Tivoli
| Tivoli Tivoli | |||
|---|---|---|---|
| Italiako udalerria | |||
 | |||
| |||
| Administrazioa | |||
| Herrialdea |  Italia | ||
| Italiako eskualdeak |  Lazio | ||
| Italiako hiri metropolitarra | Erromako hiri metropolitarra | ||
| Izen ofiziala | Tivoli | ||
| Jatorrizko izena | Tivoli | ||
| Posta kodea | 00010, 00011 eta 00019 | ||
| ISTAT kodea | 058104 | ||
| Geografia | |||
| Koordenatuak | 41°58′00″N 12°48′00″E / 41.9667°N 12.8°E | ||
 | |||
.svg) | |||
| Azalera | 68,65 km² | ||
| Altitudea | 235 m | ||
| Mugakideak | Castel Madama, Guidonia Montecelio, Erroma, San Gregorio da Sassola, Vicovaro, Marcellina eta San Polo dei Cavalieri | ||
| Demografia | |||
| Biztanleria | 54.916 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||
| Dentsitatea | 800 bizt/km² | ||
| Informazio gehigarria | |||
| Telefono aurrizkia | 0774 | ||
| Hiri senidetuak | Focșani | ||
| Katastro kodea | L182 | ||
| Sailkapen sismikoa | 2B | ||
| Matrikula | ROMA | ||
| comune.tivoli.rm.it | |||
Tivoli (italieraz ˈtiːvoli ahoskatua) Erromako probintziako hiria da, Italian.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Lazio eskualdean dago, Erromaren ipar-ekialdean. Aniene ibaiaren ezkerraldeko ibaiertzean kokatuta dago Tivoli, Tiburtino mendien mendebaldeko hegalean.
Tivolik
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Castel Madama, Guidonia Montecelio, Erroma, San Gregorio da Sassola, Vicovaro, Marcellina eta San Polo dei Cavalieri.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2026 Guztira: 27.396 gizon, 27.925 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Datu hauek ISTAT estatistika gune ofizialetik eskuratu dira[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]ISTATen zentsu iraunkorraren arabera, 2021ean udalerrian 27.092 etxebizitza zeuden: 23.738 (% 87,6) okupatuta eta 3.354 (% 12,4) hutsik edo noizbehinka erabiliak. 2019an, okupatutako etxebizitzen % 76,4 jabetzan zeuden, % 18,6 alokairuan eta % 5 beste titulu batekin.
Erabilera (2021)
Okupatutako etxebizitzen jabetza-erregimena (2019)
2024an 25.286 etxegune (familia) zeuden udalerrian, eta horietatik 9.919 (% 39,2) pertsona bakarrekoak ziren. Etxegune bakoitzeko batez beste 2,2 kide zeuden.
Etxeguneak tamainaren arabera (2024)
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Klima mediterraneoa du, Erromakoa baino goxoago: neguak hezeak eta hotzak dira, eta udak, epel eta lehorrak. Urteko batez besteko gehieneko tenperatura 20,6 °C da, eta gutxienekoa, 11,6 °C.
 Datu klimatikoak (Tivoli)  | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 12 | 14 | 16 | 19 | 24 | 28 | 32 | 31 | 28 | 23 | 17 | 13 | 21 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 2 | 3 | 5 | 7 | 10 | 14 | 16 | 17 | 14 | 10 | 6 | 3 | 9 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 74 | 74 | 61 | 66 | 56 | 43 | 28 | 46 | 71 | 89 | 104 | 86 | 798 |
| Iturria: Intellicast[4] | |||||||||||||
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erromatarren garaian, Tibur zuen izena, eta hiri ederra zen. Erromatik hurbil zegoen (30 bat km-ra), eta paisaia malkartsu, baso eta ur-jauzi freskoak zituen, hiriburu zikin eta jendetsuaren aldean. Hori dela eta, Erromatar Inperioaren garaian, uda pasatzeko leku bihurtu zen erromatar ahaltsuentzat. Hadriano enperadoreak udako etxea eraiki zuen Tivolin II. mende hasieran, Villa Adriana deritzona. Tivolin etxea zuten, halaber, Zenobia erreginak (tronutik kendu ondoren) eta Kinto Horazio Flako poetak.
Garai hartan, trabertinoa erauzteari esker aberastu zen hiria, erromatar jauregi eta monumentuak eraikitzeko erabiltzen zuten harriari esker. Horrez gain, ur termalek sona handia zuten, eta bainuak hartzera joaten zen jende asko.
Errenazimentutik XIX. mendera arte, Tivoli bizileku hartu zuten aita santu eta kardinal zenbaitek Villa d'Este eraikiarazi zuten, garai hartako ur-lorategien adibide eta eredu ederrenetakoa.
UNESCOk gizateriaren ondare izendatu zituen Villa Adriana eta Villa d'Este 1999an eta 2001ean, hurrenez hurren.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991. ISTAT.
- ↑ Popolazione residente per territorio – serie storica. .
- ↑ (Italieraz) «Popolazione residente per età e sesso al 1° gennaio (POSAS)» Istat (kontsulta data: 2026-08-28).
- ↑ Intellicast. Tivoli historic weather averages in Italy. .
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Italieraz) Tivoliko Udalaren webgune ofiziala
- (Gaztelaniaz) Tivoliko kultura, historia eta ekitaldiei buruzko webgunea
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q159605
Multimedia: Tivoli (Italy) / Q159605