Fez el Bali

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Fezko medina1
World Heritage Logo global.svg UNESCOren gizateriaren ondarea
Fes Bab Bou Jeloud 2011.jpg

Bab Bou Jeloud atea

Mota Kulturala
Irizpideak ii, v
Erreferentzia 170
Kokalekua  Maroko
Eskualdea2 Arabiar Herrialdeak
Koordenatuak 34° 03′ 40″ N, 04° 58′ 40″ W / 34.06111°N,4.97778°W / 34.06111; -4.97778Koordenatuak: 34° 03′ 40″ N, 04° 58′ 40″ W / 34.06111°N,4.97778°W / 34.06111; -4.97778
Izen ematea 1981 (V. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Fez el Bali (arabieraz: فاس البالي‎, euskaraz: "Fez Zaharra") Fezko medina edo hirigune harresitua da, Marokon. Idrisidar leinuaren hiriburua izateko eratu zuten 789 eta 808 artean. Fez el Bali, guztira 156.000 biztanle dituena, munduko oinezkoen alderdirik handiena da.[1]

UNESCOk 1981ean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.[2]. Fez el Bali, Fez Jdid eta frantziar auzo berria Fez hiriko hiru barrutiak dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Idrisi I.a Marokokoak inperioa eskuratu berritan Fez ibaiaren eskumako ertzean herri berri bat sortzea erabaki zuen 789 urtean. Hasierako biztanleak Kordobatik ihesean zetozen errefuxiatuak izan ziren[3]. Bere seme Idrisi II.ak bere hiriburua eraiki zuen ibaiaren beste aldean 809 urtean. Oraingoan Kairuanetik (Tunisia) etorritako errefuxiatuek populatu zuten[3].

Ibaia estua bazen ere hiri bakoitzak bere garapena izan zuen harik eta XI mendean almorabideek bateratu zituzten arte. Errefuxiatuek Fezera ekarritako onuren adierazgarri Al Qarawiyyin Unibertsitatea da, munduko unibertsitate zaharrena kontsideratua eta Kairuanetik etorritako tunisiar batek sortua, 859 urtean. Almorabideek ordea hiriburu berria eraiki zuten, Marrakex.

Almohadeen garaian merkatal herri handia bihurtu zen eta munduko handiena izatera ere iritsi zen une batez[4]. 1276 urtean Mariniek Fezen berrezarri zuten hiriburua eta honek abiarazi zuen Fez el Baliren garai aberatsena. Garai hartakoak dira hiriko eraikin nagusiak. Harresietatik kanpora hiri berria hasi zen sortzen eta Fes Jdid izena hartu zuen.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. www.mnn.com
  2. UNESCOren webgunea
  3. a b   «History of Fes» www.macalester.edu . Noiz kontsultatua: 2018-09-30 .
  4. (Ingelesez)  The Report: Morocco 2009 Oxford Business Group ISBN 9781907065071 . Noiz kontsultatua: 2018-09-30 .