Moncton

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Moncton
 Kanada
Moncton Montage b.png
Administrazioa
Herrialdea Kanada
Probintzia Brunswick Berria
County of New BrunswickWestmorland County
Posta kodea E1A-E1G
Geografia
Koordenatuak 46° 05′ 36″ N, 64° 46′ 30″ W / 46.093333°N,64.775°W / 46.093333; -64.775Koordenatuak: 46° 05′ 36″ N, 64° 46′ 30″ W / 46.093333°N,64.775°W / 46.093333; -64.775
Moncton hemen kokatua: Kanada
Moncton
Moncton
Moncton (Kanada)
Azalera 141.2 km²
Mugakideak Ammon, New Brunswick Itzuli eta Dieppe Itzuli
Demografia
Biztanleria 71.889 bizt. (2016)
Dentsitatea 509,13 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera 1766
Ordu eremua Atlantic Time Zone Itzuli
Hiri senidetuak Reșița Itzuli eta Galway
www.moncton.org

Moncton (ingelesez ˈmʌŋktən eta frantsesez mɔŋktœn ahoskatua) Kanadako Brunswick Berriko probintziako hiririk handiena da. Petitcodiac ibaiaren haranean kokatuta, Moncton Kanadako ekialdeko itsas probintzien erdigune geografikoan dago. Hiriak "Hub City" ezizena eskuratu du eskualdean duen kokapen zentralarengatik eta itsasoko probintzietara tren eta lur garraiorako gune gisa.

2016an, hiriak 71.889 biztanle zituen eta 142 kilometro koadroko azalera . Moncton eskualde metropolitarrak 144.810 biztanle ditu, Brunswick Berria hiririk handiena eta itsas probintzietako bigarren hiririk handiena bihurtuz. Metropoli-eskualdeak ondoko Dieppe hiria eta Riverview hiria hartzen ditu, bai eta Westmorland eta Albert konderrietako inguruko eremuak ere.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Moncton eremua 1733an ezarri zen lehen aldiz, baina Moncton 1766an sortu zen Pennsylvania estatuko etorkin holandarren etorrerarekin, baina bereziki Filadelfia hiritik. Hasiera batean nekazal kokaleku bezala ezarria, Moncton ez zen 1855 arte gehitu. Robert Monckton teniente koronelak izendatu zuen hiria. 1840ko hamarkadaren erdialdean ontzigintzaren eta zurgintzaren industria garrantzitsu bat garatu zen komunitatean, 1855ean udalerria gizabidez sartzea ahalbidetu zuena, baina 1860ko hamarkadan ontzigintzaren ekonomia erori egin zen, eta, horren ondorioz, hiriak bere karta zibikoa galdu zuen 1862an. Monctonek 1875ean berreskuratu zuen bere gutuna, komunitateko ekonomia suspertu ondoren, batez ere tren-industria gero eta handiago baten ondorioz. 1871n, Kanadako Intercolonial Railroadek Moncton aukeratu zuen bere egoitza bezala, eta Moncton trenbide hiri bat izaten jarraitu zuen mende bat baino gehiagoz, 1980ko hamarkadaren amaieran Canadian National Railwayko (CNR) lokomotor lategiak itxi ziren arte. Nahiz eta Monctoneko ekonomia birritan traumatizatua izan (1860ko hamarkadan ontzigintzaren industriaren kolapsoagatik eta 1980ko hamarkadan CNRko lokomotora-lantegien itxieragatik), hiria, bi kasuetan, biziki suspertu ahal izan zen. Gaur egun, hiriaren ekonomia egonkorra eta askotarikoa da, garraio, banaketa, txikizkako merkataritza eta merkataritzako ondare tradizionalean oinarritzen da nagusiki, eta hezkuntzaren, osasunaren, finantzen, informazioaren teknologiaren eta aseguruen sektoreetako sendotasunak osatzen du. Monctonen ekonomiaren sendotasunak aitorpen nazionala jaso du, eta bertako langabezia tasa herrialdeko batez bestekoaren azpitik dago etengabe.

Hizkuntzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frantsesa da ama hizkuntza (% 33,0) eta ingelesa (% 63,1). Ama-hizkuntza bi dituzte (% 1,1) eta alofonoak dira (% 2,8). Bi hizkuntza ofizialak (frantsesa eta ingelesa) biztanleen %48,1ek ulertzen dituzte, eta %48,4 ingeles elebakarrak dira, %3,4 frantses elebakarrak dira, eta %0,1ek ez dute ez ingelesa ez frantsesa ezagutzen.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Moncton, 1981−2010 bataz bestekoak, muturrekoak 1881−egun)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 17.2 18.0 26.1 29.0 34.5 34.4 36.1 37.8 35.0 28.3 23.0 18.3 37.8
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -3.2 -1.7 2.7 9.0 16.5 21.9 25.3 24.7 20.0 13.2 6.4 -0.1 11.2
Batez besteko tenperatura (ºC) −8.2 −7.0 -2.3 4.2 10.7 16.0 19.5 19.0 14.5 8.3 2.5 -4.3 6.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -13.1 -12.2 -7.2 -0.7 4.9 10.0 13.7 13.2 8.9 3.3 -1.5 -8.4 0.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -36.7 -37.8 -31.7 -17.8 -7.2 -3.9 0.0 -1.1 -6.1 -9.4 -21.1 -34.4 -37.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 97.7 84.0 105.9 92.0 101.7 88.0 84.8 76.6 93.7 105.9 93.8 100.0 1124.0
Euria (mm) 30.3 30.2 47.4 63.4 96.8 88.0 84.8 76.6 93.7 104.6 77.1 49.1 842.0
Prezipitazio egunak (≥ 0.2 mm) 14.6 11.8 13.6 14.2 14.8 13.4 12.5 10.9 11.4 13.1 15.3 15.3 160.8
Euri egunak (≥ 0.2 mm) 4.8 4.3 7.0 11.3 14.6 13.4 12.5 10.9 11.4 12.9 12.6 7.1 122.8
Elur egunak (≥ 0.2 cm) 11.7 9.1 8.7 5.2 0.75 0.0 0.0 0.0 0.0 0.36 4.3 10.1 50.1
Iturria: Environment Canada[1][2][3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) Environment Canada Moncton, NB Canadian Climate Normals 1981–2010.
  2. (Ingelesez) Environment Canada Daily Data Report for September 2010 Canadian Climate Data.
  3. (Ingelesez) Environment Canada Daily Data report for March 2012 Canadian Climate Data.