Txapel

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau kapelari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Txapela (argipena)».
Txapela

Txapela edo boneta (nafarreraz zapela eta Iparraldean xapela) buruan biltzen den kapela mota bat da. Txikia da eta kaskezurra baino ez du estaltzen, ilearen eta txapelaren barnealdearen artean oso zentimetro gutxi utzita. Ez ditu estaltzen belarriak, ez eta buruaren atzealdea ere.

Europa osoan erabiltzen da, eta gaur egun oso erabilia da armada anitzetan. Euskaldunen artean oso erabilia izan da, eta gaur egun ere askok erabiltzen dute.

Jatorria eta hedapena Euskal Herrira[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rene Cuzacq idazlearen arabera, Bearnoko (Okzitania) herritarrak izan ziren boneta erabiltzen aurrenekoak, XIII. mendearen amaieran[1]. Jatorri propioki euskalduna baztertu egiten dute aditu gehienek. Paco Lizarralde ikertzailearen aburuz, txapela XIX. mendean hasi zen Euskal Herrian erruz erabiltzen, lehen karlistaldiaren ostean: «Jendeak Tomas Zumalakarregiren irudia txapelarekin ikusi zuenean hasi zen indarrez onartzen txapela». Miren Arzalluz adituaren ustez, «Karlistek intentzio guztiarekin hartu zuten txapel gorria sinbolo gisa».

19. mendean emakumezkoen artean ere erabili izan zen Euskal Herrian, eta mende aldaketaren inguruan, abertzaletasunarekin lotzen ere hasi zen, Sabin Arana eta beste batzuek erabili izan zutelarik[1].

Euskal Herriko txapel-lantegiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Txapel Aldatu lotura Wikidatan
  1. a b (Euskaraz)  Berria.eus, «Haizeak ez du eraman», Berria, https://www.berria.eus/paperekoa/1831/038/001/2018-05-08/haizeak_ez_du_eraman.htm. Noiz kontsultatua: 2018-05-08 .