Edukira joan

Urrácal

Urrácal
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Andaluzia
ProbintziaAlmeríako probintzia
AlkateaMaría Isabel Serrano Cañabate
Izen ofizialaUrrácal
Posta kodea04879
INEk ezarritako kodea04096
HerriburuaUrrácal
Geografia
Koordenatuak37°22′20″N 2°19′22″W / 37.3723°N 2.3229°W / 37.3723; -2.3229
Mapa
Azalera25 km²
Altitudea744 m
MugakideakPurchena, Somontín eta Olula del Río
Demografia
Biztanleria340 (2025)
alt_left 173 (%49,7) (%50,3) 175 alt_right
Dentsitatea14 bizt/km²
MatrikulaAL
urracal.es

Urracal (Urrácal gaztelaniaz), Almeriako udalerria da. Azken zentsuaren arabera 340 biztanle zituen.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Purchena, Somontín eta Olula del Río.

Biztanleriaren tamainaUrtea310320330340350360370380200020052010201520202025UrrácalBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 175 gizon, 173 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
1.16
1.14
 
90-94
 
0.58
2.86
 
85-89
 
1.73
3.43
 
80-84
 
3.47
6.86
 
75-79
 
8.09
6.86
 
70-74
 
6.36
12.57
 
65-69
 
9.25
10.86
 
60-64
 
13.87
5.71
 
55-59
 
9.83
6.86
 
50-54
 
8.67
5.14
 
45-49
 
5.20
6.86
 
40-44
 
3.47
4.57
 
35-39
 
5.78
6.86
 
30-34
 
6.94
5.14
 
25-29
 
6.36
6.29
 
20-24
 
2.31
5.14
 
15-19
 
1.73
0.57
 
10-14
 
2.89
1.71
 
5-9
 
1.73
0.57
 
0-4
 
0.58
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 38,8 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 40,4) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 8,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 23 —probintzian % 25,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Almeríako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 38,8Probintzia berean · % 25Erkidegoan · % 4,6Beste erkidegoa · % 8,6Estatutik kanpo · % 23
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 80 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 80)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Erresuma Batua, Ukraina, Nikaragua dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 17,5Europa · % 80Afrika · % 2,5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 332 etxebizitza zeuden: 159 (% 47,9) nagusiak eta 173 (% 52,1) ez-nagusiak.[4]

332etxebizitza
159etxegune

Etxebizitza multzoa Almeríako mapa

159
173
Etxebizitza nagusia (159)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (173)

Guztira 159 etxegune zeuden, eta horietatik 60 (% 37,7) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 160
2 pertsona40
3 pertsona24
4 pertsona26
5 edo gehiago9

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 338 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 29,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,6.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 25,9 zen 2021ean eta % 27,5 2024an; beraz, 1,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 24,1 izatetik % 21,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 25,6 ziren, eta gizonen artean % 29,2; 3,6 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 21,3 eta gizonen % 21,9 ziren.

338biztanle 15 urte edo +, 2024
% 27,5goi-mailako ikasketak+1,6 puntu 2021etik mapa
% 21,6lehen hezkuntza edo gutxiago−2,5 puntu 2021etik mapa
% 21,6
% 29,3
% 21,6
% 27,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 21,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 29,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,6Goi-mailako ikasketak · % 27,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Almeríako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Urrácal, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak93% 27,552% 29,241% 25,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa73% 21,638% 21,335% 21,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)99% 29,349% 27,550% 31,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago73% 21,639% 21,934% 21,3
Guztira338% 100,0178% 100,0160% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Urrácal, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 25,9% 19,6% 30,4% 24,1336
2022% 25,5% 20,1% 30,9% 23,5353
2023% 26,6% 21,2% 30,2% 22,0354
2024% 27,5% 21,6% 29,3% 21,6338
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.796 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 28.901 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (11.543 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 16.064 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 52,6[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,2), beste diru-sarrerak (% 11,1), langabezia-prestazioak (% 2,9), beste prestazioak (% 3,2).

53%
30%
11%
Soldata · % 52,6Pentsioak · % 30,2Langabezia · % 2,9Beste prestazioak · % 3,2Beste sarrerak · % 11,1
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 30,9 da, probintziakoaren (32; Almeríako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,7; Almeríako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Urrácal udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 158 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 46,9; gainerako % 53,1 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 17,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 48,6 zen eta emakumezkoena % 45,0; langabezia-tasa, aldiz, % 17,4 eta % 16,7 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 148 zen 2023ean, 2021eko 123etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 44,6 osatzen dute, eta gizonek % 55,4.

148okupatu, 2023+% 20,3 2021etik
% 44,6emakumeak okupatuen artean
% 46,9jarduera-tasa, 2024
% 17,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 38,9
% 8,0
% 53,1
Okupatuak · % 38,9Langabeak · % 8,0Inaktiboak · % 53,1
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Urrácal, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak131% 38,971% 40,160% 37,5
Langabeak27% 8,015% 8,512% 7,5
Inaktiboak179% 53,191% 51,488% 55,0
Guztira337% 100,0177% 100,0160% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 63,5), industria (% 18,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,8) eta eraikuntza (% 5,4).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Almeríako mapa
% 12,8
% 18,2
% 63,5
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 12,8Industria · % 18,2Eraikuntza · % 5,4Zerbitzuak · % 63,5

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 23,6), eta oinarrizko okupazioak % 19,6.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 58,5 eta emakumeen % 45,5).

% 23,6
% 52,7
% 19,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 23,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 52,7Oinarrizko okupazioak · % 19,6Ez dago jasota · % 4,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Urrácal, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak35% 23,616% 19,519% 28,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak78% 52,748% 58,530% 45,5
Oinarrizko okupazioak29% 19,615% 18,314% 21,2
Ez dago jasota6% 4,13% 3,73% 4,5
Guztira148% 100,082% 100,066% 100,0

Okupatuen % 89,2 besteren konturako langileak dira, eta % 10,8 norberaren konturakoak.[13]

% 10,8
% 89,2
Norberaren kontura · % 10,8Besteren kontura eta beste egoera bat · % 89,2
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Urrácal, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura16% 10,88% 9,88% 12,1
Besteren kontura132% 89,274% 90,258% 87,9
Guztira148% 100,082% 100,066% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 263 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 25 km² denez, NAE lurraldearen % 10,5 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 84,3 arbolak (221 ha, 40 ustiategitan), % 13,8 larre iraunkorrak (36,2 ha, 11 ustiategitan), % 1,9 lur goldagarria (4,9 ha, 15 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,12 ha, 5 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
11%
89%
NAE · 263 ha (% 10,5)Gainerako azalera · 2.237 ha (% 89,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
14%
84%
Lur goldagarria · 4,9 ha (% 1,9)Larre iraunkorrak · 36,2 ha (% 13,8)Arbolak · 221 ha (% 84,3)Baratzeak · 0,12 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 185 gidari zeuden erroldatuta: 112 gizon (% 60,5) eta 73 emakume (% 39,5)[16]. Biztanleen % 53,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 375 ibilgailuk osatzen zuten: 223 turismo, 43 ziklomotor, 34 kamioi, 34 motozikleta eta 29 furgoneta[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 641 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (535) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 9,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,2k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 53,6 diesel zen eta % 45,6 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 0,5). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,9k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
24%
27%
46%
0 etiketa · 3 (% 0,8)ECO · 10 (% 2,7)C etiketa · 89 (% 23,7)B etiketa · 101 (% 26,9)Etiketarik gabe · 172 (% 45,9)
Turismoak, adinaren arabera
9%
13%
18%
39%
20%
< 4 urte · 21 (% 9,4)4–8 urte · 28 (% 12,6)8–15 urte · 41 (% 18,4)15–25 urte · 88 (% 39,5)≥ 25 urte · 45 (% 20,2)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Almería.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Almería.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Almería.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Almería.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Almería.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1611758.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Almería.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Andaluzia
Artikulu hau Andaluziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.