Edukira joan

Arrabalde

Wikipedia, Entziklopedia askea
Arrabalde
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaBaltasar Fernández Fernández
Izen ofizialaArrabalde
Posta kodea49699
INEk ezarritako kodea49015
HerriburuaArrabalde
Geografia
Koordenatuak42°06′28″N 5°53′43″W / 42.107777777778°N 5.8952777777778°W / 42.107777777778; -5.8952777777778
Mapa
Azalera15,77 km²
Altitudea773 m
MugakideakVillaferrueña, Santibáñez de Vidriales, Villageriz, Alcubilla de Nogales eta Alija del Infantado
Demografia
Biztanleria186 (2025)
alt_left 85 (%45,7) (%54,3) 101 alt_right
Dentsitatea12 bizt/km²
MatrikulaZA

Arrabalde Zamorako probintziako udalerria da, Benavente y Los Valles eskualdean dagoena. Azken erroldaren arabera 186 biztanle zituen 15,8 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Villaferrueña, Santibáñez de Vidriales, Villageriz, Alcubilla de Nogales eta Alija del Infantado.

Mapa
Arrabalde eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea150200250300350400200020052010201520202025ArrabaldeBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 101 gizon, 85 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.99
 
100+
 
1.18
1.98
 
95-99
 
2.35
0.99
 
90-94
 
5.88
7.92
 
85-89
 
4.71
5.94
 
80-84
 
12.94
17.82
 
75-79
 
16.47
7.92
 
70-74
 
9.41
10.89
 
65-69
 
15.29
8.91
 
60-64
 
8.24
5.94
 
55-59
 
4.71
7.92
 
50-54
 
3.53
8.91
 
45-49
 
5.88
0.99
 
40-44
 
0.00
1.98
 
35-39
 
0.00
0.00
 
30-34
 
2.35
2.97
 
25-29
 
1.18
5.94
 
20-24
 
2.35
0.00
 
15-19
 
1.18
1.98
 
10-14
 
1.18
0.00
 
5-9
 
1.18
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 62,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 12,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 3,8 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 62,4Probintzia berean · % 16,7Erkidegoan · % 4,8Beste erkidegoa · % 12,4Estatutik kanpo · % 3,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 7 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 57,1)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Argentina, Kuba, Ukraina dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 57,1Europa · % 42,9
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
0
Argentina
2
0
Italia
1
0
Kuba
1
0
Paraguai
1
0
Suitza
1
0
Ukraina
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 381 etxebizitza zeuden: 117 (% 30,7) nagusiak eta 264 (% 69,3) ez-nagusiak.[4]

381etxebizitza
117etxegune

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

117
264
Etxebizitza nagusia (117)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (264)

Guztira 117 etxegune zeuden, eta horietatik 54 (% 46,2) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 154
2 pertsona38
3 pertsona15
4 pertsona8
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 189 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 15,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 15,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 41,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 27,5.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 14,6 zen 2021ean eta % 15,3 2024an; beraz, 0,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 32,1 izatetik % 27,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 13,3 ziren, eta gizonen artean % 17,2; 3,8 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 40,0 eta gizonen % 16,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

189biztanle 15 urte edo +, 2024
% 15,3goi-mailako ikasketak+0,7 puntu 2021etik mapa
% 27,5lehen hezkuntza edo gutxiago−4,6 puntu 2021etik mapa
% 27,5
% 41,8
% 15,3
% 15,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 27,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 41,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 15,3Goi-mailako ikasketak · % 15,3
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Arrabalde, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak29% 15,317% 17,212% 13,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa29% 15,319% 19,210% 11,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)79% 41,847% 47,532% 35,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago52% 27,516% 16,236% 40,0
Guztira189% 100,099% 100,090% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Arrabalde, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 14,6% 13,7% 39,6% 32,1212
2022% 15,6% 14,2% 39,8% 30,3211
2023% 15,0% 15,0% 42,0% 28,0207
2024% 15,3% 15,3% 41,8% 27,5189
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.626 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 22.967 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.897 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 14.020 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 28,1[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 54,8), beste diru-sarrerak (% 9,6), langabezia-prestazioak (% 1,9), beste prestazioak (% 5,6).

28%
55%
10%
Soldata · % 28,1Pentsioak · % 54,8Langabezia · % 1,9Beste prestazioak · % 5,6Beste sarrerak · % 9,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 26,3 da, probintziakoaren (29,2; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2 da, probintziakoaren (2,4; Zamorako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Arrabalde udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 54 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 28,6; gainerako % 71,4 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 25,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 33,3 zen eta emakumezkoena % 23,3; langabezia-tasa, aldiz, % 27,3 eta % 23,8 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 51 zen 2023ean, 2021eko 42etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 43,1 osatzen dute, eta gizonek % 56,9.

51okupatu, 2023+% 21,4 2021etik
% 43,1emakumeak okupatuen artean
% 28,6jarduera-tasa, 2024
% 25,9langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 21,2
% 71,4
Okupatuak · % 21,2Langabeak · % 7,4Inaktiboak · % 71,4
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Arrabalde, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak40% 21,224% 24,216% 17,8
Langabeak14% 7,49% 9,15% 5,6
Inaktiboak135% 71,466% 66,769% 76,7
Guztira189% 100,099% 100,090% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 74,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 13,7), eraikuntza (% 5,9) eta industria (% 5,9).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 13,7
% 74,5
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 13,7Industria · % 5,9Eraikuntza · % 5,9Zerbitzuak · % 74,5

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 68,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 19,6), eta oinarrizko okupazioak % 11,8.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 69,0 eta emakumeen % 68,2).

% 19,6
% 68,6
% 11,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 68,6Oinarrizko okupazioak · % 11,8Ez dago jasota · % 0,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Arrabalde, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak10% 19,65% 17,25% 22,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak35% 68,620% 69,015% 68,2
Oinarrizko okupazioak6% 11,84% 13,82% 9,1
Ez dago jasota0% 0,00% 0,00% 0,0
Guztira51% 100,029% 100,022% 100,0

Okupatuen % 66,7 besteren konturako langileak dira, eta % 33,3 norberaren konturakoak.[13]

% 33,3
% 66,7
Norberaren kontura · % 33,3Besteren kontura eta beste egoera bat · % 66,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Arrabalde, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura17% 33,37% 24,110% 45,5
Besteren kontura34% 66,722% 75,912% 54,5
Guztira51% 100,029% 100,022% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 336 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 15,8 km² denez, NAE lurraldearen % 21,3 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 75,3 lur goldagarria (253 ha, 30 ustiategitan), % 22,1 larre iraunkorrak (74,2 ha, 5 ustiategitan), % 2,5 arbolak (8,4 ha, 18 ustiategitan) eta % 0,1 norberaren kontsumorako baratzeak (0,39 ha, 10 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
21%
79%
NAE · 336 ha (% 21,3)Gainerako azalera · 1.241 ha (% 78,7)
NAE, lur-erabileraren arabera
75%
22%
Lur goldagarria · 253 ha (% 75,3)Larre iraunkorrak · 74,2 ha (% 22,1)Arbolak · 8,4 ha (% 2,5)Baratzeak · 0,39 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 104 gidari zeuden erroldatuta: 74 gizon (% 71,2) eta 30 emakume (% 28,8)[16]. Biztanleen % 55,9 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 201 ibilgailuk osatzen zuten: 142 turismo, 15 furgoneta, 14 kamioi, 13 ziklomotor eta 7 motozikleta[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 763 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (637) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 16,7 urtekoa zen; turismoen % 2,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 26,8k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 58,3 diesel zen eta % 41,2 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 50,8k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
16%
32%
51%
0 etiketa · 2 (% 1)ECO · 1 (% 0,5)C etiketa · 32 (% 16,1)B etiketa · 63 (% 31,7)Etiketarik gabe · 101 (% 50,8)
Turismoak, adinaren arabera
18%
49%
27%
< 4 urte · 4 (% 2,8)4–8 urte · 5 (% 3,5)8–15 urte · 26 (% 18,3)15–25 urte · 69 (% 48,6)≥ 25 urte · 38 (% 26,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1650448.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Arrabalde&oldid=11791631"(e)tik eskuratuta