Arnas sindrome akutu larria

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Arnas sindrome akutu larria
Lung tissue pathology due to SARS - PHIL 3659 lores.jpg
Deskribapena
Mota gaixotasun biriko kutsakorra, infekzio koronabirikoa
pneumonia atipikoa
Espezialitatea pneumologia
infektologia
Arrazoia(k) SARS-CoV
Sintoma(k) sukarra, buruko mina, Eztula, Hipoxia, Arnasestua, zianosia, mialgia, Burn-out sindromea, beherakoa
pneumonia atipikoa
Sortzen du 2002–2004 SARS outbreak (en) Itzuli
Identifikatzaileak
GNS-10-MK J12.81
GNS-9-MK 079.82
GNS-10 U04.9
GNS-9 079.82079.82
DiseasesDB 32835
MedlinePlus 007192
eMedicine 007192
MeSH D045169
Disease Ontology ID DOID:2945 eta DOID:2945

Arnas sindrome akutu larria (ASAL euskaraz, SARS ingelesez) koronabirus batek sortutako arnas-aparatuko gaixotasun larria da, 2002an Txinan agertu zena. Pneumonia mota bat da, SARS-CoV izeneko birusak eragindakoa, pertsonen artean kutsatzen dena [1].

Gaitz honen hilgarritasun tasa 2002-2003 urte bitarteko izurritean %13 ingurukoa izan zen, baina %50eraino iristen zen 65 urtetik gorakoengan [2]. Urte haietako kasu gehienak Txinan eta inguruko herrialdeetan agertu ziren. 2004tik gaur arte (2020) ez dira kasu berriak agertu.

Gaitzaren sintomak eta diagnostikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaitzaren inkubazio epea 2-10 egunetakoa zen. Sintoma nagusiak pneumonia batenak dira, eta horregatik zaila da sintomatologian oinarrituta gaitzaren diagnostiko zuzena egitea:

Paziente gehienak hobekuntza bat dute 7 egunetik aurrera, beren immunitate-sistema birus patogenoari gailentzen zaionean. Baina gutxi batzuek narriadura bat jasan dezakete eta arnas distreseko sindromea pairatu, beren osasun egoera nabarmen okertzen duena.

Ohikoa da gaixoek aldaketa esanguratsuak izatea biriketan, toraxaren erradiografia baten bitartez antzematen direnak.

Laborategiko froga espezifikoek gaitzaren diagnostikoa baieztatzen dute. Birus patogenoaren detekzioa froga zuzenen bidez (PCR, esaterako) burutzen da, edo SRAS-CoVren aurkako antigorputzak antzematerakoan (ELISArekin, adibidez) gaixoaren odol laginetan.

Ez dago une honetan birus eragilearen aurkako botikarik edo txertorik, azken honen fabrikazioan ikerketa asko egin arren.

Mikrobio eragilea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

SARS-CoV birusa birus berria da, 2002 baino lehen ezagutzen ez zena. Ordura arte ezagutzen ziren koronabirus gehienak ez ziren oso birulentoak, eta hotzeriak eta arnas-aparatuko gaitz arinak sortzen zituzten.

Oso litekeena da SARS-CoV birusa animalietan egotea, eta hortik gizakietara pasatzea espezie-jauzi bat gertatu zenean, 2002an. Zoonosi bat izango litzateke ASAL, horrenbestez. Zientzialari talde batek Yunnan-eko kobazulo bateko (Txinan) saguzarrak birusaren ostalari nagusiak zirela aurkitu zuten [3]. Zibetetan ere aurkitu da birus patogenoa.

2020ko urtarrilean koronabirus berri bat agertu zen Txinan, SARS-CoVarekin antz handia zuena, saguzar eta beste animalia batzuetatik, antza, gizakietara ere pasatu zena. Koronabirus berri horri SARS-CoV-2 deitu zitzaion, eta beste pneumonia larri bat sortzen du, COVID-19 deritzona [4]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. ZT Hiztegia Elhuyar
  2. Roos, R. Estimates of SARS death rates revised upward CIDRAP. Academic Health Center, University of Minnesota, 2003ko maiatzaren 7
  3. Hu B1, Zeng LP1, Yang XL1, Ge XY, et al Discovery of a rich gene pool of bat SARS-related coronaviruses provides new insights into the origin of SARS coronavirus PLoS Pathog, 2017 Nov 30; 13 (11)
  4. Gralinski LE, Menachery VD Return of the Coronavirus: 2019-nCoV Viruses, 2020 Gen 24; 12 (2), pii: E135

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]