Jump to content

«Txikipedia:Egunkari»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
(Orri berria: «= Egunkari = Jende askok egunkariak irakurtzen ditu gertaera garrantzitsuei buruz informatzeko. Egunkariak, oro har, erregularki argitaratzen dira, egunero, astero edo hilabetero...»)
 
{{Banner|Euskal Herriko egunkariak.png}}
= Egunkari =
[[Fitxategi:Egunkaria 2001-05-24 Everest Pasaban.jpg|500px|thumb|<center>''Euskaldunon Egunkaria'', 1990-2003 bitartean argitaratu zena.]]
Jende askok egunkariak irakurtzen ditu gertaera garrantzitsuei buruz informatzeko. Egunkariak, oro har, erregularki argitaratzen dira, egunero, astero edo hilabetero. XX. mendearen amaieran, Europak egunean 2.600 egunkari baino gehiago inprimatzen zituen eta Asiak 2.500 baino gehiago. Ipar Amerikan 2.200 bat egunkari zeuden, Hego Amerikan 760 baino gehiago eta Afrikan 160 baino gutxiago.
'''Egunkaria''' ('''kazeta''' edo '''periodikoa''' ere deitua) albisteak emateko egunero argitaratzen den argitalpena da.
 
Jende askok egunkariakgertaera irakurtzengarrantzitsuen dituberri gertaerajakiteko garrantzitsueiirakurtzen buruzditu informatzekoegunkariak. Egunkariak, oroOro har, erregularkihalako aldikotasun edo maiztasun batez argitaratzen dira, normalean egunero, asterobaina edobestela ere hilabeterobai. XX. mendearen amaieran, Europak{{Txp|Europa|Europan}} egunean 2.600 egunkari baino gehiago inprimatzen zituenziren eta Asiak{{Txp|Asia|Asian}} 2.500 baino gehiago. {{Txp|Ipar Amerika|Ipar Amerikan}} 2.200 bat egunkari zeuden, {{Txp|Hego Amerika|Hego Amerikan}} 760 baino gehiago eta {{Txp|Afrika|Afrikan}} 160 baino gutxiago.
Egunkari batek tokian tokiko, nazioko eta nazioarteko albisteei buruzko istorioak kontatzen ditu. Egunkari askok zutabeak ere badituzte, eta bertan pertsonek beren iritziak eta gertaeren interpretazioak ematen dituzte. Beste artikulu batzuek entretenimendua, negozioak, bidaiak eta kirolak jorratzen dituzte. Egunkari gehienek badituzte iragarkiak ere.
 
Egunkari batek tokian tokiko, nazioko eta nazioarteko albisteeiberri buruzkoedo istorioakalbisteak kontatzen ditu. Egunkari askok zutabeak ere badituzte, eta bertan pertsonek berenadituen iritziak eta gertaeren interpretazioak ematen dituztedituztenak. Beste artikulu batzuek entretenimendua, negozioak, bidaiak eta kirolak jorratzen dituzte. Egunkari gehienek badituzte iragarkiak ere badituzte.
 
== Nola egiten dira? ==
Pertsona asko behar dira egunkari bat argitaratzeko: editoreek erabakitzen dute zein istorioalbiste idatzijaso behar diren, erreportariek istorioak ikertzen eta idazten dituzte, argazkilariek argazkiak ateratzen dituzte, enpresariek harpidetzak eta publizitatearekin lan egiten dute, besteak beste, eta beste askok egunkaria idaztenosatzen, diseinatzen, inprimatzen, banatzen eta saltzen laguntzen dute.
 
Lehen, garestia izaten zen egunkari bat betetzeko informazio nahikoa biltzea, albiste-zerbitzuak sortu ziren arte. Albiste-zerbitzuek mundu osoko informazioa biltzen dute eta hainbat egunkariri saltzen diete. Associated Press eta Reuters oso albiste-zerbitzu ezagunak dira.
 
== Historia apur bat ==
Inprimaketa asmatu aurretik, testu baten kopia bakoitza eskuz idatzi behar izaten zen. Prozesu hori garestia izaten zen eta denbora asko behar zuen. XV. mendearen erdialdean, {{Txp|Johannes Gutenberg|Johannes Gutenbergek}} inprimatzeko{{Txp|Inprimatzeko makina}} asmatu zuen, paperezkoprozesua hitzakbizkortzea inprimatzeaeta merketzea ahalbidetu zuena. Une horretatik aurrera, Europan argitaratu ziren albisteei buruzko buletinak eta panfletoak. XVII. mendean, gaur egungo egunkarien antzekoak hasi ziren Europan eta {{Txp|Japonia|Japonian}} agertzen. {{Txp|Estatu Batuak|Estatu Batuetako}} lehen egunkari erregularra 1704an agertu zen.
 
1791n, Estatu Batuetako {{Txp|Konstituzio|Konstituzioari}} egindako Lehen Zuzenketak {{Txp|prentsa -askatasun|prentsa-askatasuna}} bermatu zuen. Hala ere, herrialde batzuek egunkariak debekatzen dituzte oraindik, edota ez diete {{Txp|gobernu|gobernua}} kritikatzen duten istorioakartikuluak argitaratzen uzten.
 
XX. mendean, {{Txp|ordenagailu|ordenagailuen}} asmakuntzak egunkarien negozioa izugarri aldatu zuen. Gaur egun, idazleek berehala bidaltzen dizkiete istorioakartikuluak editoreei posta elektronikoaren bidez. Editoreek eta diseinatzaileek erraz aldatzen dituzte artikuluentestuen edukia eta itxura, ordenagailuak erabiliz. Eta mendearen amaieran, jende asko {{Txp|Internet|Interneten}} hasi zen egunkarietako artikuluak irakurtzen, paperezko kopia batean irakurri beharrean.
1791n, Estatu Batuetako Konstituzioari egindako Lehen Zuzenketak prentsa askatasuna bermatu zuen. Hala ere, herrialde batzuek egunkariak debekatzen dituzte oraindik edota ez diete gobernua kritikatzen duten istorioak argitaratzen uzten.
 
[[Kategoria:Txikipedia]]
XX. mendean, ordenagailuen asmakuntzak egunkarien negozioa izugarri aldatu zuen. Gaur egun, idazleek berehala bidaltzen dizkiete istorioak editoreei posta elektronikoaren bidez. Editoreek eta diseinatzaileek erraz aldatzen dituzte artikuluen edukia eta itxura, ordenagailuak erabiliz. Eta mendearen amaieran, jende asko Interneten hasi zen egunkarietako artikuluak irakurtzen, paperezko kopia batean irakurri beharrean.
[[Kategoria:Txikipedia:Gizartea]]