Hadriano

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Hadriano
Bust Hadrian Musei Capitolini MC817.jpg
eponymous archon


Tribune of the Plebs


Antzinako Erromako senatari


Erromatar enperadorea

117ko abuztuak 11 - 138ko uztailak 10
Trajano - Antonino Pio
Bizitza
Izen osoa Publius Aelius Hadrianus
Jaiotza Italica76ko urtarrilaren 24a
Herrialdea Antzinako Erroma
 Espainia
Heriotza Baiae138ko uztailaren 10a (62 urte)
Hobiratze lekua Sant'Angelo gaztelua
Heriotza modua berezko heriotza
Familia
Aita Publius Aelius Hadrianus Afer
Ama Paulina
Ezkontidea(k) Vibia Sabina
Bikotea(k) Antinoo
Anai-arrebak
Familia
Leinua Antoniar leinu
Hezkuntza
Hizkuntzak latina
Lanbidea
Lanbidea subiranoa eta politikaria
Sinesmenak
Erlijioa Antzinako Erromako erlijioa

Hadriano[1] (latinez: Publius Aelius Hadrianus Augustus; Italica, Hispania, 76ko urtarrilaren 24a - Baiae, Italia, 138ko uztailaren 10a) erromatar enperadorea izan zen, 117tik hil zen arte.

Estreinako urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Italica hirian, gaur egungo Sevillan, jaio zen Hadriano. Probintziako familia noble batekoa, aristokrata gazteen heziketa jaso zuen. Batik bat grekoa zuen begikoa. Hori zela eta, Graeculus (greziar txikia) goitizena eman zioten.

Domizianoren agintaldian armadan sartu zen. Nerva hil zenean, 98an, Traianori enperadore-izendapenaren berri Hadrianok eman zion. Germanian aritu ondoren, Panonia aldera bidali zuten. Halaber, Atenasko arkonte izendatu zuten, eta Atenaseko hiritartasuna eskuratu zuen.

Daziako gerretan, paper nabarmena jokatu zuen Hadrianok. Partiako gerran, ordea, ez zuen parte-hartze handirik izan. Nolanahi ere, Siriako gobernaria izendatu zuten.

Orduko Traiano larri gaixorik zegoen. Hadriano, oinordeko logikoena bazen ere, oraino ez zuen Traianoren izendapena jaso. Plotina, Traianoren emaztea eta Hadrianoren babeslea, senarra azken egunetan zaintzen ari zela baino ez zuen izendatu Traianok Hadriano oinordekoa.

Boterea ziurtatzen[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hadrianok berehala ziurtatu zuen legioen babesa. Balizko aurkari bat, Lusio Quieto, kanporatu zuen. Siriako armaden buruan, Senatuak izendapen egiaztatu zuen.

Hadriano ez zen segituan Erromara joan. Ekialdeko arazoei konpontzeari ekin zion, batez ere juduen matxinadari. Atiano laguntzailea bidali zuen Erromara. Hor, Lusio Quietok eta beste lau senatariek antolatutako konspirazioa aurkitu zuen Atianok. Senatuari heriotza zigorra eskatu zion. Oposiziorik zein epaiketarik gabe, konspiratzaileak atzemanduta, hil egin zuten.

Hadriano eta armada[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sen militarra bazuen ere, Hadrianoren agintaldian apenas ez zegoen gerrarik. Traianoren konkistak gorabehera, Mesopotamia utzi zuen, defendezina zelakoan. 121ean Partiaren kontrako gerra pizteko zorian egon zen, baina bake negoziazioek arrakasta izan zuten. Bar Kokhbaren judutarren matxinada 132-135 kontrolatu ahal izateko, halere, armada erabili behar izan zuen.

Behin betiko gotorlekuak eraiki zituen Inperioko mugetan, bake politika hori indartuz. Ospetsuenak Britaniakoa (Hadrianoren harresia), Danubiokoak eta Rhinekoak izan ziren.

Armadaren morala goian eta sasoian eusteko, Hadrianok errutina gogorrak ezarri zituen, eta maiz bisitatzen zituen gotorlekuak. Haren txanponetan gerra irudiak bake irudiak bezain sarri agertzen ziren. Bakea indarraren bidez (mehatxuaren bidez ere) zen Hadrianoren leloa.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hadriano Aldatu lotura Wikidatan