Zisteina
Zisteina (Cys) konposatu organikoa da,C3H7NO2S formula duena, aminoazidoen klasekoa eta organosufre konposatua. Zisteinak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: L-zisteina eta D-zisteina. L-zisteina aminoazido proteinogeno ez-esentziala da eta proteinen biosintesian parte hartzen du. D-zisteina molekula seinalatzailea da ugaztunen nerbio-sisteman. Zisteina solidoa da. Uretan, etanoletan eta azido azetikotan disolbagarria da, baina disolbaezina eterretan eta azetonatan. Narritgarria da[1][2][3].
| Zisteina | |
|---|---|
| Formula kimikoa | C3H7NO2S |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| SMILES isomerikoa | N[C@@H](CS)C(O)=O |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | Nitrogeno, sufre eta karbono |
| Mota | Aminoazido proteinogeno, L-amino acid (en) |
| Estereoisomeroa | D-Cysteine (en) |
| Tautomeroa | L-cysteine zwitterion (en) |
| Ezaugarriak | |
| Azidotasuna (pKa) | 1,96 |
| Disolbagarritasuna | 1,5 g/100 g (etanol, 19 ℃) |
| Masa molekularra | 121,02 Da |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | XUJNEKJLAYXESH-REOHCLBHSA-N |
| CAS zenbakia | 52-90-4 |
| ChemSpider | 5653 |
| PubChem | 5862 eta 6419722 |
| Reaxys | 1721408 |
| Gmelin | 17561 eta 35235 |
| ChEBI | 49992 |
| ChEMBL | CHEMBL863 |
| ZVG | 100093 |
| EC zenbakia | 200-158-2 |
| ECHA | 100.000.145 |
| CosIng | 75422 |
| MeSH | D003545 |
| RxNorm | 3024 |
| Human Metabolome Database | HMDB0000574 |
| KNApSAcK | C00001351 |
| UNII | K848JZ4886 |
| NDF-RT | N0000184609 eta N0000147794 |
| KEGG | D00026 eta C00097 |
| PDB Ligand | CYS |
L-zisteina UGU eta UGC kodoien bidez adierazten da.
| L-zistina | D-zisteina |
Sintesia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Industriak usatzen duen L-zisteina gehiena ilea, lumak eta antzeko materialak hidrolizatuz lortzen da.
Erabilera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]L-zisteinak hainbat erabilera ditu industrian, hala nola, kosmetikan ilea tratatzeko produktuetan osagai, aromatizatzaile eta dieta-osagarri gisa eta irin-oreen testura hobetzeko agente moduan[4].
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Zisteina. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «L-(+)-Cysteine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-10).
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «D-Cysteine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-10).
- ↑ «Cysteine - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2025-12-10).