Agnew klinika

Wikipedia, Entziklopedia askea
Agnew klinika
The Agnew Clinic - Thomas Eakins.jpg
Jatorria
Sortzailea Thomas Eakins
Sorrera-urtea 1889
Mugimendua Errealismo zientifikoa
Jatorrizko herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
Amaiera lekua Pennsylvaniako Unibertsitatea
Komisarioa Pennsylvaniako Unibertsitatea
Ezaugarriak
Materiala(k) olio-pintura eta mihisea
Zabalera 300 zentimetro
Altuera 214 zentimetro
Genero artistikoa genero-artea
Egile-eskubideak jabetza publiko
Deskribapena
Kokapena
Lekua Pennsylvaniako Unibertsitatea
Bilduma Pennsylvaniako Unibertsitatea
Jabea Pennsylvaniako Unibertsitatea

Agnew klinika (inglesez: The Agnew Clinic edo The Clinic of Dr. Agnew) Thomas Eakins margolari estatubatuarrak 1889an olioa mihise gainean egindako lana ezaguna da; tamainuz artistaren lan handiena da. Margolana David Hayes Agnew anatomista eta kirurgialariri eskainitako omenaldia gisa egin zen, Pennsylvaniako Unibertsitatean erretreta hartu zuenean. Margolanaren enkargua garaiko 750 dolarrekoa izan zen, egungo 20.000. Diru ikasleek bildu zuten eta Eakinsek hiru hilateteetan egin zuen. Margolanean latinez idatzitako idazkun hau irakur daiteke: «D. Hayes Agnew M.D. Kirurgilari trebatuena, idazlea eta irakaslea argiena, beneratuena eta estimatuena».

== Gaia == Agnew klinika margolanak Agnew doktoreak mastektomia bat egiten erakusten du; medikua anfiteatro batean dago eta handik pertsona ugari, Pennsylvaniako Unibertsitatearen ikasleak, ebakuntza jarraitzen du. Agnewk bisturi bat du eskuan. J. William White medikuak, bestetik, gaixoari lotura bat jartzen dio. Joseph Leidyk gaixoari pultsoa hartzen dio. Azkenik, Ellwood R. Kirby-k anestesia ematen dio. Atzean Mary Clymer erizaina dago. Eakins margolaria bera ere margolanean agertzen da, erizainaren atzean eskuinagoan dagoen bikotearen pertsona da; batzuen ustez erretratu hori bere Susan Macdowell Eakins emazteak egin zuen.[1]

Estiloa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gross Klinika (1875).

Margolanak oso ondo erakusten du Eakinsen errealismo zientifikoa. Zehastasunak argazki baten mailakoak dira eta, horri esker, espezialistek margolanean agertzen diren pertsona guztiak identifikatu dituzte; salbuespen bakarra etzanda dagoen emakume gaixoarena da.[2] Lan honetan Eakinsek Gross klinika (1875) erabili zuen gaia errepikatu zuen (Philadelphia Museun of Art). Bitxikeria bezala lehenengoan medikuek mantala beltza erabiltzen bazuten ere, bigarrenean, 14 urte georago, ordurako mantalak zuriak dira. Modu batez, 1632an Rembrandtek egin zuen Nicolaes Tulpen anatomia lezioa margolanaren estiloa jarraitzen du (Mauritshuis, Hagan); beste aurrekariak hauek izan ziren: Andreas Vesaliusen De humani corporeos fabrica (1543), Egbert van Heemskerck margoliak egindako Quack Physicians' Hall (1730 ingurukoa) eta William Hogarth-en Krudeltasunaren lau etaparen laugarren eszena (1751).

Eztabaida[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esan den bezala, gaixoa emakume bat da eta biluzik agertzen da. Datu hau oso polemikoa da zeren eta erizainaren batera gelan dauden emakume bakarrak baitira. Horregatik, 1891an Pennsylvania Academy of the Fine Artsek margolana erakustea ez zuen onartu. Gauza bera Society of American Artistsek egin zuen 1892an. 1893an Chicagoko Erakusketa Unibertsalean erakutsi zen eta erabakia oso kritikatua izan zen. Espezialista batzuen ustez margolanak "emakumearen menpekotasuna gizonen aurrean" lanaren funtsezko kontzeptua da.

Jarraipena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Samuel Murrayren eskultura.

Eakinsek zuri-beltzeko bigarren bertsioa egin zuen, hau argakietan erreproduzioa errazteko. Bere laguna zen Samuel Murray-k ere margolana egiten Eakinsen eskultura txiki bat egin zuen.

Margolana, bestetik beste egile estatubatuarren lanetan ere eragina izango du, esaterako Edward Hopperren obran.[3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. .
  2. .
  3. .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]