Tivoli

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Tivoli
Tivoli
Italiako udalerria
Tivoli Villa d'Este 2013 0920.JPG
Flag of Tivoli.svg Blason it ville Tivoli.svg
Administrazioa
Herrialdea Italia
Eskualdea Lazio
ProbintziaErromako probintzia
Izen ofiziala Tivoli
Jatorrizko izena Tivoli
Posta kodea 00010, 00011 eta 00019
ISTAT kodea 058104
Geografia
Koordenatuak 41° 58′ 00″ N, 12° 48′ 00″ E / 41.966666666667°N,12.8°E / 41.966666666667; 12.8Koordenatuak: 41° 58′ 00″ N, 12° 48′ 00″ E / 41.966666666667°N,12.8°E / 41.966666666667; 12.8
Tivoli hemen kokatua: Italia
Tivoli
Tivoli
Tivoli (Italia)
Map of comune of Tivoli (province of Rome, region Lazio, Italy).svg
Azalera 68.65 km²
Altuera 235 m
Mugakideak Castel Madama, Guidonia Montecelio, Erroma, San Gregorio da Sassola, Vicovaro, Marcellina eta San Polo dei Cavalieri
Demografia
Biztanleria 56.603 bizt. (2017-01-01)
Dentsitatea 824,52 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia 0774
Ordu eremua UTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuak Focșani
Katastro kodea L182
Sailkapen sismikoa 2B  
Matrikula ROMA
www.comune.tivoli.rm.it

Tivoli (italieraz ˈtiːvoli ahoskatua) Erromako probintziako hiria da, Italian.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lazio eskualdean dago, Erromaren ipar-ekialdean. Aniene ibaiaren ezkerraldeko ibaiertzean kokatuta dago Tivoli, Tiburtino mendien mendebaldeko hegalean.

Tivolik honako udalerri hauekin egiten du muga:

Castel Madama
Guidonia Montecelio
Erroma
San Gregorio da Sassola
Vicovaro
Marcellina
San Polo dei Cavalieri

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima mediterraneoa du, Erromakoa baino goxoago: neguak hezeak eta hotzak dira, eta udak, epel eta lehorrak. Urteko batez besteko gehieneko tenperatura 20,6 °C da, eta gutxienekoa, 11,6 °C.

Datu klimatikoak (Tivoli)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 12 14 16 19 24 28 32 31 28 23 17 13 21
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2 3 5 7 10 14 16 17 14 10 6 3 9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 74 74 61 66 56 43 28 46 71 89 104 86 798
Iturria: Intellicast[1]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erromatarren garaian, Tibur zuen izena, eta hiri ederra zen. Erromatik hurbil zegoen (30 bat km-ra), eta paisaia malkartsu, baso eta ur-jauzi freskoak zituen, hiriburu zikin eta jendetsuaren aldean. Hori dela eta, Erromatar Inperioaren garaian, uda pasatzeko leku bihurtu zen erromatar ahaltsuentzat. Hadriano enperadoreak udako etxea eraiki zuen Tivolin II. mende hasieran, Villa Adriana deritzona. Tivolin etxea zuten, halaber, Zenobia erreginak (tronutik kendu ondoren) eta Kinto Horazio Flako poetak.

Garai hartan, trabertinoa erauzteari esker aberastu zen hiria, erromatar jauregi eta monumentuak eraikitzeko erabiltzen zuten harriari esker. Horrez gain, ur termalek sona handia zuten, eta bainuak hartzera joaten zen jende asko.

Errenazimentutik XIX. mendera arte, Tivoli bizileku hartu zuten aita santu eta kardinal zenbaitek Villa d'Este eraikiarazi zuten, garai hartako ur-lorategien adibide eta eredu ederrenetakoa.

UNESCOk gizateriaren ondare izendatu zituen Villa Adriana eta Villa d'Este 1999an eta 2001ean, hurrenez hurren.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tivoli Aldatu lotura Wikidatan