Edukira joan

Mâcon

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mâcon
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Saona eta Loira
BarrutiMâconeko barrutia
AlkateaJean-Patrick Courtois
Izen ofizialaMâcon
Posta kodea71000
Geografia
Koordenatuak46°18′24″N 4°49′55″E / 46.3067°N 4.8319°E / 46.3067; 4.8319
Mapa
Azalera27,04 km²
Altitudea175 m, 167 m, 347 m eta 210 m
MugakideakGrièges, Replonges, Saint-Laurent-sur-Saône, Vésines, Charbonnières, Charnay-lès-Mâcon, Fuissé, Hurigny, Laizé, Saint-Martin-Belle-Roche, Sancé, Varennes-lès-Mâcon eta Vinzelles
Demografia
Biztanleria35.177 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 18.067 (%52) (%48) 16.701 alt_right
Dentsitatea1.301 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakEger, Neustadt an der Weinstraße, Crewe, Overijse, Lecco, Santo Tirso, Pori, Macon, Alcázar de San Juan eta Hammana (en) Itzuli
macon.fr

Mâcon[1] (frantsesez mɑ.kɔ̃ ahoskatua) Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2007an 33.865 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Grièges, Replonges, Saint-Laurent-sur-Saône, Vésines, Charbonnières, Charnay-lès-Mâcon, Fuissé, Hurigny, Laizé, Saint-Martin-Belle-Roche, Sancé, Varennes-lès-Mâcon eta Vinzelles.

Mapa
Mâcon eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MâconMâcon
Població amb 1850 habitants (2000)Sancé (4,0 km)
Població amb 3167 habitants (2000)Replonges (4,1 km)
Població amb 1676 habitants (2000)Crottet (5,4 km)
Població amb 3110 habitants (2000)Feillens (5,5 km)
Població amb 1751 habitants (2000)Grièges (5,6 km)
Població amb 1768 habitants (2000)Hurigny (5,7 km)

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[2]

BiztanleriaUrtea10.00015.00020.00025.00030.00035.00040.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 16.701 gizon, 18.067 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.16
 
95+
 
0.72
0.71
 
90-94
 
1.91
1.45
 
85-89
 
2.80
2.65
 
80-84
 
3.49
3.65
 
75-79
 
4.40
4.77
 
70-74
 
6.11
4.47
 
65-69
 
5.70
5.17
 
60-64
 
5.44
6.63
 
55-59
 
5.92
5.17
 
50-54
 
5.46
6.80
 
45-49
 
6.14
5.59
 
40-44
 
5.18
6.55
 
35-39
 
6.07
5.60
 
30-34
 
5.71
6.95
 
25-29
 
6.49
6.77
 
20-24
 
5.54
6.66
 
15-19
 
5.46
6.66
 
10-14
 
5.50
7.01
 
5-9
 
6.12
6.57
 
0-4
 
5.85
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[3].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Mâcon udalerrian 34.218 biztanle zeuden eta 17.173 elkarbizitza unitate[oh 1], hau da, 1,99 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 50,0), Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[4]

34.218biztanle
17.173elkarbizitza-unitate
1,99lagun elkarbizitza-unitateko
8.351familia
Udalerria
% 19
% 20
% 10
% 50
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 8.351 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (3.400). Guraso bakarreko 1.694 familietatik 1.389etan ama zen guraso bakarra. 3.933 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.658k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.487k bi, eta 1.273k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 3.257 bikoteetatik 333tan (% 10,2) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[4]

3.400
3.257
1.694
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean3.933
Seme-alaba bat1.658
Bi seme-alaba1.487
Hiru seme-alaba877
Lau edo gehiago396

15 urte edo gehiago zituzten 28.663 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 18,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 47,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 60,0). 80 urte edo gehiagoko 2.586 biztanleetatik 2.214 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 372 kolektibitateren batean.[4]

Bakarrik bizi da
15-24% 18
25-39% 27
40-54% 24
55-64% 36
65-79% 37
80 +% 47
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 56
40-54% 60
55-64% 55
65-79% 57
80 +% 39

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 12,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,8 izatezko bikotean eta % 4,0 PACS bidez lotuta). % 32,5 ezkongabeak ziren, % 7,8 alargunak eta % 9,2 dibortziatuak.[4]

Ezkonduta% 37,8
Ezkongabea% 32,5
Dibortziatuta% 9,2
Izatezko bikotean% 8,8
Alarguna% 7,8
PACS bidez lotuta% 4,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,6), eskulangileak (% 21,2), enplegatuak (% 16,4), erdi-mailako lanbideak (% 12,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,6) Saona eta Loira departamenduko batez bestekoaren (% 37,8) azpitik dago. 32 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).[4]

Udalerria
% 9
% 13
% 16
% 21
% 30
Saona eta Loira
% 13
% 14
% 17
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 19.448 etxebizitza zeuden. Horietatik 17.230 egoitza nagusi ziren, 634 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.585 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (15.000), etxeak baino gehiago (4.338). Egoitza nagusietatik 6.365 beren jabearen bizilekuak ziren, 10.650 alokairuan zeuden, 5.852 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 215 doan lagata.[5]

19.448etxebizitza
17.230egoitza nagusi
4.338etxe
15.000apartamentu

Etxebizitza multzoa

17.230
1.585
Egoitza nagusia (17.230)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (634)Hutsik (1.585)

Etxe mota

4.338
15.000
Etxea (4.338)Apartamentua (15.000)

Jabetza egoera

6.365
10.650
5.852
Jabeak (6.365)Alokairuan (10.650)HLM (5.852)Doan lagata (215)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (5.791).[5]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik1.443
1919-19451.163
1946-19705.791
1971-19905.489
1991-20051.673
2006-20201.490

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (4.769). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (12.856 etxebizitzatan). 8.153 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 9.720 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 3.823tan bi edo gehiago.[5]

Gela kopurua

1 gela1.128
2 gela2.767
3 gela4.745
4 gela4.769
5 gela edo gehiago3.821

Berogailu mota

12.856
3.389
Gas sarea (12.856)Fuel-olioa (390)Elektrizitatea (3.389)Gas botila (52)Bestelakoak (543)

Aparkalekua eta ibilgailuak

8.153aparkalekua
9.720ibilgailu 1
3.823ibilgailu 2+

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Mâcon (1981–2010))    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 17.8 20.3 24.5 29.8 32.8 37.2 39.2 39.8 35.2 28.4 23.1 19.3 39.8
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 5.5 7.6 12.3 15.7 20.1 23.9 26.6 26.2 21.9 16.5 9.9 6.1 16.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 0.0 0.6 3.4 5.9 10.1 13.4 15.5 14.9 11.5 8.3 3.6 1.0 7.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -21.2 -21.4 -10.2 -4.1 -1.8 3.7 5.9 5.8 1.0 -4.8 -8.7 -16.2 -21.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 59.0 52.5 48.7 74.6 88.1 75.5 70.9 71.7 79.5 85.5 83.8 69.5 859.3
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 10.3 8.8 8.9 10.1 10.9 8.9 8.2 8.2 8.1 10.4 10.5 10.7 113.9
Eguzki orduak 61.9 91.5 154.9 182.0 212.9 245.3 267.7 242.4 185.6 116.9 70.3 50.5 1881.9
Hezetasuna (%) 88 84 77 74 75 73 71 74 80 86 88 89 79.9
Iturria (1): Météo France[6][7]
Iturria (2): Infoclimat.fr (hezetasuna, 1961–1990)[8]
Ikuspegia Saint-Laurent-sur-Saône udalerritik, Saône ibaiaren beste aldean

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 21.738 ziren, horien artean 15.913 aktiboak ziren eta 5.825 inaktiboak ziren. 15.913 pertsona aktiboetatik 13.672 lanean zeuden (7.009 gizon eta 6.663 emakume) eta 2.241 langabezian zeuden (1.088 gizon eta 1.153 emakume). 5.825 pertsona inaktiboetatik 1.824 erretiraturik zeuden, 1.801 ikasten zeuden eta 2.200 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[9]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Mâcon udalerrian 15.567 unitate fiskal zeuden, 32.542 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.908 euro zen.[10]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 2.439 komertzioetatik, 33 erauzte enpresak ziren, 39 janari enpresak ziren, 8 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 90 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 183 eraikuntza enpresak ziren, 665 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 86 garraio enpresak ziren, 198 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 50 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 155 finantziazio enpresak ziren, 111 higiezinen enpresak ziren, 324 zerbitzu enpresak ziren, 316 administrazio publikoko enpresak ziren eta 180 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 518 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 4 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 6 posta bulegoak, 29 banku bulegoak, 4 funerariak, 32 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 6 ibilgailuen alokairu bulegoak, 8 autoeskolak, 44 igeltseroak, 38 margolariak, 19 zurginak, 20 iturginak, 16 argiketariak, 16 eraikuntza enpresak, 56 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 15 aldi baterako lan enpresak, 132 jatetxeak, 36 higiezinen agentziak, 9 tintoreriak eta 17 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 294 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 6 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 5 120 m2 baino gehiagoko dendak, 11 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 28 okindegiak, 12 harategiak, 3 kongelatu-dendak, 1 arraindegi zen, 21 liburu dendak, 90 arropa dendak, 17 etxerako tresna dendak, 12 zapata-dendak, 10 elektrotresna dendak, 12 altzari dendak, 9 kirol-dendak, 5 lur eta paretak apaintzeko dendak, 6 drogeria, 13 lurrin-dendak, 12 bitxi-dendak eta 15 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Mâcon udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 550 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 9 osasun-zentro, 17 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 14 haur-eskola, inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 , 13 lehen-hezkuntzako eskola eta 2 inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Mâcon udalerrian 6 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 5 hezkuntza orokorreko lizeo eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.697 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 3.107 eta lizeo teknologikoetan 503.

Mâcon udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.3 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 2 Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitateak ziren eta 1 unibertsitate-insituto bat zen.

Herritar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Mâcon&oldid=11182686"(e)tik eskuratuta