Bet

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Bet
Feniziar Hebrearra Aramera Siriakoa Arabiera
Bet ב Bet ܒ ب‍,ب
Eratorritako
hizkiak
Greziarra Latin Ziriliko
Β B В Б
Balizko
jatorria
Hieroglifiko Proto-semitiko
O1
Proto-semiticB-01.svg
Errepresentazio fonemikoa: NAF[b, v]
Kokapena alfabetoan: 2
Zenbakizko (Gematria/Abjad) balioa: 2

Bet, Beth, Beh, edo Vet hizkuntza semitar askotan alfabetoko bigarren hizkia da, horien artean feniziar alfabetoan, alfabeto aramearrean, alfabeto hebrearrean (ב), alfabeto siriakoan (ܒ) eta arabiar alfabetoan (ب). Bere ahoskera NAF[b] da.

Izenak "etxe" esan nahi du hizkuntza semitiko askotan (hebreeraz bayiṯ, arabieraz bayt, akkadieraz bītu, bētu, fenizieraz byt, ziurrenik denak Proto-Semitikoko *bayt- hitzetik). Ziurrenik Brontze Aroko alfabetoetako etxe baten iruditik etorri dira, baita

O1

hieroglifikotik, etxe baten planta irudikatu nahi zuena.

Feniziar letratik dator greziar alfabetoko Beta, latindar alfabetoko B eta alfabeto zirilikoko Б, В.

Bet / Vet hebrearra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alfabeto hebrearra
Alefbet ivri.svg
א  ב  ג  ד  ה  ו
ז  ח  ט  י  כך
ל  מם  נן  ס  ע  פף
צץ  ק  ר  ש  ת
Aldaera ortografikoak
Inprentako tipografiak Hebreera
Kurtsiboa
Rashi
idazkera
Serif Sans-serif Monospace
ב ב ב Hebrew letter Bet handwriting.svg Hebrew letter Bet Rashi.png

Letraren idazkera hebreeraz: בֵּית

Hebreerazko letrak bi fonema ezberdin adierazteko balio du: "b" soinu bat (bet) eta "v" soinu bat (hau da, NAF[v]), (vet). Biak ezberdintzeko puntutxo bat erabiltzen da, dagesh izenekoa. Puntua letraren zentruan agertzen bada, ahoskera NAF[b] izango da, eta bestela NAF[v].

Letraren izena bet edo vet da eta gaur egun Israelen egiten den ahoskera NAF[bɛjt] da. Ashkenaziek orokorrean NAF[bejs] esaten dute, hau da beis edo veis. Tiberiar Hebreeran beth esan ohi da, baita zirkulu akademikoetan ere.

Hizki hau hizki guztien %4,98a erabiltzen da Hebreera modernoan.

Fonologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izena Sinbokoa NAF Transliterazioa
Vet ב NAF[/v/] v
Bet בּ NAF[/b/] b

Beth siriakoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alfabeto siriakoa
Syriac Alphabet Sample.svg
ܐ  ܒ  ܓ  ܕ  ܗ  ܘ
ܙ  ܚ  ܛ  ܝ  ܟܟ  ܠ
ܡܡ  ܢܢ  ܣ  ܥ  ܦ
ܨ  ܩ  ܪ  ܫ  ܬ
Beth
Syriac Eastern bet.svg Beth Madnḫaya Syriac Serta bet.svg Beth Serṭo Syriac Estrangela bet.svg Beth Esṭrangela
Syriac letter shapes Beth.PNG

Alfabeto siriakoan bigarren hizkia Beth (ܒܝܼܬ) da, ܒ idatzia. Bi ahoskera ezberdin dituen 6 letretako bat da. Ahoskera indartsua duenean (qûššāyâ), NAF[b] gisa ahoskatzen da. Ahoskera leuna denean (rûkkāḵâ) NAF[v] gisa ahoskatzen da, forma hebrearrean bezala. Ekialdeko dialektoetan Beth leuna NAF[w] gisa ahoskatzen da askotan eta diptongoak osatu daitezke berarekin aurretik bokal bat baldin badago. Beraz ahoskera hitzan duen lekuaren arabera zehazten da. Mendebaldeko dialektoetan soinu indartsua erabiltzen da ia gehienetan.

Beth hizkia hitz baten hasieran badago preposizio gisa erabiltzen da, -ekin, -n gisa. Zenbakia denean 2 zenbakia da eta hainbat marra erabilita 2.000 eta 20.000 ere izan daiteke.

Arabierazko bāʾ[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arabiar alfabetoa
Arabic albayancalligraphy.svg

ا   ب   ت   ث   ج   ح
خ   د   ذ   ر   ز   س
ش   ص   ض   ط   ظ
ع   غ   ف   ق   ك
ل   م   ن   ه   و   ي

Arabierazko ب letraren izena باء da, hau da, bāʾ. Egipton be deitzen dute. Silabaren barruan duen posizioaren arabera modu ezberdinetan idazten da:

Posizioa hitzan: Isolatua Bukaeran Erdian Hasieran
Hizkiaren forma: ب ـب ـبـ بـ

Letra hau normalki NAF[b] soinukoa da, maileguzko hitz batzuetan ezik, non NAF[p] den. Batzuetan NAF[p] ahoskatzeko Persiarreko پ erabiltzen da, pe, hiru punturekin bakarrarekin baino.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bet