Urrácal
| Urrácal | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Almeríako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | María Isabel Serrano Cañabate | ||||||||||
| Izen ofiziala | Urrácal | ||||||||||
| Posta kodea | 04879 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 04096 | ||||||||||
| Herriburua | Urrácal | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 37°22′20″N 2°19′22″W / 37.3723°N 2.3229°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 25 km² | ||||||||||
| Altitudea | 744 m | ||||||||||
| Mugakideak | Purchena, Somontín eta Olula del Río | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 340 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 14 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | AL | ||||||||||
| urracal.es | |||||||||||
Urracal (Urrácal gaztelaniaz), Almeriako udalerria da. Azken zentsuaren arabera 340 biztanle zituen.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Purchena, Somontín eta Olula del Río.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 175 gizon, 173 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 38,8 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 40,4) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 8,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 23 —probintzian % 25,2—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 80 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 80)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Erresuma Batua, Ukraina, Nikaragua dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 332 etxebizitza zeuden: 159 (% 47,9) nagusiak eta 173 (% 52,1) ez-nagusiak.[4]
Etxebizitza multzoa
Almeríako mapa
Guztira 159 etxegune zeuden, eta horietatik 60 (% 37,7) pertsona bakarrekoak ziren.[5]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 338 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 29,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,6.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 25,9 zen 2021ean eta % 27,5 2024an; beraz, 1,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 24,1 izatetik % 21,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 25,6 ziren, eta gizonen artean % 29,2; 3,6 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 21,3 eta gizonen % 21,9 ziren.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 93 | % 27,5 | 52 | % 29,2 | 41 | % 25,6 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 73 | % 21,6 | 38 | % 21,3 | 35 | % 21,9 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 99 | % 29,3 | 49 | % 27,5 | 50 | % 31,3 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 73 | % 21,6 | 39 | % 21,9 | 34 | % 21,3 |
| Guztira | 338 | % 100,0 | 178 | % 100,0 | 160 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 25,9 | % 19,6 | % 30,4 | % 24,1 | 336 |
| 2022 | % 25,5 | % 20,1 | % 30,9 | % 23,5 | 353 |
| 2023 | % 26,6 | % 21,2 | % 30,2 | % 22,0 | 354 |
| 2024 | % 27,5 | % 21,6 | % 29,3 | % 21,6 | 338 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.796 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 28.901 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (11.543 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 16.064 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 52,6[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,2), beste diru-sarrerak (% 11,1), langabezia-prestazioak (% 2,9), beste prestazioak (% 3,2).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 30,9 da, probintziakoaren (32;
Almeríako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,7;
Almeríako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Urrácal udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 158 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 46,9; gainerako % 53,1 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 17,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 48,6 zen eta emakumezkoena % 45,0; langabezia-tasa, aldiz, % 17,4 eta % 16,7 zen, hurrenez hurren.[10]
Okupatuen kopurua 148 zen 2023ean, 2021eko 123etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 44,6 osatzen dute, eta gizonek % 55,4.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 131 | % 38,9 | 71 | % 40,1 | 60 | % 37,5 |
| Langabeak | 27 | % 8,0 | 15 | % 8,5 | 12 | % 7,5 |
| Inaktiboak | 179 | % 53,1 | 91 | % 51,4 | 88 | % 55,0 |
| Guztira | 337 | % 100,0 | 177 | % 100,0 | 160 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 63,5), industria (% 18,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,8) eta eraikuntza (% 5,4).[11]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 23,6), eta oinarrizko okupazioak % 19,6.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 58,5 eta emakumeen % 45,5).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 35 | % 23,6 | 16 | % 19,5 | 19 | % 28,8 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 78 | % 52,7 | 48 | % 58,5 | 30 | % 45,5 |
| Oinarrizko okupazioak | 29 | % 19,6 | 15 | % 18,3 | 14 | % 21,2 |
| Ez dago jasota | 6 | % 4,1 | 3 | % 3,7 | 3 | % 4,5 |
| Guztira | 148 | % 100,0 | 82 | % 100,0 | 66 | % 100,0 |
Okupatuen % 89,2 besteren konturako langileak dira, eta % 10,8 norberaren konturakoak.[13]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 16 | % 10,8 | 8 | % 9,8 | 8 | % 12,1 |
| Besteren kontura | 132 | % 89,2 | 74 | % 90,2 | 58 | % 87,9 |
| Guztira | 148 | % 100,0 | 82 | % 100,0 | 66 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 263 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 25 km² denez, NAE lurraldearen % 10,5 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 84,3 arbolak (221 ha, 40 ustiategitan), % 13,8 larre iraunkorrak (36,2 ha, 11 ustiategitan), % 1,9 lur goldagarria (4,9 ha, 15 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,12 ha, 5 ustiategitan)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 185 gidari zeuden erroldatuta: 112 gizon (% 60,5) eta 73 emakume (% 39,5)[16]. Biztanleen % 53,2 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 375 ibilgailuk osatzen zuten: 223 turismo, 43 ziklomotor, 34 kamioi, 34 motozikleta eta 29 furgoneta[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 641 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (535) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 9,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,2k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 53,6 diesel zen eta % 45,6 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 0,5). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,9k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Almería.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Almería.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Almería.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Almería.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Almería.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1611758.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Almería.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa.
| Artikulu hau Andaluziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

