Bentzaldehido

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bentzaldehido
Benzaldehyde.svg
Formula kimikoa C7H6O
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno eta karbono
Mota benzaldehyde (en) Itzuli
Ezaugarriak
Dentsitatea
1,0415 g/cm³
Fusio-puntua −26 °C
Masa molekularra 106,042 u
Erabilera
Rola Zapore indartzaile
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
2
2
1
Flash-puntua 62 °C
Identifikatzaileak
InChlKey HUMNYLRZRPPJDN-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 100-52-7
ChemSpider 235
PubChem 240
Reaxys 471223
Gmelin 17169
ChEMBL CHEMBL15972
ZVG 13380
EC zenbakia 202-860-4
ECHA 100.002.601
CosIng 74599
RxNorm 1314334
Human Metabolome Database HMDB0006115
KNApSAcK C00034452
UNII TA269SD04T
NDF-RT N0000022942
KEGG D02314 eta C00193
PDB Ligand HBX

Bentzaldehidoa edo aldehido bentzoikoa (C6H5CHO) formulako konposatu organikoa da. Eraztun bentzeniko bati lotuta formilo talde bat du. Aldehido aromatikoetan sinpleena da[1].

Usain gozoko likido kolorge edo horixka da, 179 °C-an irakiten duena eta −56 °C-an urtzen dena. Almendra mingotsean eratzen da. Tindagaien eta lurrinen ekoizpenean, sintesi kimikoko bitartekari gisa eta disolbatzaile gisa erabiltzen da.

Produkzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bentzaldehidoa ekoizteko bide nagusiak toluenoaren klorazioa edo oxidazioa dira. Beste bide batzuk ere garatu dira, hala nola, alkohol bentzilikoaren oxidazio partziala edo bentzenoaren karbonilazioa[2].

Erreakzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bentzaldehidoa azido bentzoikora oxida daiteke. Autooxidazioa ere gertatzen zaio giro-tenperatura airearen presentzian eta laborategiko laginetan ezpurutasunetako bat izaten da azido bentzoikoa[3].

Bentzaldehidoa hidrogenatzean alkohol bentzilikoa lortzen da.

Bentzadehidoa potasio zianuroz ingurune alkoholikoan erreakzionarazten denean bentzoina sintetizatzen da.

Ingurune oso alkalinoetan Canizzaroren erreakzioa pairatzen du; aldehidoaren molekula bat alkohol bentzilikora erreduzitzen da eta, aldi berean, beste bat azido bentzoikora oxidatzen da.

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nagusiki bentzaldehidoa elikagaiei eta lurrinei almendren usaina edo zaporea emateko usatzen da[4]. Kosmetikako produktuetan ere baliatzen da.

Industrian konposatu organiko askoren bitartekari moduan erabiltzen da botiketatik plastikoen aditiboetaraino.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus Noiz kontsultatua: 2021-02-09.
  2. (Ingelesez) Brühne, Friedrich; Wright, Elaine. (2000). «Benzaldehyde» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (American Cancer Society) doi:10.1002/14356007.a03_463. ISBN 978-3-527-30673-2. Noiz kontsultatua: 2021-02-09.
  3. (Ingelesez) Sankar, Meenakshisundaram; Nowicka, Ewa; Carter, Emma; Murphy, Damien M.; Knight, David W.; Bethell, Donald; Hutchings, Graham J.. (2014-02-25). «The benzaldehyde oxidation paradox explained by the interception of peroxy radical by benzyl alcohol» Nature Communications 5 (1): 3332. doi:10.1038/ncomms4332. ISSN 2041-1723. Noiz kontsultatua: 2021-02-09.
  4. the editors of America's Test Kitchen. The Cook's illustrated baking book : baking demystified - with 450 recipes from America's most trusted food magazine. ISBN 978-1-936493-78-4. PMC 916085953. Noiz kontsultatua: 2021-02-09.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]