Liberiako Bigarren Gerra Zibila

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Liberiako Bigarren Gerra Zibila
Fighting in Monrovia(10-06-2013 12-44).png
Liberiar gobernuaren aldeko soldaduak borrokan, Monrovian.
Data 1999ko apirilaren 21
2003ko abuztuaren 18
(4 urte, 3 hilabete eta 28 egun)
Lekua Liberia
Emaitza LURD-MODELen garaipena
Taylor Nigerian atzerriratua
Liberian iragate-gobernu bat eratu zen
Nazio Batuen misio bat martxan jarri zen Liberian
Gudulariak
Gobernuaren alde
Flag of Liberia.svg AFL[1]
Sl RUF.png RUF[2]
Flag of Guinea.svg RFDG[3]
Matxinoak
Flag of Liberia.svg LURD[4]
Flag of Liberia.svg MODEL[5]
Flag of Sierra Leone.svg Sierra Leona
Flag of Guinea.svg Ginea
Laguntza
Flag of the United States.svg AEB
Flag of the United Kingdom.svg Erresuma Batua
Buruzagiak
Flag of Liberia.svg Charles Taylor Flag of Liberia.svg Sekou Conneh
Flag of Liberia.svg Thomas Nimely
Indarra
Sl RUF.png RUF
1.250-1.500 (2002)
Flag of Liberia.svg AFL
15.000 (2000-01)
Flag of Guinea.svg RFDG
1.800 (2000-01)
Flag of Liberia.svg LURD:
8.000 (2000-01)
5.000 (2003)
Flag of Liberia.svg MODEL:
5.000 (2000-01)
Flag of Guinea.svg Ginea (miliziak):
9.000 (2000-1)

Liberiako Bigarren Gerra Zibila 1999an hasi zen, bere herrialde bizilagun Gineak babestutako matxino talde batek, Sekou Connehen LURDek, Liberiaren iparraldea konkistatu zuenean.

Garapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1997an, Liberiako herriak Charles Taylor bere lehendakari gisa hautatu zuen, gizon hau herrialde honetako hiriburura, Monroviara, indarrez sartu ondoren. 1990eko hamarkadan zehar manifestatutako ondoez inplizitua nabarmena zen, ondoez hau herrialdearen ekonomia ahularen beherakadek eta arma eramangarrien trukeko egur zein diamanteen salmentek eragina zen.

Taylor lehendakari gisa hautatua izan zen hauteskundeak ospatu ondoren, gudularien desmobilizatzea eta herrialdea baketzea lortu zen. Hala ere, beste buruzagi batzuk herrialdea uztera behartuak izan ziren eta garai bateko ULIMOren indarrak, LURD izenarekin eraberrituak, Lofa eskualdean borrokatzen hasi ziren, gobernua ezegonkortzeko eta diamante zelaiak menderatzeko helburuarekin. Indar armatu hauek gerra zibilaren hasiera eragin zuten. Aipatzekoa da, gerrak iraun zuen urteetan zehar, jarduera ekonomiko formalak eten egin zirela.

2003. urtearen hasieran, herrialdearen hegoaldean beste matxino talde bat sortu zen, Thomas Nimelyren agindupeko MODEL talde-armatua. Charles Taylorren gobernuak, urte horretako ekaina uztaila bitartean, Liberiako lurralde osoaren heren bat baino ez zuen menderatzen.

Urte horretako uztailaren 14 eta abuztuaren 18 bitartean, LURDek gobernuaren mende zegoen herrialdearen hiriburua, Monrovia, setiatu zuen. Gudu honek mila zibil baino gehiago hil zituen eta nazioarteko indarrak gudulariak gelditzeko eta bake prozesu bat hasteko iritsi ziren arte iraun zuen.[6]

Gerra 2003ko urrian amaitu zen, Nazio Batuek eta estatubatuar indar militarrek matxinoek Monrovia hiriari eginiko erasoa gelditu ondoren (urte horretako uztailaren 14tik abuztuaren 18 bitartean) eta Charles Taylor lehendakaria Nigeriara atzerriratutakoan. 2005ean hauteskunde demokratikoak ospatu ziren, 1980. urtetik ezin izan ziren halako hauteskunderik egin. Lehendakari berriari, Ellen Johnson-Sirleafi, 2004ko urtarrilean aitortu zitzaion esandako kargua, hortik aurrera, Liberiako Iragate-Gobernuak bere boterea galdu zuen.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Ingelesez: Armed Forces of Liberia
  2. Ingelesez: Revolutionary United Front
  3. Frantsesez: Rassemblement des forces démocratiques de Guinée
  4. Ingelesez: Liberians United for Reconciliation and Democracy, mandinkarrez osatua
  5. Ingelesez: Movement for Democracy in Liberia, krahnek osatua
  6. Rebels Lift Siege of Starving Monrovia - General News - redOrbit. 2003ko abuztuaren 14.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]