hiltzeko gauza. Hala ere, eragindako zauriaren alboan edema(likido poltsa) bat sortzen da eta min bizi bat gorputzetik zabaltzen da. Min hau morfinarekin ere ezin da arindu. Pozoi kopurua ernaltze garaian nabarmenki handitzen da eta erasorako arma bezala erabiltzen dute.

Ehiza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animalia erdi urtarra denez,erraketatik bizi ohi da. 30 segundo iraun dezakete ur-azpian ugaztunak direlako eta ugaztunak arnas egin behar dutelako;igerilari ona da eta uretan bilatzen du bere elikagai gehiena: anelidoak, larbak, errekako karramarroak, izkirak eta abar. Masailezurreko poltsa moduko batzuetan harrapakinak biltzen ditu urpean dagoen bitartean eta beteta daudenean uretatik ateratzen da jan ahal izateko. Harrapakinen artean harritxoak biltzen ditu ere, hauek murtxikaketan laguntzen diote.

Bere harrapariak sugeak, hontzak, Australiako ur arratoia, arranoak eta belatzak izan ohi dira. Orokorrean gaueko animalia da, hala ere zerua estalia bada aktibitatean aurki daiteke. Bere gordelekua erreketako areetan egin ohi du. Zulo hauetan arrautzak jarri eta babesten da.

Ugalketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ar bakoitzak 7 kilometroko zonaldea hartzen du beretzat. Lurralde horretan 3 edo 4 eme bizi ohi dira. Estalketa baino lehenagoko gorteiatzea oso konplexua izaten da, uretan bien gorputza elkarturik biribilak astiro astiro egiten jartzen dira, bitartean arrak mokoaren emearen buztana eusten du. Estalketa uztaila eta urria artean burutzen da. Estalketaren ostean, emeak 20 metroko gordeleku bat zulatzen du eta habiaren ohea hosto eta adar txikitxoekin eraikitzen du. Normalean 11 zentimetroko 2 arrautza jartzen ditu. Emeak erruten dutenean kumeak bere esnea edaten dute. Baina emeek titibururik ez dituztenez, sabelean dituzten errape moduko poltsa batzuetan esnea biltzen dute eta azaleko poroetatik ateratzen da. Modu honetan, kumeak bere azala miazkatuz elikatzen dira. Lau hilabeteekin gordelekutik ateratzeko prest daude.

Aisia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Phineas eta Ferb" Disney Channeleko telesaioan agertzen da Perry Ornitorrinkoa


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Ornitorrinko
Wikispezieetan informazioa gehiago aurki dezakezu: Ornithorhynchus_anatinus