Zapore

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Zaporea janari edo substantzia batek sorrarazten digun sentsazioa da, dastamenak eta usaimenak antzematen dituzten seinale kimikoei esker nabaritzen dugu. Jakien zaporea sukaldarien kezka da, baita elikagai industrien erronka zientifikoa. Zaporetzaileak edo ongarriak, bai naturalak (espeziak) bai artifizialak (E zenbakiak), zaporeak nabarmentzeko edo aldatzeko erabiltzen ohi dira.

Oinarrizko zaporeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nazioartean, 5 zapore hartzen dira oinarrizkotzat:

Kultura batzuetan, beste zapore batzuk ere agertzen dira, hala nola oliokara (oleagustus) eta sasi-tenperatura (mendaren freskotasuna edo piperbeltzaren mina).

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Batez ere usaimenaren bidez antzematen ditugu zaporeak; horregatik katarroak edo alergiak, hau da, sudur-kongestioa sorrarazten duten gaixotasunek, zapore sentsazioa murrizten dute. Zaporearen mekanismoa oso sinplea da: behin ahoan sartuta, hortzak (haginak) janaria txikitzen dute eta usaiak jariotzen dira. Alde batetik, usai hauek faringetik sudurrera igotzen dira usai-dastamen sentsazioa sorraraziz; bestaldetik, janarien substantzia kimikoak mihiaren sentsore espezifikoei eragiten diete.

Janarien 'benetako zaporea' mihiaren zenbait aldetan dauden sentsore espezifikoei esker antzematen da, sentsore hauek dastamen-papilak dute izena, eta gizakiak papila horietako 10.000 inguru ditu.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zapore Aldatu lotura Wikidatan