Edukira joan

Zisteina

Wikipedia, Entziklopedia askea

Zisteina (Cys) konposatu organikoa da,C3H7NO2S formula duena, aminoazidoen klasekoa eta organosufre konposatua. Zisteinak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: L-zisteina eta D-zisteina. L-zisteina aminoazido proteinogeno ez-esentziala da eta proteinen biosintesian parte hartzen du. D-zisteina molekula seinalatzailea da ugaztunen nerbio-sisteman. Zisteina solidoa da. Uretan, etanoletan eta azido azetikotan disolbagarria da, baina disolbaezina eterretan eta azetonatan. Narritgarria da[1][2][3].

Zisteina
Formula kimikoaC3H7NO2S
SMILES kanonikoa2D eredua
SMILES isomerikoa
N[C@@H](CS)C(O)=O
MolView3D eredua
KonposizioaNitrogeno, sufre eta karbono
MotaAminoazido proteinogeno, L-amino acid (en) Itzuli, dispensable amino acids (en) Itzuli eta DL-cysteine (en) Itzuli
EstereoisomeroaD-Cysteine (en) Itzuli, D-cysteine zwitterion (en) Itzuli eta L-cysteine zwitterion (en) Itzuli
TautomeroaL-cysteine zwitterion (en) Itzuli
Ezaugarriak
Azidotasuna (pKa)1,96
Disolbagarritasuna1,5 g/100 g (etanol, 19 ℃)
Masa molekularra121,02 Da
Identifikatzaileak
InChlKeyXUJNEKJLAYXESH-REOHCLBHSA-N
CAS zenbakia52-90-4
ChemSpider5653
PubChem5862 eta 6419722
Reaxys1721408
Gmelin17561 eta 35235
ChEBI49992
ChEMBLCHEMBL863
ZVG100093
EC zenbakia200-158-2
ECHA100.000.145
CosIng75422
MeSHD003545
RxNorm3024
Human Metabolome DatabaseHMDB0000574
KNApSAcKC00001351
UNIIK848JZ4886
NDF-RTN0000184609 eta N0000147794
KEGGD00026 eta C00097
PDB LigandCYS

L-zisteina UGU eta UGC kodoien bidez adierazten da.

L-Cystein - L-Cysteine D-Cysteine
L-zistina D-zisteina

Industriak usatzen duen L-zisteina gehiena ilea, lumak eta antzeko materialak hidrolizatuz lortzen da.

L-zisteinak hainbat erabilera ditu industrian, hala nola, kosmetikan ilea tratatzeko produktuetan osagai, aromatizatzaile eta dieta-osagarri gisa eta irin-oreen testura hobetzeko agente moduan[4].

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. Zisteina. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
  2. (Ingelesez) PubChem. «L-(+)-Cysteine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-10).
  3. (Ingelesez) PubChem. «D-Cysteine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-12-10).
  4. «Cysteine - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2025-12-10).