Étienne Polverel

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Étienne Polverel
Bizitza
Jaiotza Brive-la-Gaillarde1740
Herrialdea  Frantzia
Heriotza Paris1795eko apirilaren 6a
Hezkuntza
Hizkuntzak frantsesa
Jarduerak
Jarduerak abokatua eta politikaria

Étienne Polverel (17401795eko apirilaren 6a) abokatu eta iraultzaile bearnesa izan zen. Familia aristokratako semea eta bertan hazia, Bearnoko sindiko bilakatu zen, eta gero Nafarroako Estatu Nagusiek kontratatu zuten beren sindiko (ordezkari) izan zedin.

1789an Parisera deitutako Estatu Nagusien batzar erabakigarrian, Nafarroako Erresumaren berezitasuna eta estatus apartea defendatu zuen eta, geroago, Santo Domingoko uharteko esklaboen askapena agindu zuen, eta haiei berdintasun politikoa eman.

Nafarroako Estatu Nagusien sindikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gehiago jakiteko, irakurri: «Foruen amaiera Ipar Euskal Herrian»
Polverelek ondutako Tableau..., Parisen defendatua

Nafarroan ospe handiko jurista zen neurrian, 1784an, Bertrand-Dominique-Joachim Logras Olhontzeko markesaren mandatuz, Memorie à consulter et consultation sur le Francalleu du Royaume de Navarre idatzi zuen. Lan horren eta bere jardueraren indarrez, noblezian postu bat aitortu zitzaion, Nafarroa Behereko historia osoan oinordetzaz eskuratu ez den kasu bakarra.[1]

Nafarroako Estatu Nagusiek 1789an Parisera deitutako Estatu Nagusietarako kontratatu zuten Polverel. Bertan, Nafarroaren subiranotasuna defendatu zuen, baita Frantziako Erresumaren eskubide berdinak eta independenteak zituela ere. Horretarako txosten luze eta umo bat prestatu zuen Nafarroaren ezaugarri historikoez, Tableau de la Constitution du Royaume de Navarre et de ses rapports avec la France deitua.[2]


« Ez dugu epaiketarik nahi frantsesez, gure jendeak ez baitira mintzaira horretan elekatzen, epaiketa horiek euskaraz egitea nahi dugu, hura baita nafarren hizkuntza. »

—E. Polverel, 1789


Urte horretan bertan, posizio iraultzaileenen presiopean, Luis Frantziako eta Nafarroako erregeak "frantsesen errege" izena hartu zuen trukean. Nafar ordezkariek (Frantxistegi tartean), hori entzunik, batzarrean ez parte hartzea erabaki zuten, haiek frantsesak ez zirelakoan. Polverelek, orduan, defendatu zuen Nafarroak estatu independente bat osatzea beste aukerarik ez zuela.[3]

Esklabotasunaren abolizioaren alde[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sonthonaxek eta Polverelek Hispaniolan argitaratutako aldarrikapena (kreoleraz)

Nafar foruak, bereziki, eta Ipar Euskal Herrikoak, oro har, bertan behera utzi ondoren, Polverel Parisen geratu zen, eta jakobinoen taldeko kide bihurtu. Bertan, esklabotza legez kanporatzearen alde nabarmendu zen.[4] 1792an, apirilaren 4an onartutako beltzen eta zurien eskubide berdinen legea ezartzera bidali zuten Hispaniolara Leger Felicite Sonthonaxekin batera. Bertako elite zuriek ez zuten onartu, are gutxiago esklaboek Kolonietako Batzarrean tokirik izatea, eta gogor egin zioten.

1795ean, Frantziara deitu zuten atzera eta, bertan, zenbaiten etsaigoa irabazirik baitzeukan, tartean kolono zurien metropoliko kideena, Osasun Publikoko Batzordearen aurrean salatua izan zen. Apirilean hil zen gaixorik, haren gaineko epaia atera baino lehen; auzibide berean, Sonthonaxek kasua irabazi zuen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Martinez de Muniain, E.V. 1993, 183. or.
  2. Agirreazkuenaga, Joseba. 2016, 71. or.
  3. Bolinaga, Iñigo. 2012, 60-61. or.
  4. Agirreazkuenaga, Joseba. 2016, 71. or.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

 

  • Martínez de Muniain, Emilio Valerio (1993) La historia de Navarra de 1445 a 1814; Entre la tradición y la modernidad Donostia: Txertoa ISBN 84-7148-281-9 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]