Tivoli

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Tivoli
Italiako udalerria
Canopus vanaf serapium.jpg
Blason it ville Tivoli.svg
Administrazioa
Estatua  Italia
Eskualdea  Lazio
Probintzia Erromako probintzia
Postakodea 00010, 00011, 00019
ISTAT kodea 058104
Geografia
Koordenatuak 41° 58′ 00″ N, 12° 48′ 00″ E / 41.966666666667°N,12.8°E / 41.966666666667; 12.8Koordenatuak: 41° 58′ 00″ N, 12° 48′ 00″ E / 41.966666666667°N,12.8°E / 41.966666666667; 12.8
Map of comune of Tivoli (province of Rome, region Lazio, Italy).svg
Tivoli hemen kokatua: Italia
Tivoli
Tivoli
Garaiera 235±1 Metro m.
Eremua 68,65 km²
Demografia
Biztanleria 52.910 biztanle
Dentsitatea 770,72 bizt/km²
Bestelako informazioa
Katastro kodea L182
Telefono aurrizkia 0774
Sailkapen sismikoa 2B  
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Tivoli (italieraz ˈtiːvoli ahoskatua) Erromako probintziako hiria da, Italian.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lazio eskualdean dago, Erromaren ipar-ekialdean. Aniene ibaiaren ezkerraldeko ibaiertzean kokatuta dago Tivoli, Tiburtino mendien mendebaldeko hegalean.

Tivolik honako udalerri hauekin egiten du muga:

Castel Madama
Guidonia Montecelio
Erroma
San Gregorio da Sassola
Vicovaro
Marcellina
San Polo dei Cavalieri

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima mediterraneoa du, Erromakoa baino goxoago: neguak hezeak eta hotzak dira, eta udak, epel eta lehorrak. Urteko batez besteko gehieneko tenperatura 20,6 °C da, eta gutxienekoa, 11,6 °C.

Datu klimatikoak (Tivoli)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 12 14 16 19 24 28 32 31 28 23 17 13 21
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2 3 5 7 10 14 16 17 14 10 6 3 9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 74 74 61 66 56 43 28 46 71 89 104 86 798
Iturria: Intellicast[1]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erromatarren garaian, Tibur zuen izena, eta hiri ederra zen. Erromatik hurbil zegoen (30 bat km-ra), eta paisaia malkartsu, baso eta ur-jauzi freskoak zituen, hiriburu zikin eta jendetsuaren aldean. Hori dela eta, Erromatar Inperioaren garaian, uda pasatzeko leku bihurtu zen erromatar ahaltsuentzat. Hadriano enperadoreak udako etxea eraiki zuen Tivolin II. mende hasieran, Villa Adriana deritzona. Tivolin etxea zuten, halaber, Zenobia erreginak (tronutik kendu ondoren) eta Kinto Horazio Flako poetak.

Garai hartan, trabertinoa erauzteari esker aberastu zen hiria, erromatar jauregi eta monumentuak eraikitzeko erabiltzen zuten harriari esker. Horrez gain, ur termalek sona handia zuten, eta bainuak hartzera joaten zen jende asko.

Errenazimentutik XIX. mendera arte, Tivoli bizileku hartu zuten aita santu eta kardinal zenbaitek Villa d'Este eraikiarazi zuten, garai hartako ur-lorategien adibide eta eredu ederrenetakoa.

UNESCOk gizateriaren ondare izendatu zituen Villa Adriana eta Villa d'Este 1999an eta 2001ean, hurrenez hurren.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tivoli Aldatu lotura Wikidatan